แมวสำคัญของโลก – “ฉีดยาคุมกับทำหมันอันไหนเสี่ยงตายกว่ากัน”
มีความเชื่อผิดๆ สำหรับคนเลี้ยงแมวเก่าๆ เรื่องการคุมกำเนิดแมวว่าจะทำให้แมวไม่แข็งแรง เกิดโรคภัยได้ง่าย ตรงกันข้ามปัจจุบันนี้การคุมกำเนิดแมว กลับทำให้คุณภาพชีวิตของแมวดีขึ้น โดยเฉพาะด้านสุขภาพและสวัสดิภาพ
การคุมกำเนิดแมว โดยเฉพาะแมวที่ไม่มีเจ้าของจึงเป็นเรื่องสำคัญ โดยเปรียบเทียบให้เห็นข้อดีข้อเสียระหว่างการทำหมันกับการฉีดยาคุม
การฉีดยาคุมแมว
หลักการของการทำหมันและการฉีดยาคุมโดยความหมายแล้ว หมายถึงการทำให้แมวไม่สามารถแพร่พันธุ์ต่อไปได้นั่นเอง
หลายๆ ประเทศในตะวันตก การคุมกำเนิดแมวด้วยการฉีดยาและกินยาเป็นที่นิยมมากกว่า แต่ในเมืองไทยกลับไม่แนะนำ ด้วยเหตุผลดังต่อไปนี้
ในต่างประเทศมีกฎหมายการลงทะเบียนสัตว์เลี้ยง ยกตัวอย่างการเลี้ยงแมวตัวหนึ่งในสหรัฐฯ ต้องไปลงทะเบียนกับทางเมือง ชื่อของเจ้าของ, เพศ, สายพันธ์จะได้รับการระบุอย่างชัดเจนในไมโครชิฟที่ฝังไว้ในตัวแมว รวมถึงต้องซื้อประกันสุขภาพด้วย(ในบางรัฐเป็นกฎหมายบังคับ) ในเยอรมันบางรัฐต้องสอบผ่านข้อเขียน ในฮอลแลนด์ต้องเสียภาษีประจำปีด้วย ในสิงคโปร์ ประเทศเพื่อนอาเซี่ยน คนเลี้ยงต้องอายุมากกว่า 18 ปี คนในบ้านต้องอายุเกิน 13 ปี แถมยังต้องแสดงเอกสารมากมาย อย่างเอกสารการเสียภาษี โฉนดที่ดิน เอกสารการอนุญาตเลี้ยงในพื้นที่อยู่อาศัย รวมถึงค่าธรรมเนียมการเลี้ยงที่แปรผันตามอายุสัตว์เลี้ยง ยิ่งมากยิ่งเสียน้อยลง เป็นต้น)
ทั้งหมดนี้คือคนเลี้ยงต้องมีความรับผิดชอบสูง แต่ที่จะกล่าวถึงก็เรื่องชิฟที่ฝังไว้ในตัวแมว แน่นอนข้อมูลเรื่องอายุจึงถูกต้อง แต่ในเมืองไทยสิ่งเหล่านี้ไม่มีเลย หากถามว่าแมวคุณอายุเท่าไหร่ คำตอบที่เราได้รับก็จะประมาณนี้
“อ้อ ประมาณสองปี”
“ปีกว่าๆ ครับ จำแน่นอนไม่ได้”
การฉีดยาคุมที่ได้ผลย่อมสัมพันธ์กับหลายเรื่องรวมถึงอายุแมวด้วย ยังไม่นับการใส่ใจในเรื่องระยะเวลาที่แน่นอนของคน เพราะยาฉีดนั้นกำหนดให้ฉีดได้ทุกๆ 5 เดือน
ยาฉีดคุมกำเนิดนั้นคือเลื่อนการเป็นสัดของแมวออกไป ในเมืองไทยทุกวันนี้สถานพยาบาลเกี่ยวกับสัตว์ รวมถึงหมอทั้งหลายจะไม่ฉีดยาคุมให้แมวเลย ทั้งหมดคือการฉีดเองของคนเลี้ยง ร้านค้า หรือบางคนที่ขายยาฉีดให้คนเลี้ยงไปฉีดเอง
เหตุผลของคนที่ฉีดยาคุมให้แมวนั้น มีดังนี้ 1.จัดการง่าย 2.แมวไม่เจ็บตัว และ 3.ถูกกว่าทำหมันเยอะ
แต่ในมุมมองของสัตวแพทย์ในเมืองไทยกลับไม่แนะนำ เพราะ
1.ยามฉีดคุมกำเนิดจะให้ผลดี ต้องฉีดในช่วงแมวไม่เป็นสัด
2.หากแมวไปผสมพันธุ์ก่อน โดยเจ้าของไม่ทราบจับมาฉีดยา ส่งผลให้แมวจะคลอดยาก ลูกอาจตายระหว่างคลอด หากคลอดได้มดลูกแม่แมวมักอักเสบ อาจตายได้ในที่สุด
3.การฉีดยาคุมฯในแมว จะทำให้ระดับฮอร์โมนในร่างกายแมวไม่สมดุล มีผลข้างเคียง อย่างน้อยๆ ก็ขนร่วง, ท้องเสีย, ซึม, หิวน้ำหิวอาหารบ่อย นานเข้าจะเป็นเบาหวาน กระตุ้นมะเร็งให้เกิดขึ้น
การที่แมวจะมีอาการมดลูกอักเสบ ในธรรมชาติมีโอกาสเป็นได้ แต่แมวมักจะเสียชีวิตไปก่อน ทว่าการฉีดยาคุมฯ จะไปกระตุ้นให้อาการเหล่านี้มาเร็วขึ้น
ทีนี้มาพูดถึงข้อดี-ข้อเสียของการทำหมัน
การทำหมันแมวคือการยุติการมีลูกอย่างถาวร นั่นคือการนำอวัยวะสืบพันธุ์ออก ในเพศเมีย คือการนำมดลูกและรังไข่ออก ในเพศผู้ คือการนำลูกอัณฑะออก
โดยทั่วไป เมื่อแมวไม่ได้ทำหมัน ก็สามารถเดินเตร่เป็นระยะทางไกลเพื่อค้นหาคู่ครอง หมายความว่าแมวมีแนวโน้มที่จะหลงทางหรือได้รับบาดเจ็บ นี่เป็นเหตุผลหนึ่งสนับสนุนเรื่องการทำหมันให้แมว การทำหมันจะทำให้ฮอร์โมนในตัวลดลง มันจะไม่อยากไปไหน เมื่อไม่ไป ก็ลดอัตราบาดเจ็บหรือเสียชีวิตได้
อีกเหตุผลที่สนับสนุนเรื่องการทำหมันก็คือ แมวที่ผสมพันธุ์กับแมวตัวอื่นมีความเสี่ยงสูงที่จะเป็นโรคต่างๆ ที่แพร่กระจายผ่านการกัดจากแมวที่ติดเชื้อ โรคเหล่านี้ได้แก่ โรคเอดส์จากแมว โรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวในแมว เป็นเชื้อโรคที่ติดแล้วรักษาไม่ได้ แมวสามารถกัดกันได้เมื่อพวกมันกำลังผสมพันธุ์หรือเมื่อพวกมันต่อสู้กันในอาณาเขต ซึ่งเป็นปัญหาที่พบบ่อยสำหรับแมวตัวผู้ แมวเป็นสัตว์ที่รักษาอาณาเขตของตัวเองสูงและมีแนวโน้มที่จะต่อสู้กับแมวตัวอื่นเมื่อมันรู้สึกว่ามีการรุกล้ำ
ในแมวตัวเมีย การทำหมันจะลดอัตราเสี่ยงของการเป็นมะเร็ง ทั้งมะเร็งปากมดลูก มะเร็งรังไข่และมะเร็งเต้านม ในตัวผู้ก็จะขจัดมะเร็งทั้งหมดที่เกี่ยวกับอัณฑะและต่อมลูกหมาก
ข้อเสีย ซึ่งน่าจะเรียกว่าผลที่ตามมามากกว่าก็คือ แมวมีโอกาสที่อ้วนได้ง่ายขึ้น เพราะเหตุผลง่ายๆ คือ ฮอร์โมนเพศลดลง การเผาผลาญลดลง แต่เรื่องพวกนี้ควบคุมได้ด้วยการลดปริมาณอาหารที่ให้ เรื่องชนิดของอาหารและการออกกำลังกายแก่แมว
ข้อเสี่ยงในการทำหมันก็คือ เนื่องจากคือการผ่าตัด ต้องให้ยาชา ยาปฏิชีวนะ ยาแก้ปวด มีแมวบางตัวที่แพ้ยาชาแล้วเสียชีวิตก็เคยเกิดขึ้น หรือเรื่องแทรกซ้อนที่เกิดขึ้นระหว่างผ่าตัด เพียงแต่อัตราเหล่านี้น้อยมากๆ และแมวจะมีอาการเจ็บแผลไปอีกหลายวัน
ทีนี้ก็ขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของทาสแมวว่าจะคุมกำเนิดแมวอย่างไรถึงจะเหมาะสมที่สุดนะคะ #
