ใครเป็นบ้าง ยอมนอนดึกเพื่อทวงคืนเวลาส่วนตัวที่เสียไปตอนกลางวัน ชวนรู้จัก ‘Revenge Bedtime Procrastination’ พฤติกรรมการแก้แค้นการทำงาน พร้อม แนวทางแก้ไข

ช่วงเวลากลางวัน ในวัยทำงานอาจเป็นเหมือนช่วงเวลาที่ยาวนาน และหลายคนอาจมีความคิดดังในหัวเสมอว่า ‘เมื่อไหร่จะเลิกงานเสียที’ และเมื่อถึงเวลาเลิกงาน คุณอาจจะเล่นเกม ดูหนัง หรือดูซีรีส์เพื่อใช้เวลาส่วนตัวที่เหลือ แต่มันกลับเหลือเพียงเล็กน้อยจนคุณรู้สึกว่ามันไม่พอคุณจึงตัดสินใจที่จะนอนดึกขึ้นเพื่อให้ได้ใช้เวลามากขึ้น

พฤติกรรมนี้ถูกเรียกว่า Revenge Bedtime Procrastination หรือ การผัดเวลานอนเพื่อทวงคืนเวลาส่วนตัว ในทางจิตวิทยาที่อธิบายเหตุผลไว้หลายด้าน

• เพราะช่วงเวลากลางวันไม่ใช่เวลาของตัวเอง

เหตุผลนี้ คือ เหตุผลหลักที่ทำให้คนเลือกจะนอนดึก แม้จะรู้ว่าพรุ่งนี้จะต้องตื่นเช้าก็ตาม คนกลุ่มนี้ใช้ชีวิตตามตารางเวลา อย่าง การตื่นเช้าไปทำงาน กินข้าวกลางวัน ประชุม กลับบ้าน ออกกำลังกาย ทำงานบ้าน ดูแลครอบครัว กว่าจะถึงเวลาส่วนตัวก็กินเวลาไปจนดึกแล้ว และเมื่อถึงเวลานอนก็ไม่อยากจะนอนเพราะรู้สึกว่าเวลาที่เหลือคือเวลาที่เลือกได้ว่าอยากจะทำอะไร หรือสามารถทำตามใจตัวเองได้

• ต้องการมีความสุขแม้จะมีเวลาสั้นๆ

เพราะการที่ต้องเผชิญความเครียด ความกดดัน และความเหนื่อยล้ามาทั้งวันแล้ว การได้รับความสุขจากเวลาเพียงสั้นๆ จึงเป็นเรื่องที่ยอมแลก เช่น การไถฟีด ดูหนัง หรือเล่นเกม ซึ่งพฤติกรรมนี้นั้นมีความเกี่ยวเนื่องกับ Immediate Gratification หรือการเลือกความสุขระยะสั้น แม้จะรู้ว่าการนอนเร็วจะมีประโยชน์ก็ตาม

• ความเครียดทั้งวัน ทำให้ไม่อยากจบวัน

บางคนมีช่วงเวลาการทำงานที่เคร่งเครียด ซึ่งแม้จะถึงเวลาเลิกงานหรือเลิกเรียนแล้วก็ยังรู้สึกเครียดอยู่ดี เวลาในตอนกลางคืนที่เหลือจึงเป็นช่วงที่สามารถใช้หลบหนีความรับผิดชอบต่าง ๆ ได้ชั่วคราว เพราะการได้อยู่กับตัวเองโดยไม่มีใครมาร้องเรียก จึงทำให้รู้สึกผ่อนคลายมากกว่า

• คิดว่าการนอนคือการเสียเวลา

เป็นอีกสาเหตุหลักและมักพบในวัยรุ่น คนกลุ่มนี้มองว่าเวลากลางคืน คือช่วงเวลาแห่งอิสระ จึงต้องการที่จะยืดเวลาให้นานที่สุด ซึ่งยิ่งนานเท่าไหร่ ก็จะยิ่งดึกขึ้นไปเรื่อย ๆ เพราะรู้สึกว่ายังไม่ได้ทำอะไรเพื่อตัวเองเลย แม้ว่าร่างกายจะเหนื่อยล้าแค่ไหนก็ตาม ก็จะยังเลือกหยิบโทรศัพท์มาเปิดดูอยู่ดี

• เริ่มควบคุมการนอนไม่ได้

ด้วยพฤติกรรมการนอนดึกที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง อาจทำให้ยากที่จะควบคุมการนอนให้เหมาะสม เพราะร่างกายเริ่มชินกับการนอนดึก และดึกขึ้นจนกระทั่งเหลือเวลานอนเพียงน้อยนิด ทำให้ส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตในที่สุด

ซึ่งแน่นอนว่า ผลเสียที่ส่งผลต่อการใช้ชีวิตก็มีหลายด้านเช่นกัน เช่น สมาธิสั้นความจำแย่ลง อารมณ์แปรปรวนหงุดหงิดง่าย ความเหนื่อยล้าถูกสะสมมาขึ้นเรื่อยๆ และอาจส่งผลต่อสุขภาพจิตด้วยเช่นกัน

อย่างไรก็ตามการแก้ไขพฤติกรรม ‘จเพื่อทวงคืนเวลาส่วนตัว’ สามารถทำได้ดังนี้

1. แบ่งเวลาส่วนตัว กับ เวลางาน ลองจัดสรรเวลาหลังเลิกงานก่อนถึงเวลานอนจริง
2. กำหนดเวลาเข้านอนให้ชัดเจน ค่อยๆขยับเวลานอนให้ไวขึ้นทีละนิด
3. ลดการทำกิจกรรมที่อาจจะทำให้เพลินจนลืมเวลา
4. สร้างกิจวัตรประจำวัน เช่น อ่านหนังสือ ฟังเพลง หรือกิจกรรมผ่อนคลาย
5. ให้ความสำคัญกับการพักผ่อนเป็นอันดับแรก โดยไม่ต้องรู้สึกว่าเสียเวลา แต่การหลับคือการพักผ่อนที่ดีที่สุด

ที่มาข้อมูล : aastweb.org