พระกริ่งคลองตะเคียน – สวัสดีครับ ท่านผู้อ่านที่รักทุกท่าน พระกริ่งที่เราเห็นนั้นส่วนใหญ่ก็จะเป็นพระที่มีเนื้อโลหะ แต่ก็มีพระกริ่งเก่าแก่ชนิดหนึ่งที่เป็นพระเนื้อดิน ก็คือพระกริ่งคลองตะเคียน พระกริ่งชนิดนี้เป็นพระที่พบกันมานานมากแล้ว ตั้งแต่ประมาณปีพ.ศ. 2400 กว่าๆ และพบที่ตำบลคลองตะเคียน สถานที่พบไม่ปรากฏว่าเป็นโบราณสถานแล้ว เนื่องจากสถานที่พบนั้นเป็นโคกดินบริเวณท้องนา พบเพียงเศษอิฐสมัยอยุธยาเล็กน้อย พระที่พบก็กระจัดกระจายไป ทั่วๆ บริเวณแถบนั้น ในแถบตำบลคลองตะเคียนก็มีวัดเก่าแก่อยู่ 3 วัด แต่ก็ไม่ใช่กรุต้นที่พบพระกริ่งคลองตะเคียน พระกริ่งคลองตะเคียนจริงที่พบนั้น พบที่โคกดินท้องนาในแถบนั้น
พระที่พบมีอยู่หลายพิมพ์ เช่น พระกริ่งคลองตะเคียนพิมพ์หน้าใหญ่ไหล่ยก ซึ่งถือว่าเป็นพิมพ์นิยมที่สุด พิมพ์สองหน้า พิมพ์หน้าเล็ก และพิมพ์ฐานสองชั้น นอกจากนี้ ยังพบพระปิดตา ที่เรียกกันว่า พระปิดตาพิชัย พบทั้งพิมพ์ปิดตาหน้าเดียวพิมพ์ปิดตาสองหน้า พิมพ์ปิดตาสามหน้า และพิมพ์ปิดตาสี่หน้า เนื้อของพระจะเป็นเนื้อดินเผา สีส่วนใหญ่จะเป็นสีดำเป็นมัน ที่พบเป็นสีแดงเลือดหมูก็พบบ้างแต่น้อย นอกจากนี้ก็ยังพบที่เป็นเนื้อสีเหลืองอมเขียวก็มี ที่สำคัญนั้นพระทั้งหมดจะมีรอยจารอักขระขอมไว้ทุกองค์ เป็นการจารเปียกตอนที่ขึ้นรูปเป็นองค์พระ และเนื้อยังไม่แห้งดีก่อนที่จะนำพระไปเผา อักขระนั้นจะมีหลากหลายแบบไม่ตายตัว
ในส่วนพระกริ่งนั้น จะมีการอุดกริ่งที่ ก้นพระ สันนิษฐานว่า ในการกดพิมพ์แล้วคงจะใช้ไม้เสียบที่ก้น เพื่อเอาพระออกจากพิมพ์ จากนี้ก็บรรจุเม็ดกริ่งที่ทำด้วยเนื้อดินเผาเช่นกัน เข้าไว้แล้วปิดรูบรรจุกริ่ง และตรงบริเวณนี้มักจะพบการจารเป็นตัวอุตรงรอยอุดกริ่ง
ส่วนพระปิดตานั้น จะพบมีจารอักขระ เช่นเดียวกันแต่ไม่มีการบรรจุเม็ดกริ่ง ในสมัยก่อนก็มีการถกเถียงกันว่า พระปิดตาพิชัยกับ พระกริ่งคลองตะเคียนเป็นพระคนละกรุกัน แต่ถ้าเราพิจารณาเนื้อหาของพระรอยจารแล้ว เราก็พอจะเข้าใจได้ว่า เป็นพระที่สร้างในยุคเดียวกัน และเป็นพระที่สร้างในคราวเดียวกัน ในสมัยก่อนนั้นก็มีการพบพระกริ่งคลองตะเคียนที่ด้านหลังเป็นพระปิดตาพิชัยด้วย แต่พบน้อยมาก จำได้ว่าของคุณเสถียร เถียรสุดผู้อาวุโสในสังคมพระ ท่านเคยเก็บไว้อยู่องค์หนึ่ง และก็ยังพบอีกในสังคมพระเครื่องสองสามองค์เท่านั้น เรื่องนี้ก็เป็นที่ยุติได้ว่าเป็นพระที่สร้างในคราวเดียวกันครับ
พระเเบบพระกริ่งคลองตะเคียนที่สร้างในยุคหลังๆ ก็ยังมีอีกหลายวัดหลายครั้ง แต่พิมพ์ทรงและเนื้อหาก็ต่างกัน ปัจจุบันก็ยังมีการพยายามยัดเยียดให้เป็นพระ ยุคเดียวกันแต่ต่างกรุอีกก็มี โดยส่วนตัว ผมเองนั้นเคยตามท่าน ผศ.สัมพันธุ์ เลขพันธุ์ ซึ่งท่านเป็นคนอยุธยาไปสำรวจกรุต่างๆ ในอยุธยา และบริเวณที่พบพระกริ่งคลองตะเคียน และสอบถาม ผู้เฒ่าผู้แก่ท้องถิ่นด้วย
ดังนั้นผมเองจึงเล่นหาสะสมตามที่ ผู้หลักผู้ใหญ่ในสมัยโบราณท่านเล่นหา กันมา โดยถือคติเดินตามผู้ใหญ่หมาไม่กัด จึงเล่นหาตามพิมพ์ และเนื้อมาตรฐานของสมัยโบราณครับ
ในเรื่องประสบการณ์นั้น เยี่ยมยอด ทางด้านอยู่คงและแคล้วคลาด และป้องกัน เขี้ยวงา ขนาดหลวงพ่อกลั่น วัดพระญาติท่านยังกล่าวชม และผมเองก็เคยเห็นพุทธคุณมากับตาครับ ในวันนี้ก็นำรูป พระกริ่งคลองตะเคียนพิมพ์หน้าใหญ่ไหล่ยก มาให้ชมกันด้วยครับ
ด้วยความจริงใจ
แทน ท่าพระจันทร์
