อุบัติเหตุทางถนนยังคงเป็นปัญหาสำคัญที่สร้างความสูญเสียต่อชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน ทั้งยังส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตและการพัฒนาสังคมในระยะยาว การสร้างความปลอดภัยทางถนนจึงไม่อาจอาศัยเพียงการแก้ไขปัญหาหลังเกิดเหตุ แต่ต้องให้ความสำคัญกับการป้องกันความเสี่ยงตั้งแต่ต้นทาง ครอบคลุมทั้งระบบถนน ยานพาหนะ ผู้ใช้รถใช้ถนน และการบังคับใช้กฎหมาย โดยอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วนเพื่อร่วมกันสร้างสภาพแวดล้อมการเดินทางที่ปลอดภัยสำหรับทุกคน
ล่าสุด กระทรวงคมนาคม ร่วมกับสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กรมการขนส่งทางบก กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กรมควบคุมโรค กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ศูนย์วิชาการเพื่อความปลอดภัยทางถนน (ศวปถ.) มูลนิธินโยบายถนนปลอดภัย และภาคีเครือข่าย จัดแถลงข่าวงานสัมมนาวิชาการระดับชาติ เรื่อง ความปลอดภัยทางถนน ครั้งที่ 17 (17th Thailand Road Safety Seminar) ภายใต้แนวคิด “Unlocking Safe Cities : ปลดล็อกถนนปลอดภัย เพื่อเมืองที่ปลอดภัย” ประกาศความพร้อมผนึกกำลังทุกภาคส่วน ขับเคลื่อนความปลอดภัยทางถนนอย่างเป็นรูปธรรม เมื่อวันที่ 29 ต.ค. 69 ที่ กรมการขนส่งทางบก กรุงเทพฯ
นายสิริพงศ์ อังคสกุลเกียรติ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม สะท้อนว่า อุบัติเหตุทางถนนในแต่ละปีสร้างความสูญเสียต่อประเทศอย่างมหาศาล ทั้งในแง่เศรษฐกิจและสังคม โดยมีอัตราผู้เสียชีวิตสูงเฉลี่ยวันละประมาณ 50 คน หรือมากกว่า 10,000 คนต่อปี ซึ่งสูงกว่าภัยพิบัติทั้งหมดในประเทศรวมกัน
พิษภัยจากอุบัติเหตุจึงไม่ใช่เรื่องส่วนบุคคล แต่เป็นโจทย์ที่ทุกหน่วยงานต้องร่วมมือกันแก้ไขอย่างจริงจัง จึงเป็นที่มาของการจัดสัมมนาวิชาการเรื่องความปลอดภัยทางถนน ครั้งที่ 17 ภายใต้แนวคิด “Unlocking Safe Cities” เพื่อปลดล็อกข้อจำกัดและนำมาซึ่งข้อมูลที่จะเปลี่ยนแปลงแนวทางจากระดับนโยบายไปสู่การปฏิบัติได้จริง
การจัดสัมมนาครั้งนี้เน้นปรับรูปแบบให้เข้มข้นขึ้น นอกจากจะให้ความสำคัญกับกลุ่มเด็กและเยาวชนแล้ว ปีนี้ยังเพิ่มการดูแลกลุ่มผู้สูงอายุที่มีอัตราการเกิดอุบัติเหตุเพิ่มขึ้น พร้อมมุ่งหวังให้การลดอุบัติเหตุเกิดผลยั่งยืน โดยสร้างให้ความปลอดภัยทางถนนกลายเป็นค่านิยมของคนไทย
“เรามีความพยายามที่จะลดอัตราการสูญเสียบนท้องถนนให้ได้มากที่สุด แม้ตลอดระยะเวลา 10 กว่าปีที่ผ่านมาจะมีแนวโน้มที่ดีขึ้น แต่เนื่องจากมีผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนนประมาณปีละ 15,000 คน ยังเป็นอัตราที่ค่อนข้างสูง จึงต้องทำงานให้หนักขึ้นเพื่อลดอัตราการเกิดอุบัติเหตุและการเสียชีวิตลงให้ได้มากที่สุด โดยงานจะจัดขึ้นในวันที่ 19 – 20 พ.ย. นี้ ที่ อิมแพ็ค ฟอรั่ม เมืองทองธานี จึงขอใช้โอกาสนี้เชิญชวนผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องและผู้ที่สนใจร่วมรับฟังและเสนอความคิดเห็น”
นายสรพงศ์ ไพฑูรย์พงษ์ อธิบดีกรมการขนส่งทางบก เน้นย้ำถึงทิศทางการดำเนินงานของกรมฯ ที่มุ่งยกระดับมาตรฐานความปลอดภัย โดยถือการลดอุบัติเหตุเป็นวาระสำคัญที่บุคลากรทุกคนต้องร่วมมือกันส่งเสริมและดำเนินการให้เป็นประจักษ์ ในปี 2569 ได้ออกกฎหมาย ระเบียบ และประกาศรวม 78 ฉบับ เทียบเท่ากับในห้วง 5 ปีที่ผ่านมา เพื่อยกระดับมาตรฐานผู้ขับขี่ สภาพยานพาหนะ สภาพแวดล้อม และเครื่องมือต่างๆ
“ภายใต้การดำเนินงานของรัฐบาลและกระทรวงคมนาคม เราเอาจริงเอาจังมากเกี่ยวกับการลดอุบัติเหตุ เมื่อทาง สสส. และเครือข่ายมาชวนจึงไม่ลังเลที่จะเป็นอีกหนึ่งภาคีร่วมจัดสัมมนาระดับชาติครั้งนี้ โดยได้เสนอให้เน้นการลงรายละเอียดเชิงพื้นที่ (Area-based) ในจังหวัดที่มีสถิติอุบัติเหตุสูง เช่น ระยอง เชียงใหม่ เพื่อสร้างโมเดลตัวอย่างในการลดอัตราการเสียชีวิตที่เห็นผลประจักษ์”
อย่างไรก็ตาม กรมการขนส่งทางบกมีกลไก “กองทุนเพื่อความปลอดภัยในการใช้รถใช้ถนน (กปถ.)” ซึ่งนำเงินจากการประมูลหมายเลขทะเบียนรถสวยมาสนับสนุนโครงการลดอุบัติเหตุ โดยในปี 2569 สนับสนุนไปแล้วประมาณ 150 โครงการ ซึ่งกว่า 100 โครงการเป็นการกระจายงบประมาณลงสู่ระดับจังหวัด โดยมีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธานในการจัดทำโครงการของตนเอง เพื่อแก้ไขปัญหาในพื้นที่ หากจังหวัดใดสามารถลดอุบัติเหตุได้จริงจะได้รับการพิจารณาเพิ่มงบประมาณสนับสนุน
ดร.นพ.ไพโรจน์ เสาน่วม รองผู้จัดการกองทุน สสส. เผยถึงการขับเคลื่อนงานด้านความปลอดภัยทางถนน ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของการเสียชีวิตก่อนวัยอันควรว่า ตลอด 2 ทศวรรษที่ผ่านมา สสส. มุ่งเน้นการใช้ข้อมูลและองค์ความรู้เป็นฐานในการทำงานร่วมกับภาคีเครือข่ายทั้งภาครัฐและเอกชน โดยพบว่าสาเหตุหลักของการสูญเสียยังคงมาจากกลุ่มผู้ใช้รถจักรยานยนต์ พฤติกรรมการใช้ความเร็ว และการดื่มแล้วขับ
ที่ผ่านมา สสส. ได้ทำงานกับภาครัฐผ่านกลไกแผนงานสนับสนุนการป้องกันอุบัติเหตุจราจรระดับจังหวัด (สอจร.) และศูนย์วิชาการเพื่อความปลอดภัยทางถนน (ศวปถ.) ซึ่งมีการขับเคลื่อนให้เกิดนโยบายสำคัญ ตลอดจนการปลูกฝังวินัยในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อความปลอดภัย
“การสร้างความปลอดภัยทางถนนอย่างยั่งยืนต้องทำงานกันอย่างต่อเนื่อง จึงมีไอเดียว่าเราต้องร่วมกันปลดล็อกโครงสร้างและข้อจำกัดเดิม เพื่อก้าวข้ามการทำงานแบบแยกส่วน การจัดงานสัมมนาเพื่อเป็นพื้นที่กลางในการระดมข้อมูลมาพัฒนานโยบาย ทั้งจากภาควิชาการ ภาครัฐ ตลอดจนการทำงานในพื้นที่จริงของชุมชน สสส. มุ่งหวังว่าการทำงานร่วมกันครั้งนี้จะไม่เพียงช่วยลดตัวเลขผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตบนท้องถนนเท่านั้น แต่จะร่วมกันสร้างสังคมที่ปลอดภัย ซึ่งถือเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานที่ทุกคนต้องได้รับอย่างเท่าเทียม”
นพ.ธนะพงศ์ จินวงษ์ ผู้จัดการศูนย์วิชาการเพื่อความปลอดภัยทางถนน (ศวปถ.) ให้ข้อมูลการจัดงานว่า ประเทศไทยอยู่ในช่วงทศวรรษที่ 2 ของการดำเนินงานด้านความปลอดภัยทางถนน ซึ่งตั้งเป้าหมายลดอัตราผู้เสียชีวิตให้เหลือ 12 ต่อประชากรแสนคน ขณะนี้สถิติอยู่ที่ประมาณ 22 ต่อประชากรแสนคน ยังถือว่าสูงและยังไม่บรรลุเป้าหมาย
จุดประสงค์ของการจัดงานสัมมนาวิชาการระดับชาติ เรื่องความปลอดภัยทางถนน ครั้งที่ 17 นอกจากเป็นเวทีแสดงวิสัยทัศน์ของผู้กำหนดนโยบายแล้ว ยังเน้นการติดตามความก้าวหน้าและผลการดำเนินงาน สะท้อนข้อมูล สถานการณ์ องค์ความรู้ พร้อมเปิดพื้นที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้ใน 4 ห้องย่อย ได้แก่ 1. Unlocking Collaborative Governance รวมพลังเครือข่าย เพื่อเมืองปลอดภัยทางถนน 2. Unlocking Social Movement & Capital พลังสังคมและการลงทุนเพื่อเด็กและเยาวชน 3. Unlocking Safe Mobility เปลี่ยนความเสี่ยง สร้างการเดินทางที่ปลอดภัย และ 4. Unlocking Deterrence & Enforcement for Safer Roads and Cities ปลดล็อกมาตรการป้องปราม เพื่อถนนและเมืองที่ปลอดภัย
นอกจากนี้ ภายในงานยังมีนิทรรศการแสดงผลงาน นวัตกรรม และงานวิชาการด้านความปลอดภัยทางถนนจากภาคีเครือข่ายทั่วประเทศ เพื่อแลกเปลี่ยนประสบการณ์และเชื่อมโยงความร่วมมือระหว่างผู้ปฏิบัติงานในระดับพื้นที่กับหน่วยงานระดับนโยบาย มุ่งขยายผลแนวทางที่มีประสิทธิภาพสู่การลดอุบัติเหตุและความสูญเสียทางถนนอย่างยั่งยืน
