วันพฤหัสบดีที่ 12 มี.ค.2569 น้อมรำลึกครบรอบ 144 ปี ชาตกาล “หลวงพ่อแจง ธัมมโชโต” อดีตพระเกจิเมืองพิษณุโลก มีความเคร่งครัดในพระธรรมวินัยและมีคุณธรรมสูง
เป็นชาวพิษณุโลกโดยกำเนิด เกิดเมื่อวันที่ 12 มี.ค.2425 ที่บ้านปากโทก ต.จอมทอง อ.เมือง จ.พิษณุโลก ครอบครัวประกอบอาชีพค้าขายทางเรือ
ในช่วงวัยเยาว์ศึกษาเล่าเรียนที่สำนักพระครูเลี่ยม วัดแสงดาว ต.หัวรอ อ.เมือง จ.พิษณุโลก จนเมื่ออายุครบ 21 ปี เข้าพิธีอุปสมบท ที่วัดแสงดาว เมื่อวันที่ 15 มี.ค.2445 โดยมีพระปลัดลิต เป็น พระอุปัชฌาย์, พระครูเลี่ยม เป็นพระ กรรมวาจาจารย์ และพระปลัดเอี่ยม เป็นพระอนุสาวนาจารย์
หลังจากบวชได้ 1 พรรษา พระครูเลี่ยมนำไปฝากที่วัดท้ายตลาด จ.ธนบุรี เพื่อศึกษามูลกัจจายน์ ก่อนไปศึกษาหาความรู้จากเกจิอาจารย์หลายท่านในเรื่องของวิทยาคมจนแตกฉาน
ตามประวัติระบุว่า เป็นหนึ่งในศิษย์ของหลวงพ่อเงิน วัดบางคลาน จ.พิจิตร โดยศึกษายันต์ของหลวงพ่อแจงที่ได้จารไว้ในตะกรุด เห็นได้ว่ามีความคล้ายคลึงกับยันต์ของหลวงพ่อเงิน
หลังจากนั้น เดินทางกลับมาอยู่บ้านเดิมที่วัดเกาะแก้ว จำพรรษาที่วัดบ้านเกิดได้ 4 พรรษา ได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาส และเจ้าคณะหมวด ต่อมาเมื่อวันที่ 1 ม.ค.2478 ได้รับแต่งตั้งเป็นพระอุปัชฌาย์
นำชาวบ้านพัฒนาวัดเกาะแก้ว มีความเจริญรุ่งเรือง มีศาสนสถานที่สำคัญมากมาย มีศาลาสวยงามและใหญ่โต ให้ประชาชนที่เหน็ดเหนื่อยจากการประกอบสัมมาอาชีพได้หยุดแวะพักผ่อน
นอกจากจะเป็นพระที่เคร่งครัดใน พระธรรมวินัย และเป็นพระนักพัฒนาแล้ว ในด้านวิทยาคม ถือเป็นหนึ่งในพระเถราจารย์ที่มีชื่อเสียงของจังหวัดพิษณุโลก
ในช่วงที่ท่านมีชีวิตได้จัดสร้างวัตถุมงคล เพื่อแจกจ่ายให้กับชาวบ้านเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจ เป็นเครื่องสักการะกราบไหว้ เช่น เหรียญเงินสมัยรัชกาลที่ 5 ท่านได้นำมาลงอักขระและยันต์ทั้งสองด้าน ทรายเสกสำหรับหว่าน
รวมไปถึง ตะกรุดพวง 3 ที่ขึ้นชื่อลือชาและเป็นที่ต้องการของศิษยานุศิษย์มากที่สุด ซึ่งหลวงพ่อแจงได้จัดทำเป็น 2 ขนาด คือ ขนาดเล็กสำหรับผู้หญิง ขนาดกลางสำหรับผู้ชาย ผู้ที่ได้รับไปบูชาต่างยกย่องว่าเป็นสุดยอดเครื่องรางของขลังในด้านเมตตามหานิยม แคล้วคลาด สำหรับผู้หญิงจะทำให้เป็นที่รักใคร่ และคนที่มีบุตรจะคลอดบุตรง่าย
นอกจากนี้ ยังมีวัตถุมงคลเป็น รูปหล่อหลวงพ่อแจงและเหรียญหลวงพ่อแจง ซึ่งมีเพียงรุ่นเดียว คือ ที่ระลึกในปีที่ท่านมรณภาพ ปัจจุบันวัตถุมงคล และเครื่องรางชุดนี้หาไม่ได้แล้ว เพราะคนที่มีไว้ในครอบครองก็ไม่ยอมปล่อยให้เช่าบูชา
หลวงพ่อแจงเป็นพระเถราจารย์ ผู้มากด้วยบุญบารมี แผ่ไปยังประชาชนในพื้นที่ชนบท ด้วยพื้นที่บ้านปากโทก ในสมัยก่อนยังเป็นบ้านป่าเมืองเถื่อน ชุมชนเป็นลักษณะต่างคนต่างอยู่ มีโจรขโมยและสัตว์ร้ายชุกชุม
วัดจึงเป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวบ้าน โดยเฉพาะที่วัดเกาะแก้ว เป็นพระที่เคร่งครัดพูดจริงทำจริง วาจาท่านศักดิ์สิทธิ์ ทำให้คนชั่ว ขี้เหล้าเมายาเกรงกลัวท่าน ชุมชนจึงสงบร่มเย็น ยามที่งานบุญชาวบ้านจะหลั่งไหลกันไปที่วัดเกาะแก้วเป็นจำนวนมาก
ละสังขารไปเมื่อปี พ.ศ.2493 ด้วยโรคลำไส้ สิริอายุ 68 ปี พรรษา 47
