นักเรียนจากโรงเรียนต่างๆ ในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ สนใจศึกษาแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์ที่วัดคูหาภิมุข ต.หน้าถ้ำ อ.เมือง จ.ยะลา ระหว่างเข้าร่วมกิจกรรม “สองเท้า ก้าวเดิน เรียนรู้ประวัติศาสตร์ ตำนานเล่าขาน จชต.” ซึ่งศูนย์ขับเคลื่อนการศึกษาในจังหวัดชายแดนภาคใต้จัดขึ้น เพื่อให้นักเรียนรับรู้และเข้าใจประวัติศาสตร์ความเป็นมาในพื้นที่ชายแดนใต้ เข้าถึงข้อมูลทางประวัติศาสตร์และมรดกทางวัฒนธรรมก่อนกาลโบราณคดี ความเป็นมาจากอดีตถึงความเป็นมลายูปัจจุบัน ตลอดจนรูปแบบและสภาพทางภูมิศาสตร์ของพื้นที่
อาจารย์วาริน นาราวิทย์ นักวิชาการด้านประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์ กล่าวว่าความสวยงามในจังหวัดชายแดนภาคใต้มีประวัติศาสตร์ที่ยาวนานกว่า 1 พันปี อย่างที่วัดถ้ำ หรือวัดคูหาภิมุข จะมีถ้ำพระนอน แหล่งประวัติศาสตร์เก่าแก่ พบภาพเขียนสีของคนยุคประวัติศาสตร์ที่ยังคงร่องรอยของมนุษย์ในยุคก่อนประวัติศาสตร์
“สิ่งสำคัญคือการได้เห็นรากเหง้าความเป็นมนุษย์ร่วมกัน เด็กปัจจุบันเกิดมาในครอบครัวหรือสังคมที่อยู่ในวงแคบๆ หรือไม่รู้เลยว่าบรรพบุรุษของเราเคยมีถิ่นฐานที่อยู่อาศัยตรงไหน เคยมีความเชื่ออย่างไร การที่เขาได้มาเรียนรู้เรื่องราวเหล่านี้จะทำให้เห็นมิติวัฒนธรรมภาษา หรือวัฒนธรรมอาหารร่วมกัน เห็นคุณค่าความสวยงามและอยากปกป้องดูแลอัตลักษณ์และวัฒนธรรมของตัวเขาเอง” อาจารย์วารินกล่าว
ขณะที่ น.ส.ญุลลนาร์ สาระภี นักเรียนจากโรงเรียนดารุสสาลาม จ.นราธิวาส กล่าวว่าเป็นกิจกรรมที่ได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์ในสถานที่ประวัติศาสตร์ เห็นสถานที่จริงและสัมผัสจริงซึ่งมีความล้ำค่า ทำให้รู้ว่าคนพุทธกับมุสลิมไม่ได้แตกต่างกัน มีประวัติศาสตร์ที่เหมือนกัน
ญุลลนาร์
กิจกรรมดังกล่าวยังช่วยส่งเสริมให้นักเรียนในจังหวัดชายแดนภาคใต้รับรู้และเข้าใจประวัติศาสตร์ท้องถิ่นและสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ของจังหวัดตนเองมากยิ่งขึ้น เกิดการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ ปลูกฝังความรักชาติ ความหวงแหนในศิลปวัฒนธรรมและแหล่งเรียนรู้ที่สำคัญของท้องถิ่น สร้างความภูมิใจในวัฒนธรรม สร้างทัศนคติที่ดีต่อกัน เรียนรู้ที่จะปรับตัวเพื่อการอยู่ร่วมกันในสังคมพหุวัฒนธรรม
ตามบทกลอนที่ว่า “สองเท้าก้าวย่ำทั่วชายแดนใต้ ใช้ใจยลวิถีวัฒนธรรมความเชื่อ ความแตกต่างหลากหลายทางเหล่าเครือ แท้จริงเจือด้วยความงามรากเดียวกัน”
อับดุลหาดี เจ๊ะยอ
