ทุ่งแสงตะวัน สารคดีหนึ่งเดียวของประเทศที่บันทึกชีวิตเด็กไทยในชนบทและทำงานต่อเนื่องกับเด็กหลายคนทั่วประเทศ เพื่อติดตามเรื่องราวชีวิตของพวกเขาและชุมชนพื้นที่ต่างๆ ที่น่าสนใจ
ในช่วงเดือนมีนาคม – เมษายน 2568 เริ่มสารคดีทุ่งแสงตะวันสัญจร เดอะซีรีส์ ชุดอุบลราชธานี ออกพบปะเยี่ยมเยียนเด็กเก่า แหล่งข่าวและสถานที่ที่เคยถ่ายทำรายการ
ถามพี่นก นิรมล เมธีสุวกุล โปรดิวเซอร์และพิธีกรรายการว่าทำไมจึงเป็นชุดอุบลราชธานี
แม่น้ำมูนวันนี้
พี่นกบอกว่าทุ่งแสงตะวันบันทึกเกี่ยวกับอุบลราชธานีหลายเรื่องราว แต่มีเรื่องพิเศษที่ทำให้รู้สึกสนใจและอยากไปเยี่ยม คือ สารคดีทุ่งแสงตะวันที่เกี่ยวกับแม่น้ำมูนและแม่น้ำโขง
“แม่น้ำทุกสายกำลังเกิดความเปลี่ยนแปลง ที่อุบลราชธานีมีบทเรียนสำคัญของชีวิต คนริมน้ำที่ได้รับผลกระทบจากการสร้างเขื่อนปากมูลในแม่น้ำมูน และชีวิตคนริมโขงที่เปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรงจากการปิดกั้นแม่น้ำ และมีแนวโน้มจะมากขึ้นในระยะเวลาอันใกล้”
ในรายการเราใช้คำว่าแม่น้ำมูนนะ ประมาณว่ามาจากคำว่ามูนมัง ทรัพย์สินมรดกตกทอดดั้งเดิม ทางการหรือภาษาราชการเรียกว่าแม่น้ำมูล ไม่รู้จะให้หมายความว่าอย่างไรเหมือนกัน
เลาะเลียบแม่น้ำมูนและแม่น้ำโขง
เอาเป็นว่าใครจะเรียกอย่างไรก็ตามสะดวก แต่หมายถึงแม่น้ำที่ยิ่งใหญ่ของภาคอีสาน เรารู้สึกรักแม่น้ำสายนี้ เวลาบินไปอีสาน จะเห็นแม่น้ำไหลคดลดเลี้ยวนับร้อยนับพันโค้ง เหมือนคนสุภาพอ่อนน้อมไหลซอกซอนไปในที่ราบอันแห้งแล้งของดินแดนอีสานราวกับจะแจกน้ำให้ทั่วถึงที่สุด ไหลจากที่ราบสูงนครราชสีมา ผ่านอีสานใต้ และบรรจบแม่น้ำโขงแม่น้ำนานาชาติที่จังหวัดอุบลราชธานี
พอมีโครงการสร้างเขื่อนปากมูล ผลกระทบก็เยอะ เมื่อ 30 ปีก่อน ชาวบ้านและองค์กรต่างๆ คัดค้านสนั่นหวั่นไหว แต่ไม่สามารถต้านทานได้ ทุกวันนี้ผลการก่อสร้างเป็นอย่างไรคนที่เกี่ยวข้องทุกฝ่ายคงรู้กันดี ป่านนี้เรื่องราวยังไม่จบเลย
สารคดีชุดนี้มีทั้งหมด 7 ตอน เป็นเรื่องราวที่เลาะริมแม่น้ำมูนที่บ้านค้อใต้ เรื่องจากริมแม่น้ำโขงที่ผาแต้ม บ้านตามุย และสามพันโบก รวมทั้งเยี่ยมแหล่งข่าวที่อนุรักษ์ม้าพื้นบ้านที่สิรินธรด้วย ซึ่งตอนนี้ น้องป็อบ ลูกชายเจ้าของคอกม้าเติบโตเป็นผู้ใหญ่ มีครอบครัวลูกเมีย ทำธุรกิจ คอกม้าของพ่อก็ยังอยู่ เราไปเยี่ยมที่ไหนก็เห็นความเปลี่ยนแปลงและเรื่องราวหลายรสชาติ
ตุ้มยักษ์ที่สูญสิ้น
Ep.แรก เริ่มต้นไปเยี่ยมบ้านค้อใต้ หมู่บ้านชาวประมงเก่าแก่ริมแม่น้ำมูนตอนปลายก่อนไหลลงแม่น้ำโขง ชุมชนนี้มีพรานปลาและเต็มไปด้วยเครื่องมือดักจับสัตว์น้ำนานาชนิด โดยเฉพาะตุ้มยักษ์มีลักษณะเฉพาะหาชมยาก
ตุ้มยักษ์แห่งบ้านค้อใต้เป็นภูมิปัญญาโบราณของพรานปลาที่รู้ว่าการล่อปลาสังกะวาดหรือปลายอนซึ่งเป็นปลาหากินบริเวณหน้าดินท้องแม่น้ำมูนต้องมีความสามารถในการสร้างเครื่องมือดักจับสัตว์น้ำขนาดใหญ่พอๆ กับระดับความลึกของแม่น้ำ และบริเวณที่เป็นวังปลาอาศัยอยู่ตรงไหน ต้องล่อต้องจับอย่างไร ใช้เหยื่ออะไร
หากใครเคยเห็นการบรรทุกตุ้มยักษ์ลงเรือแล้วพายไปวางตุ้ม คงคิดถึงควาญช้างที่บังคับช้างตัวเบิ้มอยู่กลางแม่น้ำมูนที่กว้างใหญ่ อย่างไรอย่างนั้น
เด็กชายจ่อย เมื่อครั้ง 11 ปี
จ่อย ถาวร แก้วเกล้า ในวันนี้
เด็กชายคนหนึ่งที่เคยออกรายการทุ่งแสงตะวันเมื่อ 33 ปีที่แล้ว นับว่าเป็นเด็กทุ่งแสงตะวันยุคแรกเริ่ม ชื่อน้องจ่อย ถาวร แก้วเกล้า ตอนนี้อายุ 44 ปีแล้ว
จากเด็กชายจ่อยกลายเป็นหนุ่มใหญ่ที่ระหกระเหินเผชิญลมฝนเผชิญโลกมาอย่างเยอะ เพราะหมู่บ้านประมงล่มสลาย ผู้คนกระจัดกระจาย ต่างคนต่างต้องดิ้นรนออกไปหางานหาเลี้ยงชีวิต
ปี 2535 ชวนกันพายเรือดูตุ้ม
ชีวิตของจ่อยบันทึกไว้ในรายการทุ่งแสงตะวัน อาจจะเป็นรายการสารคดีไทยรายการเดียวที่มีเรื่องราวของคนคนหนึ่งแต่ละช่วงวัย ช่วงวัยเด็ก ช่วงวัยรุ่น ช่วงเติบโตเป็นหนุ่ม และเมื่อเข้าสู่วัยผู้ใหญ่ มีลูกมีหลาน
เด็กทุ่งแสงตะวันมีหลานแล้ว
ในขณะเดียวกัน ความผูกพันกับบ้านเกิดเป็นสิ่งที่อธิบายได้ยาก แม้ระหกระเหินไปอยู่ที่ไหนก็ต้องพยายามหาทางกลับมาด้วยวิธีใดวิธีหนึ่ง จ่อยในวันนี้เขากำลังพยายามกลับมาอยู่บ้านเกิดอีกครั้ง แม้จะต้องเก็บหอมรอมริบทีละน้อยเพื่อให้ความฝันงอกงามจากเศษซากความทรงจำในวัยเด็ก
ปีนี้ได้เจอกันอีกครั้ง
พบกับเด็กชายจ่อย นายจ่อย พ่อจ่อย ตาจ่อย ในทุ่งแสงตะวันสัญจร เดอะซีรีส์ ชุดอุบลราชธานี Ep.1 เสาร์ที่ 8 กุมภาพันธ์นี้ 05.05 น. ทางช่อง 3 HD และ 07.30 น. ทางยูทูบ PayaiTV และเพจเฟซบุ๊กทุ่งแสงตะวัน
อาทร ริมทาง
