คอลัมน์ คติ-สัญลักษณ์ สถาปัตยกรรมไทย
ชวพงศ์ ชำนิประศาสน์
จากความหมายหรือสัญลักษณ์ของสีที่หมายถึงคุณสมบัติในทางนามธรรมหรือเป็นสัญลักษณ์ทางคุณสมบัติเฉพาะของพระพุทธเจ้า (ธยานิพุทธในฝ่ายมหายาน) ในนิกายตันตระยานก็ยังใช้ความหมายของสีเป็นรูปธรรมด้วย โดยที่สีของธงเป็นสัญลักษณ์ของสภาวะของธาตุที่ไม่หวั่นไหว ส่วนฝ่ายเถรวาท ธาตุทั้ง 4 ดิน น้ำ ลม ไฟ เรียกว่า มหาภูตรูป
ในฝ่ายเถรวาท ดิน น้ำ ลม ไฟ จะแปลความหมายในรูปแบบของสี ดังนี้
ดิน คือ สีเหลือง หมายถึงอนูของสสาร
น้ำ คือ สีเขียว หมายถึงการไหลเอิบอาบ หรือแรงดึงดูดที่ทำให้อนูของสสารรวมเป็นรูป
ไฟ คือ สีแดง หมายถึงความร้อนหรืออุณหภูมิอันเป็นสิ่งที่ทำให้เกิดการเคลื่อนที่หรือการแตกสลาย
ลม คือ สีขาว แปลความหมายเป็นธรรมชาติของการเคลื่อนที่
อากาศ คือ สีฟ้า หมายถึงความว่างหรือที่ว่างที่ทำให้รูปคือ ดิน น้ำ ลม ไฟ ที่รวมกันนั้นมีที่อยู่
