ผู้สำเร็จราชการ แทนพระองค์ (ตอนจบ)

คอลัมน์ รู้ไปโม้ด

น้าชาติ ประชาชื่น [email protected]

ต่อจากผู้สำเร็จราชการ แทนพระองค์ ตอนแรก

นายรักชาติมีคำรายพระนามและรายนามผู้สำเร็จราชการในสมัยรัตนโกสินทร์ จนถึงปัจจุบัน วันนี้ตอบคำถามกันต่อ

ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์เป็นผู้บริหารราชการแผ่นดินในพระปรมาภิไธยหรือพระนามาภิไธยพระมหากษัตริย์ เนื่องจากพระมหากษัตริย์ยังไม่ทรงบรรลุนิติภาวะก็ดี ทรงประชวรก็ดี ทรงไม่อาจบริหารพระราชกิจได้ก็ดี หรือไม่ทรงอยู่ในประเทศก็ดี ทั้งนี้ การมีขึ้นซึ่งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ เป็นไปตามบัญญัติของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550

รายพระนามและรายนามผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ของไทย

รัชกาลที่ 9 คณะอภิรัฐมนตรี ทำหน้าที่ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ก่อนพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พ.ศ. 2493 ประกอบด้วย

1.สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ารังสิตประยูรศักดิ์ กรมพระยาชัยนาทนเรนทร วันที่ 16 มิถุนายน พ.ศ. 2489-24 มีนาคม 2493

ทั้งนี้ระหว่างวันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2493-7 มีนาคม พ.ศ. 2494 ทรงได้รับแต่งตั้งให้เป็นประธานคณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ต่อมากรมพระยาชัยนาทนเรนทร สิ้นพระชนม์ ทำให้พ้นจากตำแหน่ง

2.พระยามานวราชเสวี (ปลอด วิเชียร ณ สงขลา) 16 มิถุนายน พ.ศ. 2489 – 7 ตุลาคม พ.ศ. 2517 เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์

3.พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอลงกฎ กรมหมื่นอดิศรอุดมศักดิ์ พ.ศ. 2490-19 ธันวาคม พ.ศ. 2495 เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ต่อมาสิ้นพระชนม์ ทำให้พ้นจากตำแหน่งผู้สำเร็จราชการ

4.พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าธานีนิวัต กรมหมื่นพิทยลาภ พฤฒิยากร 12 มีนาคม พ.ศ. 2494-2495, 27 พฤษภาคม-8 มิถุนายน 2506 และ 9-14 กรกฎาคม พ.ศ. 2506 เป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดินสืบแทนสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอฯ กรมพระยาชัยนาทนเรนทร ซึ่งสิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 7 มีนาคม 2494 เป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดินในระหว่างที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชเสด็จฯ เยือนสาธารณรัฐจีน (ไต้หวัน) ญี่ปุ่น และฟิลิปปินส์ เมื่อ พ.ศ. 2506

5.หลวงอดุลเดชจรัส (อดุลอดุลเดชจรัส) (บัตร พึ่งพระคุณ) พ.ศ. 2489-17 ธันวาคม พ.ศ. 2512 เป็น ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์

6.สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินี 22 ตุลาคม 2499- 5 พฤศจิกายน 2499 ทรงเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ขณะพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชทรงพระผนวช ซึ่งภายหลังได้มีการเฉลิมพระนามาภิไธยเป็น สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ

7.สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี โอกาสต่างๆ ได้แก่ 18 ธันวาคม พ.ศ. 2502, 8-16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2503, 2-5 มีนาคม พ.ศ. 2503, 11-22 มีนาคม พ.ศ. 2505, 20-27 มิถุนายน พ.ศ. 2505, 17 สิงหาคม-13 กันยายน พ.ศ. 2505, 12 กันยายน- 6 ตุลาคม พ.ศ. 2507, 15 กรกฎาคม-กันยายน พ.ศ. 2509, 23-30 เมษายน พ.ศ. 2510 และ 6 มิถุนายน พ.ศ. 2510

ทรงเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ขณะพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช เสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมประเทศเวียดนาม อินโดนีเซีย พม่า สหรัฐอเมริกา ประเทศต่างๆ ในยุโรป ปากีสถาน สหพันธ์มลายา นิวซีแลนด์ ออสเตรเลีย ออสเตรีย อังกฤษ อิหร่าน และแคนาดา อย่างเป็นทางการ

หลังรัชกาลที่ 9 พลเอกเปรม ติณสูลานนท์ เป็นผู้สำเร็จราชการแทนเป็นการชั่วคราวโดยตำแหน่งประธานองคมนตรี ตามมาตรา 24 แห่งรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550

ทั้งนี้ วิกิพีเดียระบุว่า ผู้ประเดิมตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ คือ สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) แผ่นดินรัชกาลที่ 5