พืชเศรษฐกิจประจำถิ่นที่นับว่าสำคัญและเป็นพืชเศรษฐกิจที่สร้างรายได้ให้กับจังหวัดยะลาปีละกว่าร้อยล้านบาท นั่นก็คือ “กล้วยหิน” ซึ่งได้รับการจดทะเบียนเป็นสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (Geographic Indicator : GI) ในชื่อว่า กล้วยหินบันนังสตา แต่ในช่วงปลายปี 2558 เกิดการระบาดของโรคเหี่ยวกล้วยหิน (banana blood disease) ซึ่งเป็นโรคพืชที่ไม่เคยเกิดขึ้นในประเทศไทยมาก่อน โดยสาเหตุของโรคเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย ซึ่งเชื้อแบคทีเรียชนิดนี้สามารถเข้าทำลายกล้วยเกือบทุกชนิดที่เพาะปลูกในประเทศไทย แพร่กระจายได้อย่างรวดเร็ว โดยสามารถระบาดไปกับหน่อกล้วยหินที่มาจากต้นที่เป็นโรค ดินปลูกที่ติดไปกับหน่อกล้วย แมลงผสมเกสร อุปกรณ์ทางการเกษตร และยานพาหนะ ทำให้เกิดความสูญเสียรายได้ของเกษตรกรจังหวัดยะลา และส่งผลกระทบต่อมูลค่าทางการตลาดตลอดห่วงโซ่อุปทานการผลิตกล้วยหินปีละหลายร้อยล้านบาท
ทางสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) หรือ สวก. ได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของการแก้ไขปัญหาจึงร่วมกันขับเคลื่อนและขยายผลเทคโนโลยีการป้องกันกำจัดโรคเหี่ยวของกล้วยหินในพื้นที่จังหวัดยะลาโดยสนับสนุนทุนวิจัยให้กรมส่งเสริมการเกษตร กรมวิชาการเกษตร และ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) ในการนำแนวทางกำจัดโรคที่มีประสิทธิภาพไปส่งเสริมให้กับเกษตรกรเพื่อการปลูกกล้วยหินได้อย่างอย่างยั่งยืน โดยเป็นการนำวิธีการป้องกันกำจัดโรคเหี่ยวกล้วยหินหลายๆ วิธีมาใช้ร่วมกัน เริ่มจาก ต้องกำจัดต้นที่เป็นโรคออกจากแปลงและจัดการฆ่าเชื้อแบคทีเรียสาเหตุโรคในดินให้หมดก่อนปลูกใหม่โดยการอบดินด้วยยูเรียและปูนขาว ทำการปลูกใหม่ด้วยหน่อกล้วยที่ปลอดโรค ดูแลกล้วยหินที่ปลูกด้วยการใช้ชีวภัณฑ์เชื้อบาซิลลัส ซับทิลิสที่มีความเฉพาะเจาะจงกับการควบคุมแบคทีเรียสาเหตุโรคเหี่ยวรดกอกล้วยทุกเดือน นอกจากนี้ในกระบวนการทำงานในแปลง ต้องทำความสะอาดเครื่องมือ และอุปกรณ์ทางการเกษตร เช่น มีดตัดผลกล้วย จอบ เสียม รองเท้า เป็นต้น เพราะหากใช้อุปกรณ์ทางการเกษตรที่ไม่ได้ทำความสะอาดเมื่อตัดกล้วยที่เป็นโรคแล้วนำไปใช้กับกล้วยปกติทำให้เชื้อแพร่จากต้นสู่ต้นได้ และหากมีความจำเป็นต้องเดินผ่านต้นที่เป็นโรคไปยังต้นที่ไม่เป็นโรค ควรเปลี่ยนหรือทำความสะอาดรองเท้าด้วยน้ำยาชนิดเดียวกับที่ทำความสะอาดอุปกรณ์ทางการเกษตร เนื่องจากดินที่มีเชื้อแบคทีเรียอาจติดไปกับรองเท้าไปยังต้นที่ไม่เป็นโรคทำให้เกิดการระบาดได้เช่นกัน นอกจากนี้เมื่อต้นกล้วยออกปลีให้ห่อเครือกล้วยด้วยถุงตาข่ายตั้งแต่กล้วยเริ่มแทงปลี เพื่อป้องกันโรคจากแมลงพาหะ โดยวิธีการนี้หากเกษตรกรนำไปใช้กับแปลงเกษตรอย่างสม่ำเสมอ ก็จะช่วยให้เกษตรกรผู้ปลูกกล้วยหินสามารถดูแลปกป้องผลผลิตกล้วยหินให้ปลอดภัยจากโรคเหี่ยวได้ถึง 100% ส่งผลให้เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้น และหากเกษตรกรต้องการรับคำปรึกษาเพิ่มเติมสามารถติดต่อได้ที่กองส่งเสริมการอารักขาพืชและจัดการดินปุ๋ย กรมส่งเสริมการเกษตร 02 9551512 สำนักงานเกษตรจังหวัดยะลา 073 215750 และสำนักงานเกษตรอำเภอทุกแห่งของจังหวัดยะลา
