วันที่ 12 มิ.ย. เว็บไซต์ราชกิจจานุเบกษา เผยแพร่พระบรมราชโองการ ประกาศสถาปนาสมณศักดิ์ ความว่า พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชโองการ โปรดสถาปนา พระเทพภาวนาวิกรม เป็น พระธรรมภาวนาวชิรคุณ อดุลธรรมสังวร สุนทรญาณดิลก ตรีปิฎกวราลงกรณ์ มหาคณิสสร บวรสังฆารามคามวาสี พระราชาคณะชั้นธรรม ฝ่ายวิปัสสนาธุระ สถิต ณ วัดชัยภูมิพิทักษ์ จังหวัดชัยภูมิ มีฐานานุศักดิ์ตั้งฐานานุกรมได้ 6 รูป
ทั้งนี้ ตั้งแต่วันที่ 6 มิ.ย.2567 ประกาศ ณ วันที่ 12 มิ.ย.2567
“พระธรรมภาวนาวชิรคุณ” (บุญมา ปุญญาภิรโต) สิริอายุ 86 ปี พรรษา 65 ดำรงตำแหน่งที่ปรึกษาเจ้าคณะภาค 11 และเจ้าอาวาสวัดชัยภูมิพิทักษ์ (ผาเกิ้ง) ต.กุดชุมแสง อ.หนองบัวแดง จ.ชัยภูมิ
มีนามเดิมว่า บุญมา อุทัย เกิดเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 5 เม.ย.2481 ที่บ้านคลองไผ่งาม ต.บ้านเขว้า อ.บ้านเขว้า จ.ชัยภูมิ บิดา-มารดาผู้ให้กำเนิดคือ นายแหยม และนางสุด อุทัย
ครอบครัวเลี้ยงดูจนเติบโตเจริญวัย กระทั่งอายุ 11 ขวบ จึงเข้ารับการศึกษาที่โรงเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 เล่าเรียนจนอ่านออกเขียนได้ และในปี พ.ศ.2496 สำเร็จการศึกษาชั้นประถมปีที่ 4 จากโรงเรียนบ้านคลองไผ่งาม อ.บ้านเขว้า จ.ชัยภูมิ
หลังจบการศึกษาภาคบังคับ ด้วยความมีใจฝักใฝ่ในทางธรรม จึงเข้าพิธีบรรพชา เมื่ออายุ 14 ปี ที่วัดทรงศิลา อ.เมือง จ.ชัยภูมิ มี พระครูวิจิตรนิโรธคุณ เป็นพระอุปัชฌาย์
เรียนมุ่งมั่นศึกษาพระปริยัติธรรม แผนกธรรม สำเร็จนักธรรมชั้นตรี-โท-เอก จากนั้นศึกษาพระปริยัติธรรม แผนกบาลี สำเร็จเปรียญธรรม 5 ประโยค ได้ตั้งแต่ยังเป็นสามเณรที่วัดทรงธรรม ก่อนย้ายไปเรียนต่อที่กรุงเทพฯ
พ.ศ.2503 เข้าพิธีอุปสมบทที่วัดมัชฌิมาวาส อ.บ้านเขว้า จ.ชัยภูมิ มี พระครูพิพิจชัยคุณ เป็นพระอุปัชฌาย์ ได้รับฉายาว่า ปุญญาภิรโต
หลังจากนั้น ศึกษาหาความรู้เพิ่มเติมสอบได้เปรียญธรรม 6 ประโยค จากสำนักวัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ ราชวรมหาวิหาร กรุงเทพฯ ในปี พ.ศ.2507
ต่อมาเดินทางกลับมาพัฒนาถิ่นฐานบ้านเกิด ชาวบ้านต่างพร้อมใจอาราธนานิมนต์ให้ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดสุวรรณาราม บ้านคลองไผ่ อ.บ้านเขว้า จ.ชัยภูมิ
พ.ศ.2508 เปิดสำนักเรียนและสถานที่ปฏิบัติธรรม และพ.ศ.2509 เดินธุดงค์มุ่งหน้าสู่เวียงจันทน์ ประเทศสปป.ลาว ที่วัดพุทธวงศาป่าหลวง ซึ่งเป็นสำนักปฏิบัติธรรมของหลวงพ่อพระมหาปาน
จากนั้นมุ่งหน้ามาที่วัดมหาธาตุฯ กรุงเทพฯ แล้วก็เดินทางไป จ.ชลบุรี เพื่อศึกษาธรรมกับหลวงพ่ออาสภะ จ.ชลบุรี เดินทางไป จ.สุพรรณบุรี ปฏิบัติธรรมอยู่กับหลวงพ่อแป้นได้ระยะหนึ่ง เดินทางไปศึกษาธรรมกับหลวงปู่บุดดา ถาวโร วัดกลางชูศรีเจริญสุข จ.สิงห์บุรี
อยู่ปฏิบัติธรรมตามแนวทางหลวงปู่บุดดาได้ระยะหนึ่ง และเดินทางกลับมาจำพรรษาที่วัดสุวรรณาราม อ.บ้านเขว้า จ.ชัยภูมิ จวบจนในปี พ.ศ.2517 บรรดาข้าราชการพร้อมทั้งประชาชนต่างมากราบอาราธนาเพื่อให้มาพำนักและพัฒนาสำนักสงฆ์ผาเกิ้ง เนื่องจากมีศรัทธาญาติโยมสร้างองค์พระพุทธรูปอยู่โดดเดี่ยวท่ามกลางป่าดงรกร้าง และไม่มีพระสงฆ์ดูแล
จากเดิมสถานที่เป็นป่ารก สัตว์ร้ายต่างๆ และผู้เห็นต่างในพื้นที่สีแดง แต่ก็อยู่ได้ และเมตตาพวกเขาเหล่านั้น
ต่อมาได้รับตำแหน่งเจ้าคณะจังหวัดชัยภูมิ พร้อมทั้งได้สร้างสาธารณูปการให้เเก่ลูกหลานและประเทศชาติไว้มาก อาทิ วิทยาลัยสงฆ์ชัยภูมิ, อาคารโรงพยาบาลหนองบัวแดง, วัดชัยภูมิพิทักษ์ ผาเกิ้ง, วัดปราสาทดิน, วัดเขาหินโยก, วัดเจดีย์เขาจูมฆ้อง และอื่นๆ
ลำดับงานปกครอง พ.ศ.2563 เป็นที่ปรึกษาเจ้าคณะภาค 11
ลำดับสมณศักดิ์ พ.ศ.2518 ได้รับพระราชทานเลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระครูสัญญาบัตร เทียบผู้ช่วยเจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นโทที่ พระครูศรีพิพัฒนคุณ พ.ศ.2534 ได้รับพระราชทานเลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระครูสัญญาบัตร เทียบผู้ช่วยเจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นพิเศษ ในราชทินนามเดิม พ.ศ.2536 ได้รับพระราชทานเลื่อนสมณศักดิ์ เป็นพระครูสัญญาบัตร รองเจ้าคณะจังหวัด ในราชทินนามเดิม
พ.ศ.2539 ได้รับพระราชทานเลื่อนสมณศักดิ์เป็น พระราชาคณะชั้นสามัญเปรียญที่ พระศีลวราลังการ
วันที่ 12 ส.ค.2549 ได้รับพระราชทานเลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นราช ฝ่ายวิปัสสนาธุระที่ พระราชภาวนาวราจารย์
พ.ศ.2557 ได้รับพระราชทานเลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นเทพ ฝ่ายวิปัสสนาธุระที่ พระเทพภาวนาวิกรม
ล่าสุด พ.ศ.2567 ได้รับพระราชทานเลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นธรรมที่ พระธรรมภาวนาวชิรคุณ
เป็นพระเถระที่ชาวชัยภูมิและใกล้เคียงเคารพนับถือเป็นอย่างยิ่ง
