“วันนี้เราจะเข้าป่าตามล่าหาเห็ดพิษกันครับ”
เสียงสดใสของ มิมส์ ด.ช.วชิรวิทย์ โสภาคะยัง ลูกหลานบ้านกุดหว้า ต.กุดหว้า อ.กุฉินารายณ์ จ.กาฬสินธุ์ ที่ใช้วันหยุดวันว่างไปกับการท่องป่าล่าเห็ดกับกลุ่มเพื่อน
มิมส์ วชิรวิทย์
“ผมเข้าป่าช่วงหลังเลิกเรียนบ้าง วันเสาร์-อาทิตย์บ้าง ถ้าช่วงปิดเทอมผมมากันทุกวันตั้งแต่เช้ายันเย็นเลยครับ” มิมส์เล่าไปพลางเปิดใบไม้ที่พื้นหาเห็ดไปพลาง
“เทคนิคการหาเห็ดคือค่อยๆ เดินนะครับ เปิดใบไม้ที่พื้นหาไปด้วย และที่สำคัญให้มองหาต้นไม้วงศ์ยาง เพราะเห็ดจะเกิดใต้ต้นไม้วงศ์ยางครับ”
ความชำนาญและมีหลักการในการหาเห็ดป่าของเด็กๆ กลุ่มนี้เกิดขึ้นเพราะผู้ใหญ่ส่งเสริมการเรียนรู้ในธรรมชาติ ศักดิ์สิทธิ์ สุริยะกมล รุ่นพี่ในหมู่บ้านที่จบปริญญาเอกทางด้านจุลชีววิทยาโดยตรง มีความรู้ทั้งหลักวิชาการ รวมถึงประสบการณ์ที่มักนำทางเด็กๆ ให้ได้เรียนรู้อยู่เสมอ
ดร.ศักดิ์สิทธิ์
“นี่คือต้นพะยอม รากของเขาจะมีเชื้อราอาศัยอยู่ เชื้อราก็คือเห็ดชนิดหนึ่ง เรียกว่าไมคอร์ไรซา คือเห็ดที่อาศัยอยู่รอบรากไม้ มีทั้งเห็ดพิษและเห็ดกินได้ และทั้งเห็ดพิษและเห็ดกินได้ช่วยดูแลต้นไม้ เส้นใยของเห็ดจะไปพันรอบรากไม้ ดูดสารอาหารช่วยรากไม้ส่งให้ต้นไม้ ทำให้ต้นไม้แข็งแรง” ศักดิ์สิทธิ์อธิบายให้เด็กๆ ฟังทันทีที่เดินมาใต้ต้นพะยอม
เห็ดเกิดใต้ต้นไม้วงศ์ยาง
เห็ดชนิดที่เรียกว่า “ไมคอร์ไรซา” เป็นกลุ่มเห็ดที่เกิดตามดินใต้ต้นไม้วงศ์ยาง มีทั้งเห็ดกินได้และเห็ดพิษ จัดอยู่ในประเภทเห็ดที่อยู่แบบพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกันกับสิ่งมีชีวิตชนิดอื่น เป็นเห็ดที่สร้างประโยชน์ เพราะนอกจากช่วยดูดซึมสารอาหารให้ต้นไม้แล้ว เห็ดเหล่านี้ยังช่วยปกป้องเชื้อโรคต่างๆ ไม่ให้เข้ามาทำลายต้นไม้
หลายคนเข้าใจเห็ดพิษว่าไม่มีประโยชน์ มีแต่โทษต่อมนุษย์ เพราะในแต่ละปีมักมีข่าวการเสียชีวิตจากการเผลอกินเห็ดพิษบ่อยครั้ง ทำให้เห็ดพิษกลายเป็นผู้ร้ายในสายตามนุษย์ แต่ความจริงแล้วเห็ดพิษเกิดมาพร้อมประโยชน์ในตัวของมันเช่นกัน
เห็ดไข่หงส์ดำ คล้ายเห็ดเผาะ
“เวลาที่เราเจอเห็ดพิษ เราจะไม่เก็บมันครับ ปล่อยมันไว้ เพราะมันดูแลต้นไม้ สปอร์มันก็จะแตกต่อไป หลายคนเข้ามาเก็บเห็ด เห็นเป็นเห็ดพิษก็จะถอนไปทิ้ง จริงๆ ไม่ต้องทิ้งครับ ปล่อยมันไว้เถอะครับ มันก็มีประโยชน์” มิมส์พูดขณะเจอเห็ดพิษสีเทาดำเม็ดกลม
“เห็ดนี้คุ้นๆ ไหมครับ หลายคนหลงคิดว่านี่คือเห็ดเผาะ แต่ระวังให้ดีนะครับ นี่คือเห็ดไข่หงส์ดำครับ เม็ดกลมน่ากิน คล้ายเห็ดเผาะอร่อยๆ แต่นี่คือเห็ดพิษนะครับ” มิมส์พูดเสร็จก็เก็บเห็ดไข่หงส์ดำใส่กระเป๋าหลายดอก
“ที่ผมเก็บไปวันนี้อย่าตกใจครับ ผมจะเอาไปพิสูจน์เห็ดพิษกันครับ”
ป่าภูน้อย กาฬสินธุ์
ครั้งนี้มิมส์และเพื่อนๆ นัดกันว่าจะทดลองภูมิปัญญาชาวบ้านที่ใช้พิสูจน์เห็ดพิษกันมานาน อย่างเช่นการต้มเห็ดกับข้าวเหนียวสุก บางตำราต้มกับข้าวสาร เครื่องเงิน รวมไปถึงหอมแดง โดยเชื่อว่าหากต้มแล้วเปลี่ยนเห็ดเป็นสีดำ จะสรุปว่าเห็ดชนิดนั้นๆ คือเห็ดพิษ แต่ความจริงแล้ววิธีเหล่านั้นจะใช้ทดสอบได้จริงๆ หรือไม่ และต้องพิสูจน์อย่างไร
ตามล่าหาเห็ดพิษ
ติดตามเด็กๆ ไปเปิดห้องแล็บกลางบ้านด้วยกัน ในทุ่งแสงตะวัน ตอน ตามล่าหาเห็ดพิษ วันเสาร์ที่ 14 กันยายน 2567 เวลา 05.05 น. ทางช่อง 3 กด 33 และเวลา 07.30 น. ทางเฟซบุ๊กทุ่งแสงตะวัน และยูทูบ : PAYAI TV
รัตนาภรณ์ ละมูลเจริญ
