ประจำเดือน มาไม่ปกติ เสี่ยงกระทบสุขภาพ-การมีบุตร ผู้เชี่ยวชาญชี้อาจเป็นสัญญาณ PMOS
ผู้หญิงจำนวนไม่น้อยอาจเคยพบเจอกับปัญหา ประจำเดือน มาไม่สม่ำเสมอ สิวขึ้นซ้ำ น้ำหนักเพิ่มง่าย หรือมีขนขึ้นผิดปกติ แต่กลับมองว่าเป็นเพียงความแปรปรวนของฮอร์โมนตามธรรมชาติ ทั้งที่อาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณของ ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ (Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome: PMOS) (ถูกเรียกใช้อย่างเป็นทางการเมื่อ 12 พ.ค. 2569 จากเดิม PCOS (Polycystic Ovary Syndrome) ซึ่งเป็นหนึ่งในความผิดปกติของระบบต่อมไร้ท่อที่พบได้บ่อยในผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ และอาจส่งผลต่อสุขภาพในหลายด้าน หากไม่ได้รับการวินิจฉัยเพื่อรับการรักษาอย่างเหมาะสม
ข้อมูลจากองค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่า PMOS พบได้ประมาณ 6–13% ของผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ทั่วโลก อย่างไรก็ตาม ผู้หญิงจำนวนมากยังไม่ได้รับการวินิจฉัย เนื่องจากอาการในระยะแรกอาจไม่ชัดเจน หรือเข้าใจว่าเป็นเรื่องปกติ ส่งผลให้การรักษาเริ่มต้นล่าช้า
ปัจจุบัน PMOS ไม่ได้ถูกมองว่าเป็นเพียงปัญหาเรื่องประจำเดือนผิดปกติหรือภาวะมีบุตรยากเท่านั้น แต่เป็นภาวะที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพของผู้หญิงในระยะยาว โดยแนวทาง International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of PCOS 2023 แนะนำให้ดูแลผู้ป่วยแบบองค์รวม ครอบคลุมทั้งการควบคุมอาการ การดูแลสุขภาพเมตาบอลิซึม การส่งเสริมสุขภาพจิต การวางแผนการตั้งครรภ์ และการติดตามความเสี่ยงของโรคร่วมในอนาคต
ทั้งนี้ เดือน ก.ย.ของทุกปีเป็นเดือนแห่งการตระหนักรู้เรื่องโรค PMOS ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อส่งเสริมความรู้ สร้างความเข้าใจที่ถูกต้อง และกระตุ้นให้ผู้หญิงเข้ารับการตรวจคัดกรอง เพื่อรับการรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ ภายใต้การดูแลของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
งานวิจัยจำนวนมากพบว่า ผู้หญิงที่มีภาวะ PMOS อาจมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นต่อภาวะดื้อต่ออินซูลิน เบาหวานชนิดที่ 2 ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดผิดปกติ ภาวะไขมันพอกตับ รวมถึงปัญหาด้านสุขภาพจิต เช่น ความวิตกกังวลและภาวะซึมเศร้า จึงทำให้การวินิจฉัยตั้งแต่ระยะแรกและการติดตามรักษาอย่างต่อเนื่องมีความสำคัญต่อการดูแลสุขภาพของผู้หญิงในระยะยาว
ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า แนวทางการดูแลคนไข้ PMOS ในปัจจุบันจำเป็นต้องอาศัยการประเมินแบบเฉพาะบุคคล โดยแพทย์จะพิจารณาจากอาการ อายุ ดัชนีมวลกาย ความต้องการมีบุตร โรคร่วม และปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ เพื่อกำหนดแนวทางการรักษาที่เหมาะสม ซึ่งอาจประกอบด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม การรับประทานอาหารที่เหมาะสม การออกกำลังกาย การควบคุมน้ำหนัก การดูแลสุขภาพจิต และการใช้ยาตามข้อบ่งใช้เมื่อมีความจำเป็น
นายเอนริเก้ คาลโว้ ผู้จัดการทั่วไป หัวหน้าภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ บริษัท เอ็กเซลทิส (ประเทศไทย) จำกัด กล่าวว่า ผู้หญิงจำนวนไม่น้อยใช้ชีวิตอยู่กับอาการของ PMOS โดยไม่รู้ตัว เพราะเข้าใจว่าเป็นเรื่องปกติของร่างกาย ทั้งที่หากได้รับการวินิจฉัยเร็วก็จะสามารถวางแผนดูแลสุขภาพได้อย่างเหมาะสม ลดผลกระทบต่อสุขภาพในอนาคตและเพิ่มคุณภาพชีวิตในระยะยาว
บริษัท เอ็กเซลทิส (ประเทศไทย) จำกัด ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชภัณฑ์ยาจากประเทศสเปน สนับสนุนการเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับโรคและภาวะที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพผู้หญิง เพื่อส่งเสริมให้ผู้หญิงไทยเข้าถึงข้อมูลทางการแพทย์ที่ถูกต้อง พร้อมเดินหน้าพัฒนานวัตกรรมด้านสุขภาพสตรีอย่างต่อเนื่อง หนึ่งในนวัตกรรมใหม่ล่าสุดคือยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนรวม ที่มีตัวยาช่วยแก้ปัญหาสาเหตุของการเกิดสิว ผิวหน้ามัน ขนดก และรอบเดือนผิดปกติ
บริษัทได้จัดงาน “Unlocking Innovation For PMOS Treatment” เพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับโรคนี้และได้เชิญแพทย์ผู้เชี่ยวชาญจากโรงพยาบาลชื่อดังทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศ มาอัปเดตสถานการณ์ของ PMOS และแนวทางการแก้ใขในอนาคต
โดยสัญญาณที่ผู้หญิงไม่ควรมองข้าม มีวิธีการสังเกตความผิดปกติของร่างกายเบื้องต้น และควรเข้ารับคำปรึกษาจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญตั้งแต่ระยะเริ่มต้นเพื่อประเมินทันที ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ หรือขาดประจำเดือน, สิวอักเสบ ผิวหน้ามัน, มีขนขึ้นมากผิดปกติบริเวณใบหน้า หน้าอก หรือหน้าท้อง, ผมร่วง ผมบางบริเวณกลางศีรษะ, น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นง่าย หรือควบคุมน้ำหนักได้ยาก และภาวะมีบุตรยากจากภาวะไข่ไม่ตก
ทั้งนี้ อาการดังกล่าวอาจเกิดจากหลายสาเหตุ การวินิจฉัยภาวะ PMOS จำเป็นต้องอาศัยการซักประวัติ การตรวจร่างกาย และการตรวจเพิ่มเติมตามดุลยพินิจของแพทย์ ผู้มีข้อสงสัยหรือมีอาการผิดปกติควรเข้ารับคำปรึกษาจากสูตินรีแพทย์หรือแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เพื่อรับการดูแลรักษาที่เหมาะสมให้คนไข้ PMOS กลับมามีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นและกลับมามีความมั่นใจอีกครั้ง
ติดตามข้อมูลข่าวสารและความรู้ด้านสุขภาพสตรี เพิ่มเติม ที่เว็บไซต์ www.neversurrender.in.th
