คอลัมน์ รู้ไปโม้ด
น้าชาติ ประชาชื่น [email protected]
อยากถ่ายภาพฝนดาวตกให้สวย งามน่าตื่นเต้น น้าชาติบอกเทคนิคได้ไหม
ลมโชย
ตอบ ลมโชย
ในบทความที่แผยแพร่โดยสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) บอกถึงการถ่ายภาพฝนดาวตกไว้ว่า โดยส่วนใหญ่ที่มักจะได้ภาพที่มีเส้นฝนดาวตกติดกันมาบ้างอย่างน้อยก็ 1-2 ภาพก็ถือว่าใช้ได้แล้ว แต่สำหรับในทางดาราศาสตร์ นักดารา ศาสตร์จะให้ความสำคัญกับฝนดาวตกที่ออกจากศูนย์กลางการ กระจายตัว หรือ จุดเรเดียนต์ (Radiant) หรือจุดกำเนิด
ดังนั้น ในการถ่ายภาพฝนดาวตกในรูปแบบของนักดาราศาสตร์ จะถ่ายภาพโดยโฟกัสที่จุดศูนย์กลางการกระจายตัวด้วยการถ่ายภาพบนขาตั้งกล้องแบบตามดาว เพื่อให้กล้องถ่ายภาพที่ตำแหน่งเดิมตลอดหลายชั่วโมง และนำเอาภาพทั้งหมดมารวมกัน เพื่อให้สามารถเห็นฝนดาวตกที่มีทิศพุ่งออกจากศูนย์กลางของกลุ่มดาวฝนดาวตกนั้นๆ
ฝนดาวตกเกิดจากการที่โลกเคลื่อนที่เข้าตัดกับกระแสธารของเศษหินและเศษฝุ่นขนาดน้อยใหญ่ที่ดาวหางหรือดาวเคราะห์น้อยทิ้งไว้ในขณะที่เคลื่อนผ่านเข้ามาในระบบสุริยะชั้นใน
เมื่อโลกโคจรผ่านเส้นทางดังกล่าว ทำให้สายธารของเศษหินและฝุ่นถูกแรงดึงดูดของโลกดึงเข้ามาเผาไหม้ในชั้นบรรยากาศของโลก เกิดเป็นลำแสงวาบ หรือในบางครั้งเกิดเป็นลูกไฟที่มีสีสวยงาม (Fireball)
การที่สะเก็ดดาวในธารเดียวกันเคลื่อนที่ขนานกันและมีอัตราเร็วเท่ากัน ดาวตกที่เราเห็นจึงดูเหมือนพุ่งออกมาจากจุดเดียวกันในท้องฟ้า ซึ่งเป็นผลจากทัศนมิติ เปรียบเหมือนกับที่เราเห็นรางรถไฟไปบรรจบกันที่ขอบฟ้า เมื่อยืนดูจากกลางราง
เศษดาวหางหรือเศษดาวเคราะห์น้อยที่เกิดการเผาใหม้ในชั้นบรรยากาศโลกในขณะที่เศษซากเหล่านี้อยู่ในอวกาศ เรียกว่า เมทิเออรอยด์ (Meteoroid) หรือสะเก็ดดาว ซึ่งมีตั้งแต่ขนาดเล็กเท่าเม็ดทรายจนถึงขนาดที่ใหญ่กว่า 1 กิโลเมตร
เมทิเออรอยด์มีความเร็วเฉลี่ย 20 กิโลเมตร/วินาที ในอวกาศ
เมื่อเมทิเออรอยด์เข้าสู่ชั้นบรรยากาศของโลก เรียกว่า เมทิเออร์ (Meteor) หรือ ผีพุ่งไต้ (Shooting star) แรงเสียดทาน ระหว่างเมทิเออร์กับชั้นบรรยากาศทำให้เมทิเออร์เกิดการเผาใหม้ลุกเป็นไฟสว่างวาบเห็นอยู่บนท้องฟ้า
หากเมทิเออร์มีขนาดใหญ่จะเผาไหม้ไม่หมดและฟุ้งเข้าชนโลก สร้างความเสียหายแก่ประชาชนและสิ่งปลูกสร้างได้ เมทิเออร์ที่พบบนพื้นโลกเรียกว่า เมทิเออไรต์ (Meteorite) หรืออุกกาบาต
ฝนดาวตกแตกต่างจากดาวตกทั่วไป ปริมาณของฝนดาวตกขึ้นอยู่กับว่ามีเศษฝุ่นเศษหินจากสะเก็ดดาวหางมากน้อยเพียงใด มีทิศทางเหมือนมาจากจุดๆ หนึ่งบนท้องฟ้า เรียกว่า จุดกำเนิด
เมื่อจุดกำเนิดตรงหรือใกล้เคียงกับกลุ่มดาวอะไรก็จะเรียกชื่อฝนดาวตกตามกลุ่มดาวนั้นๆ หรือดาวที่อยู่ใกล้กลุ่มดาวนั้น เช่น ฝนดาวตกกลุ่มดาวคนคู่ ฝนดาวตกกลุ่มดาวสิงโต เป็นต้น ซึ่งคำนวณช่วงเวลาการตกได้ว่าตรงกับวันไหน วันที่เท่าไหร่ เวลาใด
มาถึงเทคนิคและวิธีการบันทึกภาพ ซึ่งที่จะแนะนำนี้ เป็นเทคนิคที่นักดาราศาสตร์ใช้กัน
1.ถ่ายภาพด้วยเลนส์มุมกว้าง เพื่อให้เก็บเส้นฝนดาวตกได้มากที่สุด
2.ใช้ค่าความไวแสง ISO ที่สูงมากๆ เพื่อให้กล้องไวแสงมากที่สุดขณะเกิดดาวตก เช่น ISO 3200 หรือมากกว่า
3.หันหน้ากล้องไปที่จุดศูนย์กลางการกระจายตัวของฝนดาวตก หรือจุดเรเดียนต์ โดยให้จุดเรเดียนต์อยู่กลางภาพ
4.ตั้งกล้องบนขาตามดาว เพราะดาวตกจะพุ่งออกจากบริเวณจุดเรเดียนต์ ด้วยวิธีนี้จะทำให้ได้ภาพฝนดาวตกออกมาจากจุดเรเดียนต์จริงๆ และที่สำคัญคือจะได้ภาพฝนดาวตกมากกว่าการถ่ายภาพบนขาตั้งแบบนิ่งอยู่กับที่ เพราะตำแหน่งจุดเรเดียนต์จะเคลื่อนที่เปลี่ยนตำแหน่งไปเรื่อยๆ
การตั้งกล้องบนขาแบบตามดาวถือเป็นเทคนิคสำคัญในการถ่ายภาพฝนดาวตกเพื่อให้ได้ภาพที่มีจำนวนดาวตกติดมากที่สุด และแสดงให้เห็นการกระจายตัวจากศูนย์กลางได้อย่างชัดเจน
5.ถ่ายแบบต่อเนื่อง อย่างน้อย 3-4 ชั่วโมง โดยใช้ค่าการเปิดหน้ากล้องประมาณ 30 วินาที ต่อ 1 ภาพ หรือใช้สูตร Rule of 400/600 ในการคำนวณเวลาการเปิดหน้ากล้อง
6.ช่วงเที่ยงคืนคือช่วงเวลาที่ดีที่สุด เพราะเป็นเวลาที่ซีกโลกที่เราอยู่จะรับดาวตกที่พุ่งเข้ามาแบบตรงๆ
7.อยากได้ดาวตกยาวๆ ต้องหลังเที่ยงคืนไปแล้วหรือในเวลาใกล้รุ่ง จะเป็นช่วงที่ดาวตกวิ่งตามทิศทางการหมุนของโลก จึงทำให้เห็นดาวตกวิ่งช้า
8.นำภาพถ่ายฝนดาวตกจากหลายร้อยภาพมาเลือกเฉพาะ ที่ติดดาวตกมารวมกันในโฟโต้ช็อป จะทำให้เห็นการกระจายตัวของฝนดาวตกได้อย่างชัดเจน
