คอลัมน์ รู้ไปโม้ด
น้าชาติ ประชาชื่น [email protected]
แอนิเมชั่นมีประวัติเป็นมาอย่างไร
วงศ์วิลาศ
ตอบ วงศ์วิลาศ
นักวิชาการ ผศ.ดร.สนั่น สระแก้ว สาขาวิศวกรรมคอมพิวเตอร์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี และ พ.อ.ปรัชญา เฉลิมวัฒน์ อาจารย์กองวิชาวิศวกรรมไฟฟ้า ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ร่วมกันเขียนสารคดีเรื่อง แอนิเมชั่น (Animation) ว่า แอนิเมชั่น เป็นสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้นมา ประวัติความเป็นมาของการสร้างแอนิเมชั่นจึงพอประมวลได้ว่า ตั้งแต่ยุคสมัยโบราณมาแล้ว มนุษย์มีความปรารถนาที่จะสร้างภาพการเคลื่อนไหวของสิ่งต่างๆ ดังเห็นได้จากการค้นพบภาพเขียนบนผนังถ้ำ ซึ่งเป็นภาพหมูป่าที่มี 8 ขา โดยจำลองการเคลื่อนไหวของหมูป่า หรือสมัยของกรีกโบราณช่วง 600 ปีก่อนคริสต์ศักราช ก็ปรากฏภาพเขียนคนขับรถม้าที่วาดขาของม้าหลายๆ ขา ทำให้ดูเหมือนม้าที่กำลังวิ่ง
เมื่อ พ.ศ.2368 จอห์น ไอร์ตัน ปารีส (John Ayrton Paris) และ ดับบลิว. เอช. ฟิตตัน (W.H. Fitton) ได้ประดิษฐ์ของเล่นชิ้นพิเศษชื่อว่า “Thaumatrope” (มาจากภาษากรีกแปลว่า “หมุนมหัศจรรย์”) เป็นภาพกระดาษวงกลม ด้านหนึ่งวาดเป็นรูปนก อีกด้านหนึ่งวาดเป็นรูปกรง และผูกเชือกทั้ง 2 ด้าน จากนั้นดึงเชือกให้พลิกไปมาอย่างรวดเร็ว กลายเป็นภาพซ้อนหลอกตาให้เห็นว่านกเข้าไปอยู่ในกรงได้อย่างน่ามหัศจรรย์ ของเล่น Thaumatrope จึงนับเป็นสิ่งประดิษฐ์ชิ้นแรกๆ ที่สร้างภาพแอนิเมชั่นได้อย่างชัดเจน หลังจากนั้นเป็นต้นมา เทคโนโลยีด้านการบันทึกภาพต่างๆ ได้พัฒนาอย่างต่อเนื่องมาโดยตลอด
ต่อมา ใน พ.ศ.2457 วินเซอร์ แม็กเคย์ (Winsor McCay) นักวาดการ์ตูนชาวอเมริกัน จัดแสดงภาพยนตร์การ์ตูนแอนิเมชั่นผลงานของตนเองเรื่อง “เจอร์ที เดอะ ไดโนเสาร์” (Gertie the Dinosaur) ที่เมืองชิคาโก โดยแม็กเคย์ได้ขึ้นแสดงบนเวทีร่วมกับเจอร์ที ตัวการ์ตูนไดโนเสาร์ที่ถูกฉายภาพบนจอ ด้วยนิสัยของเจอร์ทีซึ่งซุกซนและแสนรู้ ทำให้ผู้ชมประทับใจเป็นอย่างมาก จากความสำเร็จของเรื่องนี้ ทำให้ภาพยนตร์แอนิเมชั่นเป็นจุดสนใจของผู้คนอย่างแพร่หลาย บรรดานักลงทุนจึงหันมาลงทุนผลิตงานแขนงนี้มากขึ้น ก่อให้เกิดอุตสาหกรรมขึ้นแอนิเมชั่นในเวลาต่อมา
ภาพยนตร์แอนิเมชั่นที่ผลิตในยุคแรกๆ มีลักษณะเหมือนหนังเงียบ ดังนั้นรูปแบบการเล่าเรื่องจึงมีตัวหนังสือสลับขึ้นมาเป็นระยะๆ เพื่อให้ผู้ชมเข้าใจในเนื้อหา และมีนักดนตรีบรรเลงเพลงประกอบการ ฉาย เพื่อให้การชมมีความสนุกสนานและ ไม่น่าเบื่อ ต่อมา บริษัทเดอะ วอลต์ ดิสนีย์ (The Walt Disney Company) ได้สร้างภาพยนตร์การ์ตูนแอนิเมชั่น เรื่อง “สตีมโบ๊ต วิลลี” (Steamboat Willie) ออกฉายใน พ.ศ.2471 นับเป็นการ์ตูนเรื่องแรกที่บันทึกทั้งภาพและเสียงอย่างสมบูรณ์แบบลงบนแผ่นฟิล์ม และใน พ.ศ.2480 บริษัทเดอะ วอลต์ ดิสนีย์ ได้ผลิตภาพยนตร์การ์ตูนแอนิเมชั่นเรื่องยาวที่สมบูรณ์แบบ ซึ่งเป็นที่รู้จักและชื่นชอบกันทั่วโลก รวมทั้งประเทศไทย คือ เรื่อง “สโนว์ไวต์กับคนแคระทั้งเจ็ด” (Snow White and the Seven Dwarfs) ที่ถือเป็นหนึ่งในภาพยนตร์การ์ตูนอมตะตลอดกาล ทั้งเนื้อหา เทคนิคการวาด ตลอดจนภาพและเสียง
สำหรับประเทศไทย ภาพยนตร์การ์ตูนแอนิเมชั่นผลิตขึ้นเมื่อ พ.ศ.2489 คือเรื่อง “เหตุมหัศจรรย์” โดย ปยุต เงากระจ่าง เป็นการ์ตูนแอนิเมชั่นขนาดสั้น ความยาว 12 นาที กระทั่งอีก 24 ปีต่อมา อาจารย์ปยุตก็ได้ผลิตภาพยนตร์การ์ตูนแอนิเมชั่นขนาดยาวเรื่องแรกของไทย คือเรื่อง “สุดสาคร” ฉายในปี 2522 แต่เนื่องจากขาดการสนับสนุนทั้งจากนายทุนและภาครัฐในสมัยนั้น แอนิเมชั่น ของไทยจึงไม่มีการพัฒนาอย่างจริงจังไปอีกหลายสิบปี
แอนิเมชั่นในต่างประเทศ โดยเฉพาะในสหรัฐอเมริกาและญี่ปุ่นก้าวหน้าต่อเนื่อง พัฒนาเปลี่ยนแปลงรวดเร็วในยุคที่เทคโนโลยีและคอมพิวเตอร์กำลังเฟื่องฟู โดยบริษัท เดอะ วอลต์ ดิสนีย์ ร่วมกับบริษัทพิกซาร์ (Pixar) ผลิตภาพยนตร์การ์ตูนแอนิเมชั่นในรูปแบบใหม่เรื่อง “ทอย สตอรี” (Toy Story) ออกฉายใน พ.ศ.2538
โดยใช้คอมพิวเตอร์สร้างตัวละครแบบจำลองสามมิติ (three-dimensional model) ควบคุมการเคลื่อนไหว รวมทั้งให้แสง-เงา มีทีมวิศวกรและเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องในการผลิตมากกว่า 200 คน ใช้เวลาผลิตนานถึง 4 ปี ถือว่าเป็นภาพยนตร์การ์ตูนแอนิเมชั่นเรื่องยาวที่สมบูรณ์แบบเรื่องแรกที่ผลิตขึ้นโดยใช้คอมพิวเตอร์
