พระเครื่อง ในหลวงทรงสร้าง (3)

พระบูชาพระพุทธชินสีห์และเหรียญพระพุทธชินสีห์ใบมะขาม ฉลองพระชนมายุครบ 7 รอบ 84 พรรษา สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์

ในงานบำเพ็ญพระกุศลฉลองพระชนมายุครบ 7 รอบ 84 พรรษาสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ ระหว่างวันที่ 22 พฤศจิกายน 2499 ได้บันทึกไว้ในหนังสือตำนานวัดบวรนิเวศวิหาร สมัยสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ ทรงครองวัด หน้า 109 ความว่า …

“วันที่ 22 พฤศจิกายน เวลา 15.30 น. สมเด็จพระสังฆราชเจ้า ทรงบำเพ็ญพระกุศลทักษิณานุประทานพระสงฆ์ 29 รูป สดับปกรณ์บังสุกุล เสร็จแล้วพระสงฆ์ 85 รูป ซึ่งจะเจริญพระพุทธมนต์เข้ารับไตรออกไปครอง แล้วขึ้นนั่งประจำที่บนอาสน์สงฆ์พร้อมกัน

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 พร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี เสด็จพระราชดำเนินมายังวัดบวรนิเวศวิหาร เวลา 16.30 น. เข้าสู่พระอุโบสถทรงนมัสการพระพุทธชินสีห์แล้ว พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ถวายดอกไม้ธูปเทียนแด่สมเด็จพระสังฆราชเจ้าแล้ว สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี ถวายเช่นเดียวกัน พระสงฆ์ 85 รูปเจริญพระพุทธมนต์

สมเด็จพระสังฆราชเจ้า ได้ถวาย “พระพุทธชินสีห์จำลอง” แบบพระบูชาและแบบพระกริ่ง (พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เสด็จฯทรงเททองหล่อเมื่อทรงผนวช) และ “พระพุทธชินสีห์ใบมะขาม” (ทำขึ้นสำหรับงานนี้ กว้าง 1 เซนติเมตร) กับหนังสือที่ระลึกแด่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี”

กล่าวได้ว่า ในพิธีฉลองพระชนมายุครบ 7 รอบ 84 พรรษา สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ จากบันทึกในหนังสือตำนานวัดบวรนิเวศวิหาร แสดงให้เห็นว่ามี “วัตถุมงคล” ที่สร้างเป็นที่ระลึกในวาระพิเศษอันเป็นมหามงคลวโรกาสนั้น ประกอบด้วย 1.พระบูชาพระพุทธ ชินสีห์ ขนาดหน้าตัก 4 นิ้วครึ่ง 2.พระกริ่งพระพุทธชินสีห์ หรือพระกริ่ง 7 รอบ 3.เหรียญพระพุทธชินสีห์ ใบมะขาม และ 4.ครอบน้ำพระพุทธมนต์

ในที่นี้จะกล่าวถึงพระบูชาพระพุทธชินสีห์และพระพุทธ ชินสีห์ใบมะขาม (สำหรับพระกริ่ง 7 รอบ วัดบวรนิเวศวิหาร)

ส่วนของ “ครอบน้ำพระพุทธมนต์” จัดสร้างเป็นจำนวนน้อยมาก สันนิษฐานว่าน่าจะมีไม่เกิน 85 ใบ สำหรับครอบน้ำพระพุทธมนต์นี้เท่าที่พบเห็นมี 2 แบบ คือ แบบที่เป็นฉัตร 3 ชั้น สร้างขึ้นในงานบำเพ็ญพระกุศลฉลองพระชนมายุครบ 7 รอบ 84 พรรษา เมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน 2499 แบบที่เป็นฉัตร 5 ชั้น ที่สร้างขึ้นในพระราชพิธีสถาปนาพระสมณศักดิ์ และพระฐานันดรศักดิ์สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ เมื่อวันที่ 20 ธันวาคม 2499 มีการลงยาสีสวยงามมาก และมีข้อที่น่าสังเกตคือวันที่ที่ระบุไว้กับครอบน้ำพระพุทธมนต์ทั้งที่เป็นแบบฉัตร 3 ชั้น และแบบที่เป็นฉัตร 5 ชั้น กลับระบุวันที่ไว้คือ “22 พฤศจิกายน 2499” ซึ่งช่างผู้จัดสร้างคงจะจัดทำเตรียมไว้โดยระบุวันที่เป็นวันที่ 22 พฤศจิกายน 2499 และต่อมาภายหลังได้มีการฉลองในพิธีสถาปนาพระสมณศักดิ์และ พระฐานันดรศักดิ์จึงได้สลักแต่เฉพาะฉัตรเพิ่มเพียงอย่างเดียว

สำหรับ “พระพุทธรูปบูชาพระพุทธชินสีห์” เนื่องจากสร้างจำนวนน้อย สันนิษฐานว่าน่าจะมีไม่เกิน 85 องค์ คือ พระพุทธรูปที่พระภิกษุพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 ทรงประกอบพิธีเททองหล่อเป็นปฐมฤกษ์พร้อมกับพระกริ่ง 7 รอบ

พระบูชาพระพุทธชินสีห์ 7 รอบ วัดบวรนิเวศวิหาร พ.ศ.2499 เป็นพระพุทธรูปจำลองพระพุทธชินสีห์ ขนาดหน้าตัก 4 นิ้วครึ่ง ปางมารวิชัย ศิลปะสุโขทัย ใต้ฐานพระบูชาพระพุทธชินสีห์ 7 รอบ เนื้อพระค่อนข้างหนา หล่อด้วยดินไทย รูปแบบการหล่อแบบเดียวกับพระบูชาไพรีพินาศ พ.ศ.2496 คือ มีลวดขนาดใหญ่ (บางองค์เป็นตะปู) เสียบอยู่ในหุ่นด้านใน เป็นการหล่อด้วยดินไทย

พระบูชาพระพุทธชินสีห์องค์นี้ เดิมมีผิวรมดำทั้งองค์ แต่เนื่องจากเวลาผ่านไปยาวนาน ปัจจุบันกว่า 50 ปีแล้ว จึงทำให้หลุดลอกออกไปบ้างทำให้เห็นเนื้อในเป็นแบบเดียวกับพระกริ่ง 7 รอบ เพราะใช้ทองเบ้าเดียวกัน จำนวนสร้างว่ากันว่าไม่น่าจะเกิน 85 องค์ ทำให้ในปัจจุบันกลายเป็นวัตถุมงคลอันทรงคุณค่าที่หาได้ยากยิ่ง

ส่วน เหรียญพระพุทธชินสีห์ใบมะขาม เป็นเหรียญขนาดเล็ก มีขนาด 1 เซนติเมตร ลักษณะเป็นรูปคล้ายจอบ มีหูห่วง จัดสร้างเป็นเนื้อทองแดงผิวไฟ และเนื้อทองแดงกะไหล่ทอง (เหรียญกรรมการ)

ด้านหน้าเหรียญพระพุทธชินสีห์ใบมะขาม ยกขอบนูน ตรงกลางเป็นรูปพระพุทธชินสีห์ปางมารวิชัย ประทับนั่งบนอาสนะบัวสองชั้น

ด้านหลังเหรียญพระพุทธชินสีห์ใบมะขาม ไม่มีขอบเหรียญ มีตัวอักษร 3 ชั้น ชั้นแรกเป็นอักขระ อ่านว่า “อิ สวา สุ” ชั้นที่สอง เขียนคำว่า “พระชินสีห์” ชั้นที่สาม เขียนตัวเลข “๒๔๙๙”

ทั้งนี้ เหรียญพระพุทธชินสีห์ใบมะขาม จัดสร้างอีกครั้งในปี พ.ศ.2516 เรียกขานว่า “เหรียญพระพุทธชินสีห์ใบมะขาม รุ่น 2 พ.ศ.2516” แต่ด้านหลังเหรียญ ยังระบุปี พ.ศ.2499 ซึ่งเหรียญรุ่น 2 มีลักษณะคล้ายกับเหรียญพระพุทธชินสีห์ใบมะขามรุ่นแรกเกือบทุกประการ

ด้วยเหตุนี้ ทำให้มีนักสะสมนิยมพระเครื่องหลายคนเข้าใจผิดว่าเหรียญพระพุทธชินสีห์รุ่น 2 พ.ศ.2516 เป็นเหรียญปี พ.ศ.2499

ในวงการนักนิยมสะสมพระเครื่อง ถือว่าพระบูชาพระพุทธชินสีห์และเหรียญพระพุทธชินสีห์ใบมะขาม ค่อนข้างหายาก

ส่งให้พระบูชาพระพุทธชินสีห์และเหรียญพระ พุทธชินสีห์ใบมะขาม จึงกลายเป็นวัตถุมงคลอันทรงคุณค่าเป็นสุดยอดปรารถนาของบรรดานักสะสม