ตลาดหลักทรัพย์ฯ เผยบทบาทบริษัทจดทะเบียนเป็นฐานภาษีสำคัญของประเทศ แม้มีเพียง 861 บริษัท หรือ 0.09% ของนิติบุคคลที่ยังดำเนินกิจการ แต่ปี 2568 จ่ายภาษีเงินได้นิติบุคคลรวม 311,327 ล้านบาท คิดเป็น 38.95% ของภาษีที่กรมสรรพากรจัดเก็บได้ทั้งหมด ขณะที่ 10 ปีที่ผ่านมา จ่ายภาษีสะสมกว่า 2.67 ล้านล้านบาท
วันที่ 9 พ.ย. 2569 ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย เปิดเผยผลการศึกษาบทบาทของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยต่อระบบเศรษฐกิจและรายได้ภาครัฐ พบว่า บริษัทจดทะเบียน 861 บริษัท หรือคิดเป็นเพียง 0.09% ของจำนวนนิติบุคคลที่ยังดำเนินกิจการอยู่ทั้งหมด มีส่วนสำคัญในการสร้างรายได้ภาษีให้แก่ประเทศ
บริษัทจดทะเบียนจ่ายภาษีเฉลี่ยเกือบ 40%
โดยในปี 2568 จ่ายภาษีเงินได้นิติบุคคลรวม 311,327 ล้านบาท คิดเป็น 38.95% ของภาษีเงินได้นิติบุคคลทั้งหมดที่กรมสรรพากรจัดเก็บได้ หรือกล่าวได้ว่าเกือบ 40% ขณะที่ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา (2559-2568) บริษัทจดทะเบียนจ่ายภาษีสะสมรวมกว่า 2.67 ล้านล้านบาท สะท้อนบทบาทของตลาดทุนที่ครอบคลุมมากกว่าการเป็นแหล่งระดมทุน แต่ยังเป็นหนึ่งในฐานรายได้ทางการคลังที่สำคัญของประเทศ
ทั้งนี้ ตลาดทุนถือเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญทางเศรษฐกิจ ทำหน้าที่เชื่อมโยงผู้มีเงินออมกับบริษัทที่มีศักยภาพและต้องการระดมทุน เพื่อนำเงินไปใช้ขยายกิจการ พัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และเสริมความสามารถในการรับมือกับความผันผวนทางเศรษฐกิจ
โดยเฉพาะในช่วงที่โลกเผชิญความไม่แน่นอนจากความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์และนโยบายภาษีระหว่างประเทศ ตลาดทุนจึงมีส่วนสำคัญในการจัดสรรทรัพยากรทางการเงินเพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจในระดับมหภาค
สำหรับตลาดทุนไทยมีบทบาทในการสนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจมาอย่างต่อเนื่อง อาทิ ช่วงการวางรากฐานและพัฒนาพื้นที่ชายฝั่งทะเลภาคตะวันออก (Eastern Seaboard) ซึ่งตลาดทุนเป็นแหล่งเงินทุนระยะยาวสำหรับอุตสาหกรรมหนักและโครงสร้างพื้นฐาน ตลอดจนช่วงวิกฤติเศรษฐกิจปี 2540 ที่ภาคธุรกิจเผชิญข้อจำกัดด้านแหล่งเงินทุน ตลาดทุนได้เป็นอีกช่องทางในการระดมทุนเพื่อเสริมสภาพคล่องและปรับโครงสร้างทางการเงิน
เม็ดเงินที่บริษัทจดทะเบียนระดมทุนผ่านตลาดทุนยังถูกนำไปต่อยอดการลงทุนในภาคการผลิต การขยายธุรกิจ และการจ้างงาน รวมถึงการพัฒนาศักยภาพบุคลากรให้สอดรับกับการเปลี่ยนแปลงด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรม เมื่อธุรกิจมีความสามารถในการแข่งขันและสร้างรายได้เพิ่มขึ้น ผลกำไรส่วนหนึ่งจะถูกส่งผ่านกลับคืนสู่ภาครัฐในรูปของภาษีเงินได้นิติบุคคล ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของรายได้ที่นำไปใช้พัฒนาประเทศ
จากข้อมูลการจัดเก็บรายได้ภาครัฐในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา (2559-2568) พบว่า ภาครัฐมีรายได้จากการจัดเก็บภาษีและรายได้จากหน่วยงานต่าง ๆ เฉลี่ยปีละ 3.21 ล้านล้านบาท ขณะที่รายได้ภาษีสุทธิหลังหักการจัดสรรเฉลี่ยอยู่ที่ 2.54 ล้านล้านบาทต่อปี โดยประมาณ 80% เป็นรายได้จากกรมสรรพากร
เมื่อพิจารณาโครงสร้างรายได้ของกรมสรรพากร พบว่า ภาษีที่จัดเก็บได้สูงสุด 3 อันดับแรก ได้แก่ ภาษีมูลค่าเพิ่ม มีมูลค่าเฉลี่ย 844,441 ล้านบาทต่อปี คิดเป็น 41.63% รองลงมาคือภาษีเงินได้นิติบุคคล เฉลี่ย 693,027 ล้านบาทต่อปี คิดเป็น 34.16% และภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา เฉลี่ย 359,228 ล้านบาทต่อปี คิดเป็น 17.71% โดยภาษีทั้ง 3 ประเภทรวมกันคิดเป็นประมาณ 93.50% ของรายได้ทั้งหมดที่กรมสรรพากรจัดเก็บ
ขณะที่ผลประกอบการของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยในปี 2568 มีรายได้รวม 17.43 ล้านล้านบาท และกำไรสุทธิรวม 1.10 ล้านล้านบาท แม้รายได้รวมลดลงประมาณ 7.1% จาก 18.77 ล้านล้านบาทในปี 2567 แต่กำไรสุทธิกลับเพิ่มขึ้นจาก 0.85 ล้านล้านบาท สะท้อนความสามารถในการบริหารจัดการและการสร้างกำไรของบริษัทจดทะเบียน แม้เผชิญภาวะเศรษฐกิจชะลอตัว ราคาน้ำมันลดลง และการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยนโยบาย
นอกจากนี้ อัตราส่วนหนี้สินต่อทุน (D/E Ratio) ของบริษัทจดทะเบียนที่ไม่รวมธุรกิจการเงินปรับลดลงจาก 1.34 เท่าในปี 2567 เหลือ 1.28 เท่าในปี 2568 สะท้อนถึงฐานะทางการเงินที่ปรับตัวดีขึ้น
ส่วนแนวโน้มผลประกอบการในปี 2569 เริ่มเห็นสัญญาณฟื้นตัว โดยครึ่งแรกของปีบริษัทจดทะเบียนมีรายได้รวม 9.29 ล้านล้านบาท เพิ่มขึ้น 4.6% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน มียอดขาย 8.75 ล้านล้านบาท เพิ่มขึ้น 7.5% และกำไรสุทธิ 765,000 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 22.2% โดยการฟื้นตัวเกิดขึ้นในเกือบทุกหมวดธุรกิจ ทั้งปิโตรเคมีและเคมีภัณฑ์ สินค้าอุตสาหกรรม เทคโนโลยีและอิเล็กทรอนิกส์ รวมถึงธุรกิจบริการที่ได้รับแรงสนับสนุนจากการท่องเที่ยวและการบริโภค
861 บริษัท สร้างฐานภาษีสำคัญของประเทศ
สำหรับข้อมูลจำนวนบริษัทและการเสียภาษี ณ สิ้นปี 2568 พบว่า มีนิติบุคคลจดทะเบียนกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้ารวม 2,050,079 ราย เป็นนิติบุคคลที่ยังดำเนินกิจการอยู่ 967,210 ราย และเป็นนิติบุคคลที่นำส่งงบการเงิน 867,911 ราย ขณะที่นิติบุคคลที่ขึ้นทะเบียนกับกรมสรรพากรและมีเลขประจำตัวผู้เสียภาษีมีจำนวน 726,487 ราย โดยมี 308,664 รายที่มีกำไรสุทธิทางบัญชี
เมื่อเปรียบเทียบกับบริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยที่ใช้ในการศึกษาจำนวน 861 บริษัท พบว่ามีสัดส่วนเพียง 0.09% ของนิติบุคคลที่ยังดำเนินกิจการอยู่ แต่มีภาระภาษีเงินได้นิติบุคคลในสัดส่วนสูง โดยในปี 2568 จ่ายภาษีรวม 311,327 ล้านบาท ลดลงประมาณ 6.9% จาก 334,739 ล้านบาทในปี 2567
อย่างไรก็ตาม เมื่อเทียบกับภาษีเงินได้นิติบุคคลทั้งหมดที่กรมสรรพากรจัดเก็บได้ในปี 2568 ซึ่งมีมูลค่า 799,400 ล้านบาท พบว่าบริษัทจดทะเบียนมีสัดส่วนการจ่ายภาษีสูงถึง 38.95% ขณะที่สัดส่วนเฉลี่ยในช่วง 10 ปีที่ผ่านมาอยู่ที่ 38.38% สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของบริษัทจดทะเบียนในฐานะหนึ่งในฐานภาษีหลักที่ช่วยสนับสนุนเสถียรภาพทางการคลัง
ทั้งนี้ การศึกษาดังกล่าวพิจารณาจากภาษีเงินได้นิติบุคคลที่บริษัทจดทะเบียนเปิดเผยในงบการเงินรวม (Consolidated Financial Statement) เท่านั้น จึงยังไม่ครอบคลุมภาษีที่เกิดขึ้นจากกิจกรรมทางเศรษฐกิจตลอดห่วงโซ่อุปทาน รวมถึงภาษีประเภทอื่น เช่น ภาษีมูลค่าเพิ่มและอากรต่าง ๆ
ตลาดหลักทรัพย์ฯ ระบุว่า ผลการศึกษาสะท้อนให้เห็นว่าตลาดหุ้นไทยไม่ได้มีบทบาทเพียงเป็นช่องทางระดมทุนให้ภาคธุรกิจเท่านั้น แต่ยังเป็นกลไกที่ช่วยสร้างการลงทุน การจ้างงาน รายได้ และกำไรให้เกิดขึ้นในระบบเศรษฐกิจ ก่อนส่งผ่านผลประโยชน์ส่วนหนึ่งกลับคืนสู่ภาครัฐในรูปของภาษี ซึ่งมีส่วนสนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน
