วันที่ 4 สิงหาคม 2569 พระธรรมวัชรวิสุทธิ์ (พรหมา สัปปัญโญ) เจ้าอาวาสวัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร และที่ปรึกษาเจ้าคณะภาค 10 เป็นประธานฝ่ายสงฆ์ น.ส.ขนิษฐา โชติกวณิชย์ รองอธิบดีกรมศิลปากร เป็นประธานฝ่ายฆราวาส การส่งมอบผลงานการอนุรักษ์จัดเก็บเอกสารโบราณวัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร พบคัมภีร์ใบลานเก่าสุดสมัยอยุธยาตอนปลายอายุ 307 ปี และยังพบคัมภีร์ใบลานสมัยรัตนโกสินทร์มากที่สุดกว่า 70 ชื่อเรื่อง ที่วัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร แขวงจักรวรรดิ เขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพฯ
กรมศิลปากร โดยสำนักหอสมุดแห่งชาติ ดำเนินโครงการความร่วมมือระหว่างวัดจักรวรรดิราชาวาสกับกรมศิลปากรเพื่อเผยแพร่ผลงานการอนุรักษ์จัดเก็บเอกสารโบราณ ดำเนินการตั้งแต่วันที่ 24 เม.ย.2568 ถึงวันที่ 6 ก.ค.2569 ระยะเวลาประมาณ 1 ปี 3 เดือน ได้บูรณาการประสานความร่วมมือระหว่างกรมศิลปากร คณะสงฆ์ และประชาชน สร้างการรับรู้อย่างเป็นรูปธรรม เกิดภาคีเครือข่ายอาสาสมัครท้องถิ่นในการดูแลรักษามรดกทางศิลปวัฒนธรรม (อส.มศ.) ทั้งพระภิกษุและฆราวาสเพิ่มขึ้น สอดรับพันธกิจกรมศิลปากรที่ต้องธำรงรักษา อนุรักษ์ สืบสาน มรดกทางศิลปวัฒนธรรมซึ่งเป็นภูมิปัญญาของบรรพชนจากรุ่นสู่รุ่นให้คงอยู่สืบไป
ถือเป็นก้าวสำคัญในการอนุรักษ์สืบสานมรดกภูมิปัญญาให้เป็นที่ประจักษ์ และสร้างการรับรู้แบบตรงไปตรงมาแก่ชุมชนท้องถิ่นที่อยู่ใกล้ชิดเอกสารโบราณ โดยมีวัดเป็นแหล่งเอกสารโบราณและคณะสงฆ์เป็นผู้เก็บรักษาสมบัติล้ำค่าเหล่านี้
สรุปความสำเร็จของการดำเนินงาน ดังนี้
1.อนุรักษ์ จัดเก็บ และจัดทำทะเบียนเอกสารโบราณประเภทคัมภีร์ใบลานและหนังสือสมุดไทย ซึ่งเป็นการจัดระบบเพื่อให้บริการตามหลักวิชาการ ออกเลขทะเบียนรายชื่อคัมภีร์ใบลานจำนวน 2,374 เลขที่ รวมทั้งสิ้นจำนวน 15,137 ผูก และหนังสือสมุดไทย จำนวน 75 เล่ม ถือว่าเป็นแหล่งศึกษาเรียนรู้กลางกรุงที่สำคัญและมีปริมาณมากที่สุด
2.สำรวจพบคัมภีร์ใบลานมีอายุเก่าที่สุดในแหล่งเอกสารโบราณวัดจักรวรรดิฯ อยู่ในสมัยอยุธยาตอนปลาย ตรงกับสมัยสมเด็จพระเจ้าท้ายสระ จารศักราชที่สร้างคัมภีร์ไว้ พ.ศ.2262 ปัจจุบันคัมภีร์นี้มีอายุ 307 ปี ชื่อ สิกขาบทวินิจฉัย ซึ่งเป็นคัมภีร์อธิบายพระไตรปิฎกส่วนพระวินัย
3.สำรวจพบคัมภีร์ใบลานสมัยธนบุรี จารศักราชที่สร้างคัมภีร์ไว้ พ.ศ.2320 และ 2322 ปัจจุบันคัมภีร์สองเรื่องนี้มีอายุ 249 ปี และ 247 ปี ได้แก่เรื่อง สารสังคหะ อธิบายถึงพระพุทธคุณ และเรื่อง จริยาปิฎก กล่าวถึงการบำเพ็ญบารมีในอดีตชาติของพระโพธิสัตว์ เพื่อแสดงให้เห็นถึงความเพียรพยายาม คัมภีร์ใบลานทั้งสองเรื่องนั้นถือเป็นคัมภีร์ใบลานหายากเนื่องจากสมัยกรุงธนบุรีเป็นราชธานีนั้นอยู่ในช่วงสั้นๆ เพียง 15 ปี
4.สำรวจพบคัมภีร์ใบลานสมัยรัตนโกสินทร์มากที่สุดตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 1 ถึงรัชกาลที่ 7 ประมาณ 70 ชื่อเรื่อง ซึ่งนับเป็นแหล่งเอกสารโบราณที่มีคัมภีร์ใบลานสมัยรัตนโกสินทร์มากที่สุดซึ่งเคยสำรวจอนุรักษ์จัดทำทะเบียนมา สอดรับกับความเจริญรุ่งเรืองของวัดจักรวรรดิฯ ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 3 เป็นต้นมา
5.หนังสือสมุดไทยพระมาลัยมีภาพเขียนสีประกอบเนื้อหาสวยงามด้านซ้ายและขวาของสมุดไทย สมัยรัตนโกสินทร์ และหนังสือสมุดไทยขาวระบุปี 2421 นายจ่งสร้างไว้ในพระพุทธศาสนา ขอให้ได้แก่พระนิพพาน หมวดธรรมคดี หมู่สวดมนต์ ซึ่งอยู่ในสมัยรัชกาลที่ 5
