ซ่อมพระปรางค์-ระเบียงคด – เมื่อเร็วๆ นี้ นายประกอบ วงศ์มณีรุ่ง รองผู้ว่าราชการจังหวัดราชบุรี พร้อมด้วย นางศาริสา จินดาวงษ์ ผอ.สำนักศิลปากรที่ 1 ราชบุรี และ น.ส.กุลวลี นพอมรบดี ส.ส. เขต 1 ราชบุรี ตรวจเยี่ยมบูรณะซ่อมแซม พระปรางค์และระเบียงคด วัดอรัญญิกาวาส ต.เจดีย์หัก อ.เมือง สร้างขึ้นราวปี พ.ศ.2030-2035 อายุกว่า 500 ปี ภายหลังได้รับงบประมาณอุดหนุนการ บูรณะ จำนวน 19.4 ล้านบาท เริ่มดำเนินการตั้งแต่วันที่ 15 ก.ค.2563 สิ้นสุดวันที่ 10 พ.ค.2564 ซึ่งได้เริ่มนำเหล็กเส้นผูกต่อขึ้นบริเวณ รอบพระปรางค์ที่เก่าแก่ในสมัยอยุธยา
ภายในพระปรางค์มีพระพุทธรูปสร้าง ในสมัยเดียวกันประดิษฐานอยู่โดยรอบ ช่วงกลางของพระปรางค์มีพระพุทธรูปองค์ประธานที่เก่าแก่ หันหน้าไปทางทิศตะวันออก
นายณัฐพล ระดาฤทธิ์ ผอ.กลุ่มอนุรักษ์โบราณสถาน กล่าวว่า ขอบเขตการบูรณะ จะมีพระปรางค์ประธานและพระปรางค์บริวาร ซึ่งเหลือเพียงองค์เดียว ตามหลักแล้วจะต้องมีอยู่จำนวน 4 องค์ หรือ 4 ทิศ จะบูรณะทั้ง 2 องค์ เสริมความมั่นคงลวดลาย ปูนปั้น ส่วนใดที่หลุดหายไปจะเสริมเข้าไป จุดใดที่อิฐชำรุดจะซ่อมเปลี่ยนอิฐใหม่เป็น อิฐเผาโบราณแบบดั้งเดิม มีการเคลือบน้ำยาป้องกันเชื้อรา บางส่วนที่โดนฟ้าผ่าไป พอมีหลักฐานเดิมจะปั้นขึ้นใหม่โดยรักษารูปทรงเดิมไว้ ส่วนกระเบื้องซีเมนต์เดิมที่เคยขุดเจอนั้น พบว่ามีการปูด้วยอิฐโบราณเผาซึ่งจะรื้อฟื้นกลับมาเป็นแบบเดิมตามหลักฐานที่ขุดพบทางโบราณคดี ด้วยการปูด้วยดินเผาและกระเบื้องดินเผา เป็นวัสดุที่ระบายความชื้นได้ดีกว่าซีเมนต์ ทำให้ตัวพระปรางค์และระเบียงคดมีอายุการใช้งานคงทน
ส่วนระเบียงคด มีหลักฐานที่ขุดเจอเป็น กระเบื้องดินเผาและกระเบื้องกาบกล้วย สมัยโบราณใช้มุงหลังคา กรมศิลป์จะยึด หลักฐานที่ค้นพบแบบเดิม สำหรับบริเวณระเบียงคดมีการขุดค้นพบประมาณ 3 ยุค ยุคที่เห็นเป็นยุคที่ 3 เหลืออีก 2 ยุคที่ซ่อนอยู่มีหลักฐานไม่สมบูรณ์ จึงคงยึดในยุคปัจจุบันไว้ ส่วนหลังคาจากเดิมเป็นสังกะสี จะเปลี่ยนเป็นกระเบื้องดินเผากาบกล้วย มีจุดที่สำคัญต้องดำเนินการซ่อมแซมอีกหลายจุด
จากนั้นคณะเดินไปที่วัดคุ้งกระถิน ต.คุ้งน้ำวน อ.เมือง บริเวณประตูอุโบสถ ก่อสร้างเมื่อปี พ.ศ.2469 หรือในสมัย รัชกาลที่ 3 เริ่มสัญญาก่อสร้างเมื่อวันที่ 11 มิ.ย.2563 สิ้นสุดวันที่ 5 ก.พ.2564 งบประมาณ 4.3 ล้านบาท มี พระอธิการเสกสรรพันธมุตโต เป็นเจ้าอาวาสรูปปัจจุบัน เริ่มทำการบูรณะทั้งด้านในและด้านนอก บางจุดแล้ว อุโบสถหลังนี้เป็นอุโบสถที่ คงความงดงามในสมัยรัชกาลที่ 3 หน้าบัน ปูนปั้น ตรงกลางจะเป็นแจกัน ด้านข้างจะมี สิงโต 2 ตัว หางเป็นหงส์ ด้านข้างยังมีหงส์ อีก 2 ตัว ด้านบนเป็นดอกไม้สวยงาม เป็นรูปแบบที่ค้ำอยู่ชายคารอบเหมือนกับวัดเทพธิดาราม และยังมีศิลปะการปั้นมะกร ซึ่งเป็นสัตว์ผสมระหว่างตัวมังกรกับตัวนาค เป็นสัตว์มงคลในสมัยโบราณที่อยู่ คู่กับพระพุทธศาสนา
นางศาริสาเปิดเผยว่า สำหรับวัดคุ้งกระถิน บูรณะชั้นหลังคา ตัวรอบอุโบสถ พื้นลาน ตัวกำแพงแก้ว ตัวกำแพงแก้วจะมีปัญหา เรื่องต้นไม้ จึงได้สอบถามทางวัดจนได้ข้อสรุปให้นำออกและให้ คงเหลือไว้เพียงบางต้น สันนิษฐานคาดว่าก่อสร้างระหว่างปลายอยุธยา ต้นรัตนโกสินทร์
ส่วนวัดอรัญญิกาวาส เป็นงบอุดหนุนจำนวน 19 ล้านเศษ โดยวัดออกร้อยละ 25 กรมศิลป์ออกให้ร้อยละ 75 จะปรับปรุงองค์พระปรางค์เจดีย์ประจำทิศ กำแพงแก้ว มีการใส่ตัวหลังคาใหม่ การปรับพื้นลาย ส่วนพระนอนยังไม่ได้อยู่ในการบูรณะ ด้วยเคยบูรณะแล้วเมื่อ ปีพ.ศ.2547 โดยกรมการทหารช่าง ซึ่งรับแบบจากกรมศิลป์ไป ดำเนินการ เนื่องจากพื้นที่ได้ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานไว้
ส่วนการดำเนินการบูรณะวัดอรัญญิกาวาสจะใช้เวลาประมาณ 300 วัน โดยสำนักศิลปากรที่ 1 ราชบุรี ดูแลพื้นที่ 6 จังหวัด ได้แก่ ราชบุรี เพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ สมุทรสงคราม สมุทรสาคร สมุทรปราการ จะดูแต่ละพื้นที่ก่อน หากพบพื้นที่ใดเข้าขั้นวิกฤตมีความเสียหายมากจะเร่งบูรณะก่อน ส่วนจุดใดที่ยังพออยู่ได้จะเข้าไปจัดทำรูปแบบไว้ เพื่อเตรียมของบประมาณปีถัดไป
โดย ดุสิต จิรภัทรากร
