“มาดีเจ๋อ เมอคึดฮอด” คำกล่าว แสนอบอุ่นของชาวภูไทยินดีต้อนรับทุกคนที่เข้ามาเยี่ยมเยือน
“ที่บ้านกุดหว้าของเรายังอนุรักษ์วัฒน ธรรมของภูไทเอาไว้หลายอย่างครับ ทั้งภาษาที่พวกเรายังใช้กัน เสื้อผ้าเครื่องแต่งกาย ประเพณีต่างๆ และเรื่องของดนตรีด้วย”
ดนตรีภูไทกุดหว้า
พอตเตอร์ ด.ช.วชิรวิทย์ อุทรักษ์ เด็กภูไทบ้านกุดหว้า พบเห็นและซึมซับความเป็นภูไทมาตั้งแต่เล็ก ทำให้รักและภูมิใจต่อชาติพันธุ์ของตน
พอตเตอร์ เด็กภูไท
ภูไท หรือผู้ไท ชาติพันธุ์หนึ่งที่อพยพ มาอาศัยอยู่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยแถบบริเวณเทือกเขาภูพาน ในเขตจังหวัดกาฬสินธุ์ สกลนคร และนครพนม มีภูมิลำเนาแต่เดิมมาจากบริเวณสิบสองจุไท แถบบริเวณประเทศลาวตอนเหนือ บางส่วนของเวียดนามตอนเหนือ และทางตอนใต้ของจีน อพยพเข้ามา ครั้งแรกในสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรี
หมอลำประจำหมู่บ้าน
ชาวภูไทมีเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมประเพณีและยังคงรักษาขนบธรรมเนียมและวิถีชีวิตดั้งเดิมมาจนถึงปัจจุบัน เช่น ภาษาพูด ทำนองดนตรี ที่เรียกว่าเป็นลายเพลงของชาวภูไท อีกทั้งยังมีลักษณะบ้านที่เป็นเอกลักษณ์ คือมีช่องลมหรือป่องเอี๊ยม มีประตูป่องและหน้าต่างที่ยาวจรดพื้น นอกจากนี้วัฒนธรรมที่โดดเด่นไม่แพ้กันคือวัฒนธรรมการทอผ้าและการปักผ้าที่มีลวดลายเป็นเอกลักษณ์
“พวกผมจะใส่เสื้อภูไทเมื่อมีงานบุญครับ ส่วนผู้ใหญ่จะใส่กันเป็นปกติ ลายปักผ้าจะมีลวดลายแตกต่างกันแล้วแต่ช่างครับ ช่วงนี้นิยมลายมังกร บางคนก็ลายดอกไม้ และเดี๋ยวนี้มีลายใหม่เป็นลายบั้งไฟตะไลล้าน กับลายมาลัยไม้ไผ่ ประเพณีขึ้นชื่อของบ้านกุดหว้าครับ” พอตเตอร์เล่าต่อ
นี่คือมาลัยไม้ไผ่ของแท้
ชาวตำบลกุดหว้ามีวิถีชีวิตที่เกี่ยวข้องกับมาลัยไม้ไผ่มานับร้อยปี เพราะมีงานประเพณีบุญพวงมาลัยไม้ไผ่ หนึ่งในประเพณีบุญข้าวประดับดินของชาวบ้านกุดหว้า โดยจะจัดงานบุญประจำเดือนเก้าเพื่ออุทิศส่วนบุญส่วนกุศลให้บรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว มาลัยไม้ไผ่นี้ถือว่าเป็นงานหัตถกรรมที่เป็นเอกลักษณ์ของชาวภูไทบ้านกุดหว้า อ.กุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ สัญลักษณ์ที่แฝงไปด้วยความเชื่อความศรัทธา วัฒนธรรมของชาวกุดหว้าที่สืบสานกันมายาวนาน
เสื้อภูไทปักลายบั้งไฟตะไล และมาลัยไม้ไผ่
เอกลักษณ์การปักมือลวดลายต่างๆ
นอกจากประเพณีบุญพวงมาลัยไม้ไผ่แล้ว บั้งไฟตะไลเป็นอีกประเพณีที่ขึ้นชื่อไปทั่วไทย เป็นงานประจำปีที่มีผู้คนสนใจมาก จัดขึ้นทุกๆ ปีในเดือนพฤษภาคม
บั้งไฟตะไล ประเพณีขึ้นชื่อ
ในงานประเพณีใดก็ตามที่เกิดขึ้นของชาวภูไทมักขาดดนตรีภูไทซึ่งเป็นเอกลักษณ์สำคัญไปไม่ได้ ดนตรีภูไทสนุกครื้นเครง ประกอบร่วมกับการฟ้อนภูไทกาฬสินธุ์ซึ่งเป็นการฟ้อนประกอบทำนองหมอลำภูไท ทำนองพื้นเมืองประจำชาติพันธุ์ภูไท ในปัจจุบันยังมีให้รับชมตลอดหากใครได้ไปเยือนถิ่นภูไท ชาวภูไทนับว่าเป็นชาติพันธุ์ที่รักษาขนบวัฒนธรรมของตนไว้ได้อย่างดีชาติพันธุ์หนึ่ง
บ้านภูไท
ติดตามชมเรื่องราวของภูไท กุดหว้า กาฬสินธุ์ กับเด็กๆ เห็ดป่า บูรณาการความรู้ ในทุ่งแสงตะวัน ตอน ภูไท กุดหว้า เสาร์ที่ 19 ตุลาคม 2567 เวลา 05.05 น. ทางช่อง 3 กด 33 และเวลา 07.30 น. ทางเพจทุ่งแสงตะวัน และ PAYAI TV
รัตนาภรณ์ ละมูลเจริญ
