นายสมบูรณ์ ยินดียั่งยืน รองอธิบดีกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ รักษาราชการแทนอธิบดีกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ (กพร.) กล่าวว่า ร่างพระราชบัญญัติแร่ฉบับใหม่ได้รับความเห็นชอบจากที่ประชุมสภานิติบัญญัติแห่งชาติในวาระที่ 2 และที่ 3 แล้ว เมื่อวันที่ 8 ธ.ค. 2559 โดยภาพรวมเนื้อหาของพระราชบัญญัติแร่ฉบับใหม่นี้มีความเหมาะสมกับสถานการณ์ปัจจุบันมากขึ้น ด้วยคำนึงถึงประโยชน์ทางเศรษฐกิจของชาติ รวมทั้งผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชนเป็นสำคัญ
โดยสาระสำคัญร่างพระราชบัญญัติแร่ฉบับใหม่ คือ กำหนดให้มีการจัดตั้งคณะกรรมการนโยบายบริหารจัดการแร่แห่งชาติ เพื่อทำหน้าที่จัดทำแผนแม่บทบริหารจัดการแร่ในประเทศไทยให้เกิดประโยชน์สูงสุด ภายใต้ดุลยภาพด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และสุขภาพของประชาชน ซึ่งนอกจากจะจัดทำข้อมูลการสำรวจแร่ แหล่งแร่สำรอง การจำแนกพื้นที่หรือชนิดแร่ที่สมควรสงวนหรืออนุรักษ์ไว้แล้ว จะมีการกำหนดพื้นที่ที่มีแหล่งแร่อุดมสมบูรณ์และมีมูลค่าทางเศรษฐกิจสูงเพื่อกำหนดเป็นเขตแหล่งแร่เพื่อการทำเหมืองโดยต้องไม่ใช่พื้นที่ในเขตอุทยานแห่งชาติ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า เขตโบราณสถาน พื้นที่แหล่งต้นน้ำหรือป่าน้ำซับซึม พื้นที่เขตปลอดภัยและความมั่นคงแห่งชาติ หรือพื้นที่ที่มีกฎหมายห้ามเข้าใช้ประโยชน์โดยเด็ดขาด
ทั้งนี้ แบ่งเหมืองออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ เหมืองประเภทที่ 1 เนื้อที่ไม่เกิน 100 ไร่ เหมืองประเภทที่ 2 เนื้อที่ไม่เกิน 625 ไร่ และเหมืองประเภทที่ 3 เป็นการทำเหมืองในทะเล เหมืองใต้ดิน หรือเหมืองที่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อมสูง โดยกำหนดอำนาจในการอนุญาตและกำกับดูแลการประกอบกิจการแร่จะเป็นไปในรูปแบบของคณะกรรมการแร่ และคณะกรรมการแร่จังหวัด พร้อมกำหนดให้การทำเหมืองแร่ทุกประเภทต้องเสนอแผนฟื้นฟู การพัฒนา การใช้ประโยชน์ และการเฝ้าระวังผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชนทั้งระหว่างการทำและหลังจากปิดเหมือง รวมถึงต้องวางหลักประกันการฟื้นฟูพื้นที่ด้วย
ในส่วนของการประกอบโลหกรรมในเขตประทานบัตรนั้น ไม่ต้องขอรับใบอนุญาต เนื่องจากเป็นกิจกรรมที่มีความต่อเนื่องในโครงการทำเหมืองแร่ขนาดใหญ่ แต่กำหนดให้ผู้ยื่นคำขอประทานบัตรต้องเสนอแผนผัง โครงการทำเหมือง การแต่งแร่และการประกอบโลหกรรมมาในคราวเดียวกัน เพื่อจะได้พิจารณาผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อมให้ครอบคลุมทั้งโครงการ สำหรับการประกอบโลหกรรมที่อยู่นอกเขตประทานบัตรยังคงต้องขอใบอนุญาตเพื่อประกอบการดังเดิม
สำหรับการกำหนดอัตราค่าธรรมเนียมเพิ่มขึ้นจากพระราชบัญญัติแร่ พ.ศ.2510 จำนวน 100 เท่า และให้เรียกเก็บเงินบำรุงพิเศษ อัตราไม่เกิน 10% ของค่าภาคหลวงแร่ เพื่อนำไปเป็นค่าใช้จ่ายในการพัฒนาท้องถิ่น การศึกษาวิจัยด้านแร่ การปรับสภาพพื้นที่ที่ผ่านการทำเหมือง รวมทั้งการป้องกันและปราบปรามการกระทำความผิด กำหนดให้การทำเหมืองแร่โดยไม่ได้รับอนุญาตหรือทำเหมืองในพื้นที่ที่ห้ามมิให้ทำเหมืองนอกจากจะมีความผิดทางอาญาแล้ว ต้องมีความผิดทางแพ่ง และกำหนดให้ผู้ได้รับความเสียหายทั้งต่อร่างกาย สุขภาพ และอนามัยจากการประกอบกิจการ สามารถเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนได้
อย่างไรก็ตาม ตามกระบวนการตราพระราชบัญญัติ เมื่อร่างพระราชบัญญัติได้รับความเห็นชอบจากที่ประชุมสภานิติบัญญัติแห่งชาติแล้ว นายกรัฐมนตรีจะนำขึ้นทูลเกล้าเพื่อทรงลงพระปรมาภิไธยให้ประกาศใช้เป็นกฎหมายภายใน 20 วันนับแต่วันที่ได้รับร่างพระราชบัญญัติ และมีผลบังคับใช้เมื่อพ้นกำหนด 180 วันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา
