คอลัมน์ หลากหลาย
ชลระดา หมื่นไธสง / ธีรดา ศิริมงคล
ผู้ได้รับพระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ประจำปี 2559 ที่เพิ่งมีพิธีรับพระราชทานรางวัลไปเมื่อเร็วๆ นี้ สาขาการแพทย์ ได้แก่ เซอร์เกรกอรี พอล วินเทอร์ คณบดีวิทยาลัยทรินิตี มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ สหราชอาณาจักร นักชีวเคมีระดับชั้นนำของโลก ที่ริเริ่มพัฒนาเทคโนโลยีการสร้างและดัดแปลงโมเลกุลของแอนติบอดีให้มีประสิทธิภาพสูงและมีความเป็นสิ่งแปลกปลอมลดลง นำไปสู่ความก้าวหน้าในการพัฒนายากลุ่มใหม่จากชีวโมเลกุล ซึ่งมีประโยชน์อย่างมากในการรักษาโรค
เซอร์วินเทอร์ เผยความรู้สึกว่า ดีใจและตื่นเต้นมาก ก่อนหน้านี้ผลงานเป็นที่รู้จักแค่บางกลุ่ม แต่ยังไม่เป็นที่รู้จักในเอเชีย เช่น จีน ไทย อินเดีย การได้รับพระราชทานรางวัลครั้งนี้คาดว่าจะทำให้คนในประเทศแถบเอเชียได้รู้จักผลงานของตนมากขึ้น หากผลงานของตนประสบความสำเร็จจะมีผลดีต่อค่าใช้จ่ายของยารักษาโรคในอนาคต เพราะราคาของยาจะลดลงและคนทั่วไปเข้าถึงได้ง่าย
สิ่งสำคัญในการพัฒนาขั้นต่อไป คือการหาวิธีทำให้โมเลกุลของแอนติบอดีมีขนาดเล็กลง เพื่อให้ซึมเข้าสู่ร่างกายได้ดียิ่งขึ้น
เซอร์วินเทอร์ กล่าวถึงผลงานวิจัยว่า ธรรมชาติให้ “แอนติบอดี” เป็นสิ่งที่ติดตัวมนุษย์มาตั้งแต่แรก เพื่อใช้ต่อสู้กับเชื้อแบคทีเรีย ไวรัสต่างๆ เพื่อปกป้องร่างกาย อดีตแอนติบอดีที่ใช้มาจากเซลล์ของหนูเป็นหลัก เมื่อฉีดเข้าสู่ร่างกายมนุษย์ถือเป็นสิ่งแปลกปลอม และเกิดปฏิกิริยาต่อต้านทำให้ไม่สามารถใช้รักษาโรคได้ จึงพัฒนาแอนติบอดีจากสัตว์คือหนูทดลองให้มีความใกล้เคียงมนุษย์มากที่สุด
โดยอาศัยการเปลี่ยนถ่ายทดแทนลำดับพันธุกรรมในตำแหน่งที่สำคัญอย่างเป็นระบบ ทำให้โมเลกุลแอนติบอดีใหม่ยังคงสามารถจับกับเป้าหมายที่ได้จำเพาะ แต่มีโครงสร้างโมเลกุลเหมือนแอนติบอดีมนุษย์ ทำให้รักษาโรคในคนได้ กระบวนการพัฒนาดังกล่าวใช้เวลาประมาณ 10 ปี เริ่มคิดวิจัยตั้งแต่ปี 1992 จึงได้รับการรับรองจากองค์การอาหารและยาในปี 2002
ด้านสาขาการสาธารณสุข ได้แก่ ศ.นพ.วลาดิเมียร์ ฮาชินสกี ศาสตราจารย์พิศิษฐ์ มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น ออนตาริโอ ประเทศแคนาดา เป็นผู้นำในด้านโรคหลอดเลือดสมองและภาวะสมองเสื่อมจากปัญหาหลอดเลือด ผลงานของ ศ.นพ.วลาดิเมียร์ ฮาชินสกี นอกจากจะช่วยชีวิตผู้ป่วยจำนวนมากแล้วยังป้องกันการเกิดโรคหลอดเลือดสมองและความจำเสื่อมอีกด้วย
นักวิจัยชาวยูเครนจากสถาบันการศึกษาที่แคนาดา ว่า สมัยตอนเป็นนักศึกษาแพทย์จะมีการพูดว่า คนเป็นโรคหลอดเลือดสมองเฉียบ พลัน (สโตรก) รักษาไม่ได้ ซึ่งตนคิดว่าไม่ใช่แนว คิดที่ถูกต้อง จึงคิดว่าควรมีหน่วยพิเศษในการดูแลโรคดังกล่าว
ต่อมาจึงตั้งหอผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลันขึ้นเป็นครั้งแรกในแคนาดา โดยใช้คำว่า “เบรนแอตแท็ก (Brain Attack)” มาใช้ เพื่อสื่อถึงความฉุกเฉินของโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน เป็นการเตือนให้ผู้ป่วยรีบไปโรงพยาบาลทันที แทนที่จะสังเกตอาการอยู่ที่บ้าน และมีการฟื้นฟูที่โรงพยาบาล กลายเป็นมาตรฐานในการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองทั่วโลก ทั้งนี้ โรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลันเมื่อเกิดขึ้นพบว่าทำให้หัวใจเต้นผิดปกติและเสียชีวิตทันทีนั้น
จากการศึกษาพบว่ามีความสัมพันธ์กับสมองส่วนอินซูลาร์ ซึ่งมีผลต่อการเต้นผิดปกติของหัวใจ โดยสมองอินซูลาร์ข้างขวาทำให้เกิดความดันโลหิตสูงขึ้น หัวใจเต้นเร็วขึ้น แต่ถ้าเป็นข้างซ้ายจะทำให้อัตราการเต้นของหัวใจลดลง เมื่อเกิดความไม่สมดุลของสมองทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะและเสียชีวิตได้ เป็นการอธิบายถึงการเสียชีวิตแบบเฉียบพลันของโรคดังกล่าว
ศ.นพ.ฮาชินสกีกล่าวว่า สิ่งที่คิดค้นขึ้นมาจะทำให้คนตื่นตัวที่จะไปรักษาอย่างทันท่วงที เพราะสมองของมนุษย์เป็นสิ่งที่ต้องได้รับการดูแลเป็นอย่างดี หากสุขภาพของสมองดีก็จะควบคุมการทำงานส่วนต่างๆ ของร่างกายได้ดียิ่งขึ้น
“ผมประหลาดใจและตื่นเต้นที่ได้รับการคัดเลือกให้ได้รับพระราชทานรางวัล เพราะแต่ละปีมีคนเสนอชื่อจำนวนมาก แต่จำนวนของรางวัลมีน้อย ซึ่งผลงานของตนไม่สามารถประสบความสำเร็จได้เพียงลำพัง แต่ยังมีทีมงานอีกหลายคนที่มีส่วนร่วมด้วย ภูมิใจแทนทีมงานที่เราได้รางวัลนี้ และดีใจที่ผลงานจะได้รับการเผยแพร่ในวงกว้าง” เจ้าของรางวัลเจ้าฟ้ามหิดลกล่าว
