วัดพระอารามหลวง ชั้นโท

คติ-สัญลักษณ์

ชวพงศ์ ชำนิประศาสน์

พระอารามหลวงชั้นโท ลำดับราชวรวิหาร คือ พระอารามหลวง เป็นวัดที่มีเจดียสถาน (ที่ระลึกถึงพระ พุทธเจ้า)หรือมีพระพุทธรูปสำคัญ

ปัจจุบันมี 18 วัด ได้แก่ 1.วัดมกุฏกษัตริยาราม 2.วัดราชบูรณะ 3.วัดราชาธิวาสวิหาร 4.วัดเทพศิรินทราวาส 5.วัดโสมนัสวิหาร 6.วัดปทุมคงคา

7.วัดบรมนิวาส 8.วัดโมลีโลกยาราม 9.วัดหงส์รัตนาราม 10.วัดราชสิทธาราม 11.วัดสุวรรณาราม 12.วัดชัยพฤกษมาลา 13.วัดพระธาตุดอยสุเทพ

14.วัดเขมาภิรตาราม 15.วัดชุมพล นิกายาราม 16.วัดคงคาราม 17.วัดมหาสมณาราม 18.วัดไพชยนต์พลเสพย์

ทั้งหมดนี้เป็นวัดที่พระมหากษัตริย์ทรงสร้างหรือส่วนใหญ่อยู่ในกรุงเทพมหา นคร 5 วัด อยู่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา 1 วัด ที่เหลือเป็นวัดเก่าที่มีมาก่อนสมัยรัตนโกสินทร์ 12 วัด อยู่ฝั่งธนบุรี 5 วัด เช่น วัดโมลีโลกยาราม ฝั่งธนบุรี และวัดหงส์รัตนารามที่มีมาสมัยอยุธยา และเป็นพระอารามหลวงประจำพระบรมราชวัง พระเจ้ากรุงธนบุรี สมเด็จพระเจ้าตากสิน

คติและสัญลักษณ์ของพระอารามหลวงชั้นโท นอกจากจะเป็นวัดที่มีขนาดใหญ่แล้ว ยังแบ่งส่วนของพุทธาวาสกับสังฆาวาสอย่างชัดเจน ตัวพระอุโบสถหรือวิหารก็ยังคงมีหลังคา 3 ตับ 3 ระดับ เช่นพระอารามหลวงชั้นโททั่วไป

ข้อสังเกตสำคัญก็คือ วัดพระอารามหลวงชั้นโทยังคงมีรูปแบบของจักรวาลทัศน์ที่ชัดเจนคือ มีเจดีย์เป็นศูนย์กลางอยู่ด้านหลังพระวิหารและมีพระอุโบสถอยู่ด้านหลังของพระเจดีย์ เช่น วัดมกุฏกษัตริย์ และวัดโสมนัสวิหาร