คอลัมน์ รู้ไปโม้ด
โดย…น้าชาติ ประชาชื่น www.khaosod.co.th/rupaimode [email protected]
ที่ว่าลักษณะอย่างมหาบุรุษคืออย่างไร
หงส์เล็ก
ตอบ หงส์เล็ก
วิทยาลัยศาสนศึกษา มหาวิทยาลัยมหิดล ระบุว่า “ผู้ที่มีมหาบุรุษลักษณะ” เป็นคำที่ใช้เรียกพระพุทธเจ้าเมื่อก่อนตรัสรู้ ทั้งนี้มีอธิบายจากวิกิพีเดีย ว่า มหาปุริสลักขณะ (บาลี : mahapurisalakkhana) หรือมหาปุริสลักษณะ (สันสกฤต : mahapurisalaksana) เป็นลักษณะที่บ่งบอกให้รู้ว่า ผู้ที่เกิดมาแล้วมีลักษณะพิเศษ 32 อย่างนี้จะได้เป็นบุคคลสำคัญอย่างยิ่ง หรือที่เรียกว่า พระโพธิสัตว์ คือสัตว์ที่อาจตรัสรู้ ลักษณะดังกล่าวได้แก่
1.มีพระบาทเรียบเสมอกัน ฝ่าพระบาทเสมอดังพื้นฉลองพระบาททองแห่งพระราชามหากษัตริย์ ไม่แหว่งเว้าสูงปลายเท้า หนักส้น กระโหย่งกลางเท้าดังสามัญมนุษย์ 2.พื้นภายใต้ฝ่าพระบาททั้งสองข้างของพระโพธิสัตว์ทุกองค์มีลายรูปจักรเกิดขึ้น มีซี่กำไดละพัน มีกง มีดุม บริบูรณ์ด้วยอาการทั้งปวง 3.มีส้นพระบาทยาว 4.มีพระองคุลียาว มีพระองคุลีนิ้วพระหัตถ์ นิ้วพระบาทยาวงาม นิ้วพระหัตถ์ทั้ง 4 และนิ้วพระบาททั้ง 5 มีประมาณเสมอกัน ไม่เหลื่อมยาวไม่เหลื่อมสั้นดังสามัญมนุษย์ 5.มีฝ่าพระหัตถ์และฝ่าพระบาทอ่อนนุ่ม ฝ่าพระหัตถ์และฝ่าพระบาทอ่อนเสมออยู่เป็นนิตย์
6.มีฝ่าพระหัตถ์และฝ่าพระบาทอันมีลายดุจตาข่าย พระหัตถ์และพระบาทมีลายประหนึ่งร่างข่าย 7.มีพระบาทรูปเหมือนสังข์คว่ำ พระบาทมีสังขะ คือข้อพระบาทลอยอยู่ ณ เบื้องบน ข้อพระบาทไม่เนื่องพัวพันกับหลังพระบาทดังของสามัญชน 8.มีพระชงฆ์รีเรียวดุจแข้งเนื้อทราย 9.เมื่อประทับยืนอยู่ แม้มิได้ก้มลง ก็สามารถเอาฝ่าพระหัตถ์ทั้งสองลูบคลำได้ถึงพระชานุทั้งสอง 10.มีพระคุยหะเร้นอยู่ในฝัก มีอังคาพยพซึ่งจะพึงซ่อนให้ลับด้วยผ้าตั้งลงแล้วในฝัก 11.มีพระฉวีวรรณดุจวรรณะแห่งทองคำ มีพระตจะประดุจหุ้มด้วยทองคำ 12.มีพระฉวีละเอียด และเพราะเหตุที่พระฉวีละเอียด ธุลีละอองจึงไม่ติดอยู่ในพระกายได้ 13.มีพระโลมชาติอันมีปลายงอนขึ้นข้างบน มีสีเขียวเหมือนดอกอัญชัน และขดเป็นกุณฑลทักษิณาวัฏ 14.มีพระโลมชาติเส้นหนึ่งในขุมหนึ่งขุม
15.มีพระกายตรงเหมือนพรหม 16.มีพระมังสะเต็มในที่เจ็ดแห่ง พระมังสะในที่ 7 สถาน คือหลังพระหัตถ์ทั้ง 2 หลังพระบาททั้ง 2 จะงอยพระอังสาทั้ง 2 และพระศอบริบูรณ์เต็มด้วยดี 17.มีพระกายท่อนบนเหมือนกึ่งกายท่อนข้างหน้าของราชสีห์ 18.มีระหว่างพระอังสะเต็ม ระหว่างแห่งพระปฤษฎางค์อันเต็ม ไม่เป็นร่องดังทางไถดังมีในกายสามัญชน 19.มีปริมณฑลดุจไม้นิโครธ วาของพระองค์เท่ากับพระกายของพระองค์ กายของพระองค์ก็เท่ากับวาของพระองค์ 20.มีลำพระศอกลม 21.มีเส้นปลายประสาทนำรสอาหารดี กล่าวคือ เอ็น 700 ที่สำหรับนำไปซึ่งรสอาหารมาสวมรวมประชุม ณ พระศอ 22.มีพระหนุดุจคางราชสีห์ พระหนุดั่งคางราชสีห์บริบูรณ์ดีประหนึ่งวงพระจันทร์ในวัน 12 ค่ำ
23.มีพระทนต์สี่สิบองค์ 24.มีพระทนต์เรียบเสมอกัน พระทนต์เสมอ ไม่ลักลั่น ยาวสั้นดังสามัญมนุษย์ 25.มีพระทนต์เรียบสนิทมิได้ห่างกันเลย 26.มีพระทาฐะขาวงาม พระทาฐะคือพระเขี้ยวอันขาวงาม 27.มีพระชิวหาใหญ่ พระชิวหาอันพอ คืออ่อนและกว้างใหญ่ อาจแผ่ปกพระนลาฏมิดและห่อให้เล็กสอดในช่องพระนาสิกและช่องพระโสตได้ 28.มีพระสุรเสียงดุจเสียงพรหม สำเนียงดุจนกการเวก 29.มีพระเนตรดำสนิท บ้างว่าพระเนตรเขียวสนิทในที่ควรจะเขียว 30.มีดวงพระเนตรดุจตาโค 31.มีพระอุณาโลมาบังเกิด ณ ระหว่างพระขนง มีสีขาวอ่อนเปรียบด้วยนุ่น 32.มีพระเศียรงามบริบูรณ์ดุจประดับด้วยกรอบพระพักตร์ พระมหาบุรุษบรมโพธิสัตว์เจ้ามีพระเศียรได้รูปทรงงดงามดุจประดับด้วยกรอบพระพักตร์
มหาปุริสลักษณะทั้งสามสิบสองอย่างนี้มีอยู่ในพระโพธิสัตว์ทุกองค์ในชาติสุดท้าย คือชาติที่ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า ลักษณะเหล่านี้เป็นลักษณะที่บ่งบอกให้รู้ถึงความยิ่งใหญ่ ซึ่งพระพุทธเจ้าตรัสรับรองไว้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มหาปุริสลักษณะ 32 ประการนี้ เมื่อมหาบุรุษมีพร้อมแล้วย่อมเป็นเหตุให้มีคติเป็น 2 เท่านั้นไม่เป็นอย่างอื่น คือ ถ้าอยู่ครองเรือนจะได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ อนึ่ง ถ้ามหาบุรุษนั้นออกจากเรือนผนวชเป็นบรรพชิต จะตรัสรู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า มีเครื่องมุงบังเกิดคือกิเลสอันเปิดแล้วในโลก”
