เด็กคือความหวัง หัวใจแห่ง‘บูโด’
คอลัมน์ สดจากเยาวชน
เด็กคือความหวัง – สองสามปีที่ผ่านมามีข่าวคราวสะเทือนใจคนรักป่ารักนกเงือกอยู่เป็นระยะ แต่ข่าวล่าสุดที่อยู่ในความสนใจของผู้คนคือข่าวการล่านกชนหินเอาโหนกตามใบสั่ง โหนกนกชนหินมีมูลค่าสูงกว่างาช้างหลายเท่า ยิ่งหายาก ก็ยิ่งเป็นที่ต้องการและราคาก็พุ่งขึ้นเป็นเงา ตามตัว
อับดุลเลาะห์ฝึกปีนต้นไม้
นกเงือกหัวหงอกของเกาซัด
วิธีการล่าพัฒนาจากการจับตัวเป็นๆ ไปถึงการซุ่มยิงในขณะที่นกกำลังเพลิดเพลินกับการกินลูกไม้ในมื้ออาหารอันแสนสุข นกชนหินเป็นนกเงือกที่เพิ่มจำนวนประชากรยากมาก ในฤดูทำรังปีหนึ่งมันออกลูกได้ครั้งละเพียง 1 ตัว
ในขณะที่จำนวนประชากรนกชนหินที่เทือกเขาบูโดก็มีอยู่น้อยมาก ไม่ถึง 20 คู่ เป็นการดีหากมีการประกาศให้นกชนหินเป็นสัตว์ป่าสงวนโดยเร็วก่อนที่จะไม่มีนกชนหินให้อนุรักษ์ ในปัจจุบันนกชนหินอยู่ในภาวะวิกฤตเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์เป็นอย่างยิ่ง ทั้งจากการล่า และที่สำคัญการทำลายถิ่นที่อยู่อาศัยของ พวกมัน
เด็กๆ ตามขึ้นเขา
รุ่นต่อไป
นกชนหินต้องการต้นไม้ใหญ่ที่มีโพรงสำหรับทำรัง ฟักไข่ เพิ่มจำนวนประชากร แต่ต้นไม้ใหญ่ในป่าทุกวันนี้เหลืออยู่น้อยมาก และไม่ใช่ทุกต้นที่จะมีโพรงให้นกทำรัง
นอกจากนกชนหิน เทือกเขาบูโดยังมีนกเงือกหายากอีก 5 ชนิด ได้แก่ นกเงือกหัวแรด นกกก นกเงือกกรามช้าง นกเงือกหัวหงอก นกกาเขา หากถิ่นที่อยู่อาศัยถูกทำลาย ต้นไม้ใหญ่ถูกตัดโค่นล้มลง พวกมันจะไปทำรังฟักไข่ได้ที่ไหน ดังนั้นการเฝ้าระวังป่าไม้จึงสำคัญ เมื่อนกมีบ้านมีรังอุ่น พวกมันจะสามารถ เพิ่มประชากร ได้นักปลูกป่าเพิ่มขึ้นมากมาย ปลูกป่าให้เราโดยไม่คิดมูลค่าทุกวันๆ ไปจนชั่วชีวิต
ภาพนกเงือก 6 ชนิดที่เขาบูโด
หัดวาดรูปกับพี่ปรีดา
โครงการศึกษานิเวศวิทยาของนกเงือก ทำงานกับชุมชนรอบเขาบูโดมาตั้งแต่ปี พ.ศ.2537 พลังของความจริงใจและทำงานจริงทำให้โครงการมีแนวร่วมที่แข็งแรง เป็นชาวบ้านรอบๆ เทือกเขาบูโด กินอาณาบริเวณไม่น้อยในเขตจังหวัดยะลา ปัตตานี นราธิวาส
บางคนเคยเป็นคนลากไม้ เคยล้วงลูกนก บ้างก็เป็นพรานดักนก ล่าสัตว์ป่ามาก่อน หันมาเป็นนักอนุรักษ์ มาช่วยกัน สอดส่องป้องกันถิ่นที่อยู่อาศัยของนกเงือก และเฝ้ารออย่างมีความหวังให้พวกมันขยายเผ่าพันธุ์ ระยะเวลายาวนานพอที่จะทำให้เด็กๆ รุ่นแล้วรุ่นเล่าเติบโตเป็นผู้ใหญ่
มีทายาท รับรู้การทำงานอนุรักษ์นกเงือกของพ่อแม่ เด็กๆ เหล่านี้จึงรู้จักนกเงือกตั้งแต่เล็กแต่น้อยและจะโตขึ้นเป็นผู้ใหญ่ที่เห็นคุณค่า ปกป้องดูแลถิ่นที่อยู่อาศัยของนกเงือกเทือกเขาบูโดต่อไป
เรียนศิลปะแสนสุข
ภาพวาดฝีมือเด็กๆ
เด็กๆ ที่หมู่บ้านปาโจ หนึ่งในหมู่บ้านแนวร่วมอนุรักษ์นกเงือกเทือกเขาบูโดมักจะมีโอกาสติดตามผู้ใหญ่และนักวิจัยขึ้นเขาในฤดูซ่อมแซมโพรงรังให้นกเงือก เด็กๆ เห็นการทำงานอนุรักษ์ การทำงานช่วยเหลือนกเงือกให้มีที่ทำรังในหลายมิติ รวมทั้งลงมือช่วยงานเล็กๆ น้อยๆ
เด็กชายอับดุลเลาะห์ โต๊ะมิง ป.6 บอกว่า “ที่ชอบขึ้นเขาเพราะตื่นเต้นที่ได้เห็นนกเงือก เหนื่อยเหมือนกันแต่ไม่มาก” หากอับดุลเลาะห์รู้ว่าวันไหนจะได้ขึ้นเขา เด็กน้อยจะตื่นเต้นจนแทบไม่หลับไม่นอน เฝ้ารอให้เช้าเร็วๆ
ส่วน ฟุรกอน มะลีมิง กำลังย่างเข้าวัยรุ่นตอนต้น เขารักนกเงือก บอกว่า “ชอบนกเงือกหัวแรดที่สุด เพราะสีสวยและหายาก”
ปรีดา เทียนส่งรัศมี
น้ำตกปาโจ บ้านของเด็กๆ
เด็กๆ ค่อยๆ ซึมซับความเป็นนักอนุรักษ์ แนวทางทำงานเพื่อนกเงือก รับรู้เรื่องราว สถานการณ์ที่เกิดขึ้นกับนกเงือกและเห็นความสำคัญของนกเงือกที่มีต่อตนเอง ต่อป่า และต่อชุมชน ที่สำคัญพวกเขารู้ว่าการรักษาต้นไม้ใหญ่และถิ่นที่อยู่อาศัยของนกเงือกคือสิ่งสำคัญที่สุดในการอนุรักษ์นกเงือกให้อยู่ได้อย่างยั่งยืน
“ในฤดูซ่อมโพรงจะมีเด็กๆ ตามขึ้นเขากันมาก เขาได้สนุกและเรียนรู้ไปด้วย พวกเขาจะเป็นรุ่นต่อๆ ไปที่จะมาสานต่อตรงนี้” ปรีดา เทียนส่งรัศมี นักวิจัยโครงการศึกษาวิจัยนกเงือก คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวและว่า เด็กๆ คือความหวัง คือหัวใจของบูโด
พบเรื่องราวของเด็กรักนกเงือก หมู่บ้านปาโจ อ.บาเจาะ จ.นราธิวาส รู้จักนกเงือกหายากแห่งเทือกเขาบูโด ในรายการทุ่งแสงตะวัน ตอน เพื่อนนกเงือก ช่อง 3 เสาร์นี้ 2 พฤศจิกายน 2562 เวลาใหม่ 05.05 น. กดช่อง 33 ให้กำลังใจเด็กๆ กัน
วสวัณณ์ รองเดช
อ่านเรื่องที่เกี่ยวข้อง
