นายพรชัย ฐีระเวช ที่ปรึกษาด้านเศรษฐกิจการเงิน สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง (สศค.) กล่าวว่า การยกเว้นเก็บภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง สำหรับที่ดินเพื่อการอยู่อาศัยยังไม่ได้ข้อสรุปว่าจะยกเว้นให้กับบ้านหลังแรกที่มีมูลค่าเท่าไร เนื่องจากร่างกฎหมายที่กระทรวงการคลังเสนอ ให้มีการเว้นภาษีสำหรับบ้านหลังแรกที่มูลค่าไม่เกิน 50 ล้านบาท แต่ในการพิจารณาของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) วาระ 2 หรือ ชั้นการพิจารณาของกรรมาธิการ มีกรรมาธิการบางท่านไม่เห็นด้วย เพราะเห็นว่าเป็นการเว้นที่มากเกินไป จึงเสนอให้ลดการยกเว้นภาษีดังกล่าวลงมา
“ตอนนี้ยังไม่ได้สรุปว่าจะเว้นภาษีบ้านหลังแรกที่มูลค่าไม่เกินเท่าไร ซึ่งตัวเลขที่ออกมาว่าจะเว้นภาษีให้บ้านหลังแรกไม่เกิน 3 หรือ 5 ล้านบาท ผ่านสื่อหรือสังคมออนไลน์ เป็นแค่ความเห็นส่วนตัวของกรรมาธิการเท่านั้น ยังไม่ได้ข้อสรุปสุดท้าย”นายพรชัย กล่าว
นายพรชัย กล่าวว่า จากข้อมูลที่นักวิชาการเคยรวบรวมเมื่อปี 2555 พบว่า คนไทย 65 ล้านคน มีคนถือครองที่ดินอยู่ 16 ล้านคน และได้มีการจำแนกแบ่งเป็น 10 กลุ่ม ตามปริมาณการถือครองที่ดิน พบว่ากลุ่มที่ 1-8 ซึ่งถือครองที่ดินไม่เกิน 7 ไร่ มีอยู่ 20% และกลุ่มที่ 9 และ 10 ที่ถือครองที่ดินเกิน 7 ไร่ มีส่วนอยู่ที่ 80% แสดงให้เห็นว่าการครอบครองที่ดินของไทยมีการกระจุกตัวมาก
นอกจากนี้ หากแยกที่ดินเพื่อการอยู่อาศัยพบว่า มูลค่าไม่เกิน 5 ล้านบาท มีสัดส่วน 96% และเกิน 5 ล้านบาท มี 4% ซึ่งแนวคิดการยกเว้นของคลังเว้นภาษีบ้านหลังแรกไม่เกิน 50 ล้านบาท ก็เพื่อไม่ให้กระทบคนที่มีบ้านอยู่อาศัยส่วนใหญ่ โดยปัจจุบันมีบ้านหลังแรกที่มูลค่าเกิน 50 ล้านบาท อยู่ 1.1 หมื่นหลัง
แหล่งข่าวกระทรวงการคลัง เปิดเผยว่า การพิจารณาร่าง พ.ร.บ.ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างมีการถกเถียงรายละเอียดอัตราการเก็บภาษีแต่ละประเภท รวมถึงเงื่อนไขการเก็บและการยกเว้นภาษีอย่างมาก ทำให้ต้องมีการขยายเวลาในชั้นของกรรมาธิการออกไปอีก 60 วัน อย่างไรก็ตาม เชื่อว่าการพิจารณากฎหมายจะเสร็จภายในปีนี้ และเริ่มมีผลบังคับใช้ 1 ม.ค. 2562
สำหรับอัตราภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ตามร่างที่กระทรวงการคลังเสนอไปมีทั้งหมด 4 ประเภท ได้แก่ 1. ที่ดินเพื่อการเกษตรมีเพดานภาษี 0.2% และให้เว้นเก็บภาษีที่ดินมูลค่าไม่เกิน 50 ล้านบาท ส่วนที่ดินมูลค่า 50-100 ล้านบาท ให้เก็บภาษี 0.05% และมูลค่าเกิน 100 ล้านบาท ให้เก็บ 0.10%
สำหรับประเภทที่ 2 เป็นที่ดินเพื่อยู่อาศัยเพดานภาษี 0.5% เว้นภาษีบ้านหลังแรกมูลค่าไม่เกิน 50 ล้านบาท บ้าน 50-100 ล้านบาท ให้เก็บบภาษี 0.05% และเกิน 100 ล้านบาท เก็บ 0.10% สำหรับบ้านหลังที่ 2 มูลค่าไม่เกิน 50 ล้านบาท ให้เก็บภาษี 0.03% บ้าน 50-100 ล้านบาท ให้เก็บบภาษี 0.05% และเกิน 100 ล้านบาท เก็บ 0.10%
ขณะที่ ประเภทที่ 3 ที่ดินเพื่อการพาณิชย์ และประเภทที่ 4 ที่ดินว่างเปล่า กำหนดเพดานภาษีไม่เกิน 2% โดยมูลค่าไม่เกิน 20 ล้านบาท เสียภาษี 0.3% มูลค่า 20-50 ล้านบาท เสีย 0.5% มูลค่า 50-100 ล้านบาท เสีย 0.7% มูลค่า 100-1,000 ล้านบาท เสีย 0.9% มูลค่า 1,000-3,000 ล้านบาท เสีย 1.2% และมูลค่ามากกว่า 3,000 ล้านบาท เสีย 1.5%
อย่างไรก็ตาม ในส่วนของที่ดินว่างเปล่า หากไม่ใช้ประโยชน์จะเก็บเพิ่มขึ้น 0.5% ทุกๆ 3 ปี แต่สุดท้ายต้องไม่เกิน 5% เพื่อให้เกิดการใช้ประโยชน์ที่ดินให้เกิดผลทางเศรษฐกิจมากขึ้น ลดการถือครองที่ดินและมีการกระจายการถือครองมากขึ้น ช่วยลดความเหลื่อมล้ำทางสังคม ซึ่งเป็นนโยบายของรัฐบาล
