คอลัมน์ ข่าวสดสุขภาพ
รายงานพิเศษ
ปัจจุบันประเทศไทยกำลังก้าวสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ และหนึ่งในปัญหาของผู้สูงอายุคืออาการ ข้อเข่าเสื่อม
ศ.ดร.นพ.นรัตถพล เจริญพันธุ์ เมธีวิจัยอาวุโส สกว. ผู้อำนวยการสถาบันชีววิทยาศาสตร์โมเลกุล และหัวหน้าหน่วยวิจัยด้านแคลเซียมและกระดูก คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล เปิดเผยว่า มีงานวิจัยยืนยันว่าความเสียหายที่เกิดขึ้นทีละเล็กทีละน้อยตลอดระยะเวลาการใช้งานข้อเข่านับสิบปีแทบไม่ได้รับการซ่อมแซม หากใช้ข้อเข่าอย่างไม่ระมัดระวัง เช่น เล่นกีฬาที่เกิดแรงกระแทกบริเวณเข่ามากๆ การเกิดอุบัติเหตุซ้ำๆ บริเวณข้อเข่า และน้ำหนักตัวที่มากเกินไป ยิ่งทำให้กระดูกอ่อนของข้อเข่าเสื่อมเร็วขึ้น
โดยทั่วไปข้อเข่าเสื่อมพบได้บ่อยใน เพศหญิงมากกว่าเพศชาย เมื่อกระดูกอ่อนบริเวณข้อถูกทำลายจนเนื้อกระดูกสองชิ้นเสียดสีกัน ข้อเข่าผิดรูปไปมาก ไม่สามารถลงน้ำหนัก เดินลำบาก หรือมีอาการเจ็บปวดจนไม่สามารถบรรเทาด้วยยา ผู้ป่วยจำเป็นต้องรักษาด้วยการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม หลังการผ่าตัดต้องทำกายภาพบำบัด ฝึกลงน้ำหนักและฝึกเดินเพื่อให้กลับมาเดินได้รวดเร็วขึ้น
ระยะพักฟื้นและความแข็งแรงของกล้ามเนื้อขาขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ทั้งการทำกายภาพบำบัดและออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ และถูกท่า ดังนั้นผู้ป่วยตลอดจนผู้ดูแลต้องมีความเข้าใจเรื่องท่าออกกำลังกายที่ได้ ผลดี และไม่ทำให้เกิดความเจ็บปวดบริเวณที่ผ่าตัด ความถี่ของการออกกำลังกาย และการประเมินประสิทธิภาพของการออกกำลังกายเบื้องต้น นอกจากนี้หลายคนไม่จดบันทึกหรือทำตารางการออกกำลังกาย ทำให้เกิดช่องว่างในการสื่อสารกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์
ศ.ดร.นพ.นรัตถพลกล่าวอีกว่า ได้ร่วมกับ รศ.นพ.สาธิต เที่ยงวิทยาพร คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช และ น.ส.นันท์นภัส คังคะโน ออกแบบ “เมนูดูแลเข่าและบันทึกรัก (สุขภาพ) เข่า” ขึ้น เพื่อเป็นคู่มือให้ผู้ที่ได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมให้กลับมาเดินได้เร็วขึ้น กล้ามเนื้อขาแข็งแรงขึ้น และใช้เวลาพักฟื้นไม่นาน
จากการทดสอบประสิทธิภาพในอาสาสมัครที่เข้ารับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมพบว่า เมนูดูแลเข่าฯ ทำให้อาสาสมัครสามารถฟื้นฟูสุขภาพเข่าได้เร็ว และมีประสิทธิภาพกว่าการฟื้นฟูแบบทั่วไป ตัวแปรชี้วัดที่สำคัญ ได้แก่ องศาการเคลื่อน ไหว และคะแนนที่ใช้ชี้วัดความสามารถของ ผู้ป่วยที่ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ซึ่งบ่งชี้ว่ามีความสามารถในการยืน เดิน ทำกิจกรรมทั่วไป และกิจกรรมขั้นสูง เช่น เดินถือของ เดินขึ้นบันได หรือย่อเข่าได้ดีกว่าผู้ที่ได้รับการฟื้นฟูแบบทั่วไป อีกทั้งมีความวิตกกังวลในการทำกิจกรรมน้อยลง ทำให้อาสาสมัครร่วมมือออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอตามที่ระบุไว้ในเมนูดูแลเข่าฯ
เมนูดูแลเข่าฯ ยังมีวิธีการออกกำลังกายมาตรฐานที่จะช่วยฟื้นฟูกำลังของขา พร้อมรูปประกอบ รวมทั้งตารางให้ผู้ใช้งานจดบันทึกความถี่ของการออกกำลังกาย และบันทึกที่ช่วยการติดตามของแพทย์ โดยมีท่าทาง ความถี่ ระยะเวลา และความหนักของการออกกำลังกายได้รับการปรับให้เหมาะสมกับระยะพักฟื้น
“ปัจจุบัน เมนูดูแลเข่าฯ ได้รับหนังสือรับรองลิขสิทธิ์จากกรมทรัพย์สินทางปัญญาเป็นที่เรียบร้อยแล้ว และกำลังพัฒนาไปเป็นแอพพลิเคชั่นร่วมกับคณะวิจัยของรศ.นพ.สาธิต” เมธีวิจัยอาวุโส สกว. กล่าว
