นักวิจัยเตือน พฤติกรรม “แคะจมูก” อาจไม่ใช่เรื่องเล็ก นิสัยใกล้ตัวที่หลายคนทำทุกวัน กำลังถูกจับตา อาจเชื่อมโยงการอักเสบในสมองและเพิ่มความเสี่ยงโรคอัลไซเมอร์
14 มกราคม 2569 – ข่าวร้ายก็คือ เรื่องนี้อาจกระทบคนส่วนใหญ่โดยไม่รู้ตัว งานวิจัยระบุว่าประชากรราว 90% มีพฤติกรรม “แคะจมูก” และไม่น้อยที่ทำเป็นประจำวันละหลายครั้ง แม้จะดูเป็นนิสัยเล็ก ๆ ที่ไม่เป็นพิษเป็นภัย แต่ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า การแคะจมูกบ่อยครั้งอาจนำไปสู่ผลกระทบต่อสุขภาพที่คาดไม่ถึง
นิ้วมือที่ไม่สะอาด สามารถพาเชื้อแบคทีเรียเข้าสู่โพรงจมูก ทำให้เกิดการติดเชื้อ เกิดสะเก็ดแผล เยื่อบุจมูกเสียหาย และมีเลือดกำเดาไหลได้ ที่สำคัญคือ การบาดเจ็บซ้ำ ๆ ต่อเยื่อบุโพรงจมูก อาจเปิดช่องให้เชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายได้ง่ายขึ้น
ภาพประกอบ – คนส่วนใหญ่ทั่วโลกมีพฤติกรรมแคะจมูก แม้จะดูเป็นเรื่องธรรมดา แต่ก็อาจแฝงความเสี่ยงและผลกระทบต่อสุขภาพ
นักวิจัยกำลังศึกษาสมมติฐานที่น่ากังวลว่า การบาดเจ็บของเยื่อบุโพรงจมูกจากการแคะจมูก อาจเป็นเส้นทางให้เชื้อโรคเดินทางจากจมูกเข้าสู่สมองโดยตรง ซึ่งอาจกระตุ้นให้เกิดการอักเสบของระบบประสาท และนำไปสู่การก่อตัวของคราบโปรตีนอะไมลอยด์
คราบโปรตีนดังกล่าวถือเป็นหนึ่งในลักษณะสำคัญของ “โรคอัลไซเมอร์” โรคความเสื่อมของระบบประสาทที่ค่อย ๆ ทำลายความจำ ความคิด การใช้เหตุผล และการตัดสินใจ ปัจจุบันโรคนี้ส่งผลกระทบต่อผู้คนทั่วโลกหลายล้านคน และยังไม่สามารถระบุสาเหตุที่แท้จริงได้อย่างชัดเจน
ด้วยเหตุนี้ นักวิจัยบางส่วนจึงหันมาให้ความสนใจกับสิ่งที่เรียกว่า “แกนจมูก-สมอง” (nose-brain axis) ซึ่งเป็นเส้นทางเชื่อมต่อโดยตรงระหว่างโพรงจมูกกับระบบประสาทส่วนกลาง โดยพบว่าศูนย์ประมวลกลิ่นในสมองเป็นหนึ่งในบริเวณแรก ๆ ที่ได้รับความเสียหายจากโรคอัลไซเมอร์ ทำให้การทดสอบการรับกลิ่นถูกนำมาใช้เป็นวิธีคัดกรองความเสี่ยงของโรคแบบไม่รุกล้ำร่างกาย
ภาพประกอบ – “โรคอัลไซเมอร์” เป็นโรคที่ทำให้สมองเสื่อมลงอย่างต่อเนื่อง และกำลังส่งผลกระทบต่อผู้คนทั่วโลกหลายล้านคน
หลักฐานที่ทำให้ประเด็นนี้ได้รับความสนใจมากขึ้น มาจากงานวิจัยในปี 2565 ของมหาวิทยาลัยกริฟฟิธ ประเทศออสเตรเลีย ซึ่งพบว่า การแคะจมูกสามารถพาเชื้อแบคทีเรีย Chlamydia pneumoniae ที่ก่อให้เกิดการติดเชื้อทางเดินหายใจ เข้าไปสู่เส้นประสาทรับกลิ่นในจมูกของหนูทดลอง และเชื้อสามารถเดินทางต่อไปยังสมองได้
ผลที่ตามมาคือ เซลล์สมองเริ่มสะสมโปรตีนอะไมลอยด์เบตา ซึ่งจะเกาะรวมกันเป็นคราบเหนียว รบกวนการสื่อสารระหว่างเซลล์ ทำให้เซลล์สมองตาย และนำไปสู่ภาวะความจำเสื่อมและสมองเสื่อมในที่สุด นักวิทยาศาสตร์ย้ำว่า แม้ผลการศึกษานี้ยังอยู่ในระดับสัตว์ทดลอง แต่ก็เป็นสัญญาณเตือนที่ “ชวนให้รู้สึกหวาดหวั่น” สำหรับมนุษย์
จากการทบทวนงานวิจัยล่าสุด ผู้เชี่ยวชาญด้านสมองแนะนำให้ประชาชน ใส่ใจสุขอนามัยของโพรงจมูกมากขึ้น หลีกเลี่ยงการแคะจมูกและการถอนขนจมูกโดยไม่จำเป็น รวมถึงล้างมือให้สะอาดอยู่เสมอ เพราะเมื่อพูดถึงสุขภาพของสมองแล้ว นิสัยเล็ก ๆ อย่าง “แคะจมูก” อาจไม่ใช่เรื่องเล็กอย่างที่เคยคิด
ที่มา: New York Post
อ่านข่าวเพิ่มเติม: เผยความลับสุขภาพ! ‘นอนให้พอ’ ช่วยยืดอายุ ลดความเสี่ยงโรคหัวใจ-สมองเสื่อม
ทีมข่าวสดรายงาน
