สอน. ชู “หนองวัวซอโมเดล” แก้โจทย์แม่ปุ๋ยแพงดันต้นทุนปลูกอ้อยพุ่ง 1,200-1,500 บาท/ตัน พร้อมฟื้นดินเพิ่มผลผลิต ยกระดับอ้อยและน้ำตาลไทยยั่งยืน
นายใบน้อย สุวรรณชาตรี เลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย (สอน.) เปิดเผยว่า ราคาปุ๋ยแม่ปุ๋ยไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม (N-P-K) ที่ปรับตัวสูงขึ้นกว่า 100-200% จากผลกระทบของสงครามรัสเซีย-ยูเครนและต้นทุนพลังงาน กำลังซ้ำเติมภาระชาวไร่อ้อย โดยทำให้ต้นทุนเพาะปลูกเพิ่มขึ้นเป็น 1,200-1,500 บาทต่อตัน
สอน.จึงเร่งหาแนวทางลดต้นทุนการผลิตผ่าน “หนองวัวซอโมเดล” แปลงต้นแบบใน อ.หนองวัวซอ จ.อุดรธานี ที่มุ่งใช้เทคโนโลยีและการจัดการดินอย่างเหมาะสม เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการเพาะปลูกและลดการพึ่งพาปัจจัยการผลิตราคาแพง
หัวใจของโมเดลนี้คือการเปลี่ยนจากการใช้ปุ๋ยเคมีสูตรสำเร็จรูปโดยไม่คำนึงถึงสภาพดิน มาเป็นเกษตรแม่นยำ เริ่มจากตรวจวิเคราะห์ดินในแต่ละแปลง เพื่อประเมินว่าขาดธาตุอาหารชนิดใด ก่อนเลือกซื้อแม่ปุ๋ยและสารปรับปรุงดินมาผสมใช้ตามความต้องการจริง ช่วยลดการใส่ปุ๋ยเกินจำเป็นและค่าใช้จ่ายที่สูญเปล่า
นอกจากลดต้นทุนปุ๋ยแล้ว การฟื้นฟูโครงสร้างดินทั้งด้านกายภาพและชีวภาพยังช่วยเพิ่มอินทรียวัตถุและความสามารถในการกักเก็บธาตุอาหาร ทำให้ดินมีความอุดมสมบูรณ์ในระยะยาว ช่วยรักษาน้ำหนักผลผลิตอ้อยตอให้ต่อเนื่อง ลดความจำเป็นในการรื้อแปลงปลูกใหม่บ่อยครั้ง และประหยัดค่าเตรียมดินกับค่าพันธุ์อ้อย ส่งผลให้เกษตรกรมีโอกาสเพิ่มกำไรสุทธิต่อไร่
สำหรับการดำเนินงานในแปลงต้นแบบ สอน.วางแนวทางบำรุงดินแบบบูรณาการ 3 ด้าน ได้แก่
1. ปรับสมดุลธาตุอาหารในดิน ใช้แร่ธาตุธรรมชาติ เช่น หินฟอสเฟตและโดโลไมต์ เพื่อปรับสภาพความเป็นกรด-ด่าง ควบคู่กับการเติมโพแทสเซียมและปุ๋ยแร่ธาตุเคมี ได้แก่ แอมโมเนียมซัลเฟตและทริปเปิลซูเปอร์ฟอสเฟต ตามผลวิเคราะห์ดิน
2. เพิ่มอินทรียวัตถุด้วยปุ๋ยอินทรีย์และพืชตระกูลถั่ว ใช้ปุ๋ยหมักและปุ๋ยคอกปรับโครงสร้างดินให้ร่วนซุย อุ้มน้ำและระบายอากาศได้ดี พร้อมปลูกพืชตระกูลถั่วเป็นปุ๋ยพืชสด ไถกลบในช่วงออกดอก และพักดิน 7-14 วันก่อนปลูกอ้อย เพื่อเพิ่มไนโตรเจนตามธรรมชาติ
3. ใช้ปุ๋ยชีวภาพเพิ่มประสิทธิภาพดิน นำจุลินทรีย์ 4 กลุ่มมาเสริมการทำงานของดิน ได้แก่ กลุ่มตรึงไนโตรเจน กลุ่มละลายฟอสเฟต กลุ่มปลดปล่อยโพแทสเซียม และกลุ่มสร้างฮอร์โมนกระตุ้นการเจริญเติบโตของราก ช่วยให้อ้อยเข้าถึงธาตุอาหารได้ดีขึ้น
นายใบน้อยกล่าวว่า การจัดการดินอย่างถูกหลักวิชาการจะช่วยให้ระบบรากอ้อยแผ่กระจายและดูดซึมธาตุอาหารได้ดี ลดการสูญเสียปุ๋ยจากการชะล้าง มีโอกาสเพิ่มผลผลิตต่อไร่และค่าความหวาน (C.C.S.) ก่อนส่งเข้าโรงงาน ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญต่อผลตอบแทนที่ชาวไร่จะได้รับต่อตันอ้อย
ขณะเดียวกัน หนองวัวซอโมเดลยังสอดคล้องกับมาตรฐานการผลิตอ้อยและน้ำตาลอย่างยั่งยืน เช่น Bonsucro และ GAP โดยเน้นเพิ่มอินทรียวัตถุ ลดการใช้สารเคมีสังเคราะห์เกินความจำเป็น และลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม รวมถึงสนับสนุนแนวคิดเศรษฐกิจ BCG ที่ให้ความสำคัญกับการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและการรักษาความหลากหลายทางชีวภาพ เพื่อเสริมความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลไทยในตลาดโลก
