แม่ฮ่องสอน จากภูมิปัญญาท้องถิ่น สู่นวัตกรรมยั่งยืน เยาวชนเมืองสามหมอก คว้ารางวัลชนะเลิศ RDPB Camp รุ่นที่ 16 ชูโมเดล ‘4F’ พลิกฟื้นชุมชนหลังภัยพิบัติ
สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (สำนักงาน กปร.) ประกาศผลการประกวดโครงการเยาวชนอาสาสานต่อพระราชดำริ RDPB Camp รุ่นที่ 16 ภายใต้แนวคิด “ถอดรหัสท้องถิ่น สู่การพัฒนาอย่างยั่งยืน”
โดยทีมกล้วยไม้หอมเอื้องแซะ 3 วิทยาลัยชุมชนแม่ฮ่องสอน คว้ารางวัลชนะเลิศจากนวัตกรรมฟื้นฟูพื้นที่ประสบภัยพิบัติด้วยทรัพยากรในท้องถิ่น “4F Royal Resilience Model” ที่นำทรัพยากรในท้องถิ่นมาต่อยอดเป็นฐานการเรียนรู้ เพื่อฟื้นฟูชุมชนหลังภัยพิบัติ สร้างภูมิคุ้มกันให้ประชาชน และขับเคลื่อนการพัฒนาอย่างยั่งยืน
นางสุพร ตรีนรินทร์ เลขาธิการ กปร. เป็นประธานในพิธีประกาศผลและมอบรางวัลการประกวดโครงการเยาวชนอาสาสานต่อพระราชดำริ ณ สำนักงาน กปร. โดยมีเยาวชนจาก 9 ทีมที่ผ่านเข้ารอบสุดท้าย พร้อมคณะกรรมการและอาจารย์ที่ปรึกษาเข้าร่วมงาน
นางสุพร ตรีนรินทร์ กล่าวว่า ในปี 2569 มีทีมเยาวชนสมัครเข้าร่วมโครงการมากกว่า 40 ทีม ก่อนคัดเลือก 20 ทีมเข้าร่วมค่ายเพื่อเรียนรู้หลักการทรงงานและแนวทางการพัฒนาตามพระราชดำริ เป็นเวลา 6 วัน 5 คืน ณ ศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดจันทบุรี จากนั้นจึงคัดเลือก 9 ทีมสุดท้ายให้พัฒนาโครงการที่ตอบโจทย์ปัญหาและความต้องการของชุมชน
หัวใจสำคัญของ RDPB Camp คือการนำหลักภูมิสังคมมาประยุกต์ใช้ โดยเยาวชนต้องเริ่มทำความเข้าใจสภาพพื้นที่ วิถีชีวิต วัฒนธรรม และความต้องการของประชาชน ก่อนนำภูมิปัญญาและทรัพยากรในท้องถิ่นมาต่อยอดเป็นนวัตกรรม
สร้างมูลค่าเพิ่ม และยกระดับคุณภาพชีวิตอย่างเหมาะสมและยั่งยืน พร้อมส่งเสริมให้เยาวชนเรียนรู้การทำงานร่วมกับคนต่างวัย และนำองค์ความรู้ไปขยายผลสู่ครอบครัวและชุมชน ในฐานะ “คน กปร. ตัวคูณ”
สำหรับรางวัลชนะเลิศ ได้แก่ ทีมกล้วยไม้หอมเอื้องแซะ 3 วิทยาลัยชุมชนแม่ฮ่องสอน ในโครงการ “การฟื้นฟูชุมชนภัยพิบัติด้วย 4F Royal Resilience Model” รับโล่รางวัลจากองคมนตรี เกียรติบัตรจากสำนักงาน กปร. และทุนการศึกษา 50,000 บาท โดยมีนางกันทนา ใจสุวรรณ ได้รับรางวัลอาจารย์ที่ปรึกษาเชิดชูเกียรติ
ผลงานดังกล่าวเกิดจากการตระหนักถึงปัญหาภัยพิบัติในพื้นที่สูงของจังหวัดแม่ฮ่องสอน จึงนำทรัพยากรที่มีอยู่ในชุมชนมาพัฒนาเป็นฐานการเรียนรู้ 4 ฐาน ได้แก่ การผลิตอาหารสัตว์ การทำปุ๋ย การผลิตถ่านชีวภาพ (Biochar) และการเรียนรู้เพื่อฟื้นฟูชุมชน มุ่งส่งเสริมให้ประชาชนสามารถนำวัสดุเหลือใช้กลับมาใช้ประโยชน์ ฟื้นฟูพื้นที่ทำกิน และสร้างภูมิคุ้มกันให้ชุมชนหลังเกิดภัยพิบัติ
นางสาวศศิกานต์ เป็นพลเมือง ตัวแทนทีม เปิดเผยว่า โครงการนี้ยึดหลักการทรงงานเรื่อง “ระเบิดจากข้างใน” เพื่อแก้ปัญหาการฟื้นฟูพื้นที่หลังประสบภัยพิบัติบนพื้นที่สูงของจังหวัดแม่ฮ่องสอน โดยเริ่มจากการทำความเข้าใจวิถีชีวิตและความต้องการของชุมชนมาสร้างฐานเรียนรู้ 4 ด้านจากวัสดุเหลือใช้ในชุมชน
ได้แก่ การเพาะหนอนแมลงวันลาย (BSF) เพื่อผลิตอาหารสัตว์และปุ๋ยลดต้นทุน รวมถึงการนำเศษไม้และใบไม้ที่ตกค้างหลังน้ำหลากมาผลิตถ่านชีวภาพ (Biochar) ซึ่งนอกจากจะช่วยฟื้นฟูดินหลังน้ำท่วมแล้ว ยังลดการเผาและแก้ปัญหาหมอกควันได้อีกทางหนึ่ง
อีกหนึ่งผลงานสร้างสรรค์ที่น่าสนใจ คือโครงการ “สีเพลิน (Si-Ploen) สืบสานศาสตร์พระราชา จากเศษวัสดุเหลือใช้สู่สีสันแห่งความยั่งยืน” ของทีม SK-CC สานศิลป์ถิ่นใต้ วิทยาลัยชุมชนสงขลา ซึ่งได้รับรางวัลชมเชย โดยเยาวชนได้นำวัสดุเหลือใช้ในท้องถิ่น เช่น เม็ดมะขาม กากมะพร้าว เปลือกมังคุด คราม ขมิ้น และแก่นฝาง มาพัฒนาเป็นสีน้ำและสีเทียนจากธรรมชาติ สำหรับใช้ในกิจกรรมศิลปะสร้างสรรค์ของเด็กปฐมวัย
นางสาวศุภพิชญ์ ดำนวล ครูชำนาญการพิเศษ ทีม SK-CC สานศิลป์ถิ่นใต้ วิทยาลัยชุมชนสงขลา กล่าวว่า นวัตกรรมนี้ช่วยลดปริมาณขยะ เพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือใช้ เช่น ใช้กากมะพร้าวที่เหลือจากการคั้นกะทิ ช่วยเป็นองค์ประกอบของเม็ดสีให้เกิดการจับตัว เปลือกมังคุดและเม็ดมะขามให้สีน้ำตาล แก่นฝางให้สีแดง ต้นครามให้สีน้ำเงิน ส่วนสีเหลืองได้จากแก่นขนุนและขมิ้น ทำให้ได้สีที่ปลอดภัยต่อเด็กปฐมวัยและประหยัดต้นทุนกว่าสีเคมี
สำหรับรางวัลรองชนะเลิศอันดับ 1 ได้แก่ ทีมฮักฟ้าล้านนา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา เชียงใหม่ จากโครงการหัตถกรรมดอกไม้ประดิษฐ์ “มาลัยคอร์น” สู่วิถีล้านนาที่ยั่งยืน รับทุนการศึกษา 30,000 บาท ส่วนรางวัลรองชนะเลิศอันดับ 2 ได้แก่ ทีม ChiangRise มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง จากโครงการ Doi Tung Black Hog Innovation ยกระดับห่วงโซ่คุณค่าหมูดำดอยตุงด้วยนวัตกรรม รับทุนการศึกษา 20,000 บาท
นอกจากนี้ ยังมีทีมเยาวชนอีก 6 ทีมได้รับรางวัลชมเชย ได้แก่ ทีม 4most Envi Ma Craft มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร ทีมมัจฉานุ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี ทีม Bio-physical agents มหาวิทยาลัยพะเยา ทีมฮักสุขภาพ วิถีบ้านเฮา วิทยาลัยชุมชนแม่ฮ่องสอน ทีมลังกาสุกะ วิทยาลัยชุมชนปัตตานี และทีม SK-CC สานศิลป์ถิ่นใต้ วิทยาลัยชุมชนสงขลา โดยแต่ละทีมได้รับทุนการศึกษา 10,000 บาท พร้อมโล่รางวัลและเกียรติบัตร
การประกวด RDPB Camp รุ่นที่ 16 สะท้อนพลังของคนรุ่นใหม่ที่นำภูมิปัญญาท้องถิ่นมาผสานกับนวัตกรรมและศาสตร์พระราชา เปลี่ยนปัญหาให้เป็นโอกาส สร้างคุณค่าจากทรัพยากรใกล้ตัว และต่อยอดองค์ความรู้สู่การพัฒนาชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม เพื่อร่วมสืบสาน รักษา และต่อยอดแนวพระราชดำริ สู่การยกระดับคุณภาพชีวิตและสร้างความยั่งยืนให้แก่ประชาชนในระยะยาว
