มหาวิทยาลัยจีนทุ่มงบ 160 ล้าน ติดตั้งระบบอัจฉริยะจับตา “อัตราการเงยหน้า” ของนักศึกษา หวังประเมินความตั้งใจเรียน-นำไปคิดคะแนน ก่อนเจอกระแสต่อต้านหนัก

กลายเป็นประเด็นร้อนที่จุดกระแสวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักในประเทศจีน เมื่อ มหาวิทยาลัยหนานจิง สถาบันการศึกษาชั้นนำในมณฑลเจียงซู ทุ่มงบประมาณมหาศาลกว่า 31.52 ล้านหยวน หรือราว 160 ล้านบาท ติดตั้งระบบห้องเรียนอัจฉริยะ เพื่อติดตามพฤติกรรมของนักศึกษา โดยเฉพาะการตรวจวัด “อัตราการเงยหน้า” ระหว่างฟังบรรยาย ซึ่งถูกนำมาใช้เป็นตัวชี้วัดความตั้งใจเรียน และอาจส่งผลต่อคะแนนประเมินทางการศึกษา จนเกิดคำถามตามมาว่า เพียงแค่เงยหน้าขึ้นมองอาจารย์ จะสามารถบอกได้จริงหรือว่านักศึกษากำลังตั้งใจเรียน?

ตามรายงานของสื่อท้องถิ่น ระบบดังกล่าวได้รับการติดตั้งในห้องเรียนทั้งหมด 113 ห้อง ระหว่างช่วงปิดภาคเรียนฤดูร้อน และมีกำหนดเริ่มใช้งานในสัปดาห์แรกของเดือนพฤศจิกายน โดยภายในห้องเรียนแต่ละห้องมีกล้องหลายตัว ทำหน้าที่ตรวจสอบการเข้าเรียน การมาสาย และติดตามอัตราการเงยหน้าของนักศึกษา นอกจากนี้ เอกสารประกวดราคายังระบุว่า ระบบสามารถตรวจสอบและจดจำใบหน้า รวมถึงนับจำนวนผู้คนภายในห้องเรียนได้อีกด้วย

เรื่องราวเริ่มกลายเป็นกระแส หลังนักศึกษาบางส่วนออกมาเปิดเผยผ่านโซเชียลมีเดียว่า อาจารย์ผู้สอนได้แจ้งให้ทราบว่า ข้อมูลที่ระบบบันทึกไว้จะถูกนำไปใช้ประกอบการประเมินผลการเรียน โดยนักศึกษาที่มีผลประเมินพฤติกรรมในห้องเรียนต่ำ อาจถึงขั้นถูกตัดสิทธิ์เข้าสอบ ส่งผลให้เกิดความกังวลอย่างมาก โดยเฉพาะประเด็นความเป็นส่วนตัว เพราะนักศึกษาหวั่นว่าข้อมูลใบหน้าของตนอาจถูกจัดเก็บโดยมหาวิทยาลัยและบริษัทเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับโครงการนี้

อัตราการเงยหน้า

ระบบห้องเรียนอัจฉริยะติดตั้งกล้องหลายตัวภายในห้องเรียนแต่ละห้อง เพื่อตรวจสอบการเข้าเรียน การมาสาย และติดตาม “อัตราการเงยหน้า” ของนักศึกษา ซึ่งใช้เป็นตัวชี้วัดความตั้งใจเรียน – ภาพจาก: Sohu

ท่ามกลางแรงกดดันจากสาธารณชน มหาวิทยาลัยหนานจิงได้ออกแถลงการณ์เมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน ชี้แจงว่า ระบบห้องเรียนอัจฉริยะจะไม่ถูกนำมาใช้ตรวจวัดอัตราการเงยหน้าของนักศึกษา เนื่องจากรูปแบบการเรียนการสอนในปัจจุบันมีความหลากหลาย พร้อมยืนยันว่าจะไม่เก็บรวบรวมข้อมูลชีวมิติหรือใช้เทคโนโลยีจดจำใบหน้าโดยไม่ได้รับอนุญาต เพื่อคลายความกังวลเกี่ยวกับการละเมิดข้อมูลส่วนบุคคล

ด้าน สยง ปิ่งฉี ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยการศึกษาแห่งศตวรรษที่ 21 แสดงความคิดเห็นว่า การที่นักศึกษาเงยหน้าระหว่างเรียน ไม่ได้หมายความว่าพวกเขากำลังตั้งใจฟังหรือเข้าใจสิ่งที่อาจารย์สอนเสมอไป พร้อมตั้งคำถามถึงประสิทธิภาพของระบบดังกล่าว โดยระบุว่า “หากเนื้อหาการบรรยายไม่น่าสนใจ แล้วมหาวิทยาลัยเลือกใช้เทคโนโลยีขั้นสูงมาบังคับให้นักศึกษาเงยหน้าฟัง หรือให้นั่งแถวหน้า วิธีการเหล่านี้ก็ไม่ได้ช่วยยกระดับคุณภาพการเรียนการสอนอย่างแท้จริง” ก่อนวิจารณ์ว่าเป็นเพียงการบริหารจัดการที่เน้นรูปแบบภายนอกมากกว่าผลลัพธ์ที่แท้จริง

อย่างไรก็ตาม มหาวิทยาลัยหนานจิงไม่ใช่สถาบันการศึกษาแห่งแรกของจีนที่นำเทคโนโลยีอัจฉริยะมาใช้ติดตามพฤติกรรมในห้องเรียน โดยในปี 2024 มหาวิทยาลัยครูหางโจว ในมณฑลเจ้อเจียง ได้ติดตั้งแพลตฟอร์มสำหรับบันทึกและวิเคราะห์ปฏิสัมพันธ์ระหว่างอาจารย์กับนักศึกษา ขณะที่มหาวิทยาลัยเหมืองแร่และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีน ในมณฑลเจียงซู เคยเปิดเผยว่าระบบของสถาบันสามารถตรวจสอบการเข้าเรียน วิเคราะห์พฤติกรรมนักศึกษา ถอดเสียงพูดเป็นข้อความแบบเรียลไทม์ และตรวจจับถ้อยคำที่มีความอ่อนไหวได้อีกด้วย

มหาวิทยาลัยจีน

มหาวิทยาลัยจีน ชี้แจงหลังเผชิญกระแสวิจารณ์หนัก ปมใช้ระบบอัจฉริยะติดตามความตั้งใจเรียนของนักศึกษา พร้อมยืนยันไม่เก็บข้อมูลชีวมิติหรือจดจำใบหน้าโดยไม่ได้รับอนุญาต ท่ามกลางข้อกังขาถึงความเหมาะสมในการประเมินพฤติกรรมในห้องเรียน – ภาพประกอบ

อีกหนึ่งกรณีที่สะท้อนข้อจำกัดของเทคโนโลยีดังกล่าว มาจากรายงานของเว็บไซต์ข่าวด้านการศึกษาเมื่อเดือนมิถุนายน ซึ่งระบุว่า อาจารย์จากมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งในจีนได้รับผลประเมินการสอนในระดับต่ำ หลังระบบ AI ตรวจพบว่านักศึกษาก้มหน้าใช้โทรศัพท์มือถือรวมกันถึง 300 ครั้ง ระหว่างเรียน แต่เมื่อตรวจสอบข้อเท็จจริงกลับพบว่า นักศึกษาเหล่านั้นกำลังใช้โทรศัพท์ค้นคว้าข้อมูลและเตรียมเอกสารสำหรับการอภิปรายกลุ่ม ไม่ได้กำลังเล่นโทรศัพท์อย่างที่ระบบประเมิน

ยิ่งไปกว่านั้น นักศึกษาคนหนึ่งยังถูกระบบระบุว่ามี “ภาวะผิดปกติด้านสมาธิ” หลังกล้องตรวจพบว่าเขาก้มหน้าตลอดคาบเรียน ทั้งที่ความจริงแล้วเจ้าตัวเพียงแค่กำลังก้มหน้าจดบันทึกเนื้อหาที่อาจารย์สอนเท่านั้น

กรณีดังกล่าวจึงสะท้อนให้เห็นถึงข้อจำกัดของการใช้เทคโนโลยีประเมินพฤติกรรมในห้องเรียน และทำให้เกิดคำถามสำคัญว่า การนำระบบอัจฉริยะมาใช้ติดตามนักศึกษา จะช่วยยกระดับคุณภาพการศึกษาได้จริง หรืออาจกลายเป็นการตัดสินความตั้งใจเรียนจากพฤติกรรมภายนอกเพียงอย่างเดียว

รายงานโดย: SCMP

อ่านข่าวเพิ่มเติม: โกงสอบเวอร์ชัน 2026! นักศึกษาจีนสวมแว่นตา AI ช่วยหาคำตอบแบบเรียลไทม์ ไม่ต้องสั่งงานด้วยเสียง แต่สุดท้ายโป๊ะแตกเพราะแสงสีเขียวจากเลนส์

เรียบเรียงโดยทีมงานข่าวสดออนไลน์

ติดตามข่าวสด

ข่าวเด่นประจำวัน