หนังสือ … ‘วัดร้างกรุงเก่า ประวัติศาสตร์บทใหม่ของอยุธยา’
ผู้เขียน … กำพล จำปาพันธ์ และอชิรวิชญ์ อันธพันธ์
จัดพิมพ์โดย … ศิลปวัฒนธรรม สำนักพิมพ์มติชน
ราคา … 370 บาท
กรุงศรีอยุธยา อดีตราชธานีอันยิ่งใหญ่ของไทย ได้ล่มสลายลงมากว่า 250 ปีแล้ว แต่ไม่ว่าเวลาจะผ่านไปนานเพียงใด เรื่องราวทางประวัติศาสตร์ของอยุธยาก็ยังคงเป็นประเด็นที่น่าสนใจให้ผู้คนได้ศึกษา ค้นคว้า และถกเถียงกันในเชิงวิชาการอยู่เสมอ นอกจากนี้ “อยุธยา” ยังไม่ได้มีคุณค่าเพียงในฐานะแหล่งท่องเที่ยวเท่านั้น หากยังสะท้อนให้เห็นความสำคัญของการอนุรักษ์โบราณสถาน โดยเฉพาะ “วัดร้าง” ที่ยังคงหลงเหลืออยู่จำนวนมาก ทั้งภายในและภายนอกเกาะเมืองอยุธยา
คำกล่าวในอดีตที่ว่า “คนอยุธยาสร้างวัดให้ลูกเล่น” ไม่ได้เป็นเพียงสำนวนที่พูดต่อกันมาเท่านั้น แต่ยังสะท้อนภาพความรุ่งเรืองของสังคมอยุธยาในช่วงเวลาหนึ่ง เมื่อผู้คนมีฐานะมั่งคั่งและนิยมสร้างวัดเพื่อสั่งสมบุญบารมี
อย่างไรก็ตามเมื่อกาลเวลาผ่านไป วัดวาอารามจำนวนไม่น้อยกลับเสื่อมโทรมและถูกทิ้งร้าง เลือนหายไปจากทั้งหน้าประวัติศาสตร์และความทรงจำของผู้คน
ถึงแม้วัดเหล่านั้นจะถูกทิ้งร้าง แต่อิฐทุกก้อน กระเบื้องทุกแผ่น และเศษปูนทุกชิ้น กลับซ่อนเรื่องราวของอดีตไว้ภายใน ร่องรอยเหล่านี้ช่วยร้อยเรียงภาพประวัติศาสตร์ของกรุงศรีอยุธยา ตั้งแต่ช่วงเวลาแห่งความรุ่งเรือง การเสื่อมถอย จนถึงการล่มสลายของราชธานีแห่งนี้
การศึกษาวัดร้างจะช่วยไขปริศนาประวัติศาสตร์กรุงศรีอยุธยาได้อย่างไรบ้าง ประวัติศาสตร์กรุงศรีอยุธยาจากวัดร้างจะมีเรื่องราวและหน้าตาเป็นอย่างไร เหมือนหรือแตกต่างจากประวัติศาสตร์กรุงศรีอยุธยาจากแง่มุมอื่นๆ อย่างไร วัดร้างจะเติมเต็มส่วนที่ขาดหายไปจากหน้าประวัติศาสตร์กรุงศรีอยุธยาที่เคยรับรู้กันมา ขยายพรมแดนความรู้ออกไปได้มากน้อยเพียงใด การอภิปรายประวัติศาสตร์กรุงศรีอยุธยาอาจทำได้ผ่านการศึกษาวัดร้างอย่างไร
ทั้งหมดนี้คือหัวข้อคำถามและวัตถุประสงค์หลักที่งานศึกษาชิ้นนี้พยายามชี้ให้เห็น
“วัดร้างกรุงเก่า ประวัติศาสตร์บทใหม่ของอยุธยา” ถ่ายทอดผ่านปลายปากกาของนักเขียนสองคนผู้หลงใหลในประวัติศาสตร์อยุธยา และเสน่ห์ของซากอิฐเศษปูน จะพาผู้อ่านออกสำรวจและค้นหาความหมายของวัดร้างในอยุธยาอย่างเข้มข้น วัดร้างเหล่านี้เปรียบเสมือนหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ไม่ใช่ลายลักษณ์อักษร ซึ่งช่วยเปิดเผยเรื่องราวในอดีตที่ถูกลืมเลือน
…………………………..
••‘ศาสนาผี’คติความเชื่อคนไทยที่ผสานอย่างลงตัว••
••เข้าใจรากเหง้าความศรัทธา‘ไฉ่ซิ้ง-มั่งคั่งอย่างเทพ’••
“… ถ้าไม่ได้สหายที่มีปัญญาปกครองตน พึงเที่ยวไปคนเดียวและไม่พึงทำความชั่ว …” คติธรรม สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตโต) วัดญาณเวศกวัน
…• เริ่มต้นคอลัมน์ในสัปดาห์นี้ ขอแนะนำหนังสือดีจากสำนักพิมพ์มติชน 4 เล่ม เล่มแรกนำเสนอ “ศาสนาผี” ผู้เขียน : สุจิตต์ วงษ์เทศ … ศาสนาผี ความเชื่อเก่าแก่ในอุษาคเนย์และอาจของโลก มีมาก่อนศาสนาใดๆ ไม่ว่าพุทธหรือพราหมณ์ ปรากฏพบเห็นเป็นมรดกทางประเพณีวัฒนธรรม หรือหลักฐานทางโบราณคดีของมนุษย์ยุคโบราณ ความเชื่อเรื่องผีปัจจุบันเปลี่ยนแปลงไปมาก เพราะผสมกับความเชื่อทางพุทธและพราหมณ์ ผีจึงเป็นกลายเป็นตัวแทนความหวาดกลัว สยดสยอง ปองร้าย มากกว่าเป็นพลังอำนาจควรค่าเคารพบูชา อย่างไรก็ดี ความยิ่งใหญ่ของผี ก็ยังหลงเหลืออยู่ในสำนึกของคนไทย ตกทอดเป็นความเชื่อ ประเพณี และพิธีกรรมของชนบางกลุ่มบางวัฒนธรรมในประเทศไทย เรื่องศาสนาผี จึงเป็นกุญแจไขความเข้าใจคติ ความเชื่อ และศาสนาของคนไทยที่ผสมผสานหลากหลายอย่างลงตัว ราคา 300 บาท
…• เล่มที่สอง “โบราณกาลปัจจุบัน” ผู้เขียน : สันติ เล็กสุขุม … การศึกษาประวัติศาสตร์ศิลปะ หากใช้เพียงความรู้ทางวิชาการเท่านั้น ก็ไม่อาจสร้างสรรค์ความรู้ใหม่ๆ ได้ การจินตนาการ การลองผิดลองถูก และใช้เทคโนโลยี ในปัจจุบัน จึงเป็นทางหนึ่งที่ช่วยให้งานวิชาการประวัติศาสตร์ศิลปะมีความลุ่มลึกน่าสนใจ หนังสือเล่มนี้ รวบรวมข้อทบทวนการวิจัยงานช่างโบราณของไทยตั้งแต่ก่อนพุทธศตวรรษที่ 19 เช่น ศิลปะทวารวดี ศิลปะเขมร จนถึงหลังพุทธศตวรรษที่ 19 ศิลปะสุโขทัย ล้านนา ล้านช้าง อยุธยา และรัตนโกสินทร์ โดยใช้วิธีการตรวจสอบข้อมูลความรู้เดิมๆ ที่เคยค้นคว้าวิจัย เพิ่มเติมข้อคิดเห็นพร้อมภาพศิลปะโบราณกาลปัจจุบัน ที่สร้างขึ้นจากแรงบันดาลใจ ด้วยวิธีการทางศิลปะร่วมสมัย นำมาประกอบข้อคิดเห็นต่างๆ เปิดมุมมองทางประวัติศาสตร์ศิลปะ และสร้างพื้นที่ความคิดให้กว้างขวางยิ่งขึ้น ราคา 695 บาท
…• เล่มที่สาม “ไฉ่ซิ้ง มั่งคั่งอย่างเทพ” ผู้เขียน : สมชาย จิว … ความมั่งคั่งไม่ใช่เพียงเรื่องของเงินทอง หากคือความหวัง ความมั่นคง และความเชื่อว่าชีวิตจะดำเนินต่อไปได้อย่างไม่ขัดสน จึงเป็นเหตุผลที่เทพเจ้าแห่งความมั่งคั่ง “ไฉ่ซิ้ง” ได้รับความเคารพศรัทธามาอย่างยาวนานในสังคมจีน ไม่ว่าจะในฐานะผู้ประทานโชคลาภ หรือสัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์ที่ผู้คนต่างเฝ้าขอพรให้ชีวิตราบรื่น ทำความรู้จักกับไฉ่ซิ้งในหลากหลายแง่มุม ผ่านประวัติศาสตร์และความเชื่อ เพื่อให้การบูชาเทพเจ้า ไม่ใช่เพียงการกราบไหว้ขอพร หากเป็นการเข้าใจรากเหง้าความศรัทธา และความหมายของ “ความมั่งคั่ง” ที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน พร้อมภาพประกอบ 4 สีทั้งเล่ม อีกทั้งภาพเทพเจ้าไฉ่ซิ้งหายากที่ถูกรวบรวมไว้ ราคา 280 บาท
…• เล่มที่สี่ “ภารตะ-สยาม มูฯ ไทย ไสยฯ อินเดีย” ผู้เขียน : คมกฤช อุ่ยเต็กเค่ง … มองปรากฏการณ์ “มูเตลู” อย่างรอบด้าน และแกะรอยที่มาของความเชื่อก่อนผสมผสานเป็น “มูไทย ไสยอินเดีย” ทั้งเรื่องกรรม, โหราศาสตร์, พระตรีมูรติ, พระแม่ลักษมี ไปจนถึงครูกายแก้ว อาร์ตทอย ความเข้าใจปรากฏการณ์ “มูเตลู” ไม่เพียงแค่เป็นเรื่องน่ารู้ แต่ยังช่วยให้เราเปิดใจโอบรับความเชื่อที่หลากหลายในสังคมได้ไม่ยากเย็น และไม่เผลอไผลตั้งตัวเป็นศาลศาสนา ตัดสินความเชื่อใคร ราคา 300 บาท
…• พบกับหนังสือดีในเครือมติชนที่ขนมาจำหน่ายในราคาสุดพิเศษ!! ที่สำนักพิมพ์มติชน บูธ J02 พบกันได้ง่ายๆ เพียงเข้าประตู Hall 6 ข้างๆ สำนักพิมพ์ฟ้าเดียวกัน ชัชพลบุ๊คส์ และสำนักพิมพ์สารคดี-เมืองโบราณ ในงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ ครั้งที่ 54 และสัปดาห์หนังสือนานาชาติ ครั้งที่ 24 ระหว่างวันที่ 26 มี.ค.-6 เม.ย.2569 ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ ตั้งแต่เวลา 10.00-21.00 น.
…• แล้วพบกันใหม่ในสัปดาห์หน้า
คนข่าวธรรมะ
