กรมการศาสนา ดำเนินงานโครงการส่งเสริมพระสงฆ์และพุทธศาสนิกชนไปประกอบศาสนกิจ ณ สังเวชนียสถาน 4 ตำบล ประเทศอินเดีย-เนปาล ภายใต้กองทุนส่งเสริมการเผยแผ่พระพุทธศาสนาเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา ตั้งแต่ปีงบประมาณ พ.ศ.2555 จนถึงปัจจุบัน
โดยในปีงบประมาณ พ.ศ.2558 กรมการศาสนาได้ลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือการจัดตั้งศูนย์อำนวยความสะดวกสำหรับผู้เดินทางไปประกอบศาสนกิจนมัสการสังเวชนียสถาน 4 ตำบล ณ ประเทศอินเดีย-เนปาล กับพระธรรมทูต สายประเทศอินเดีย-เนปาล และได้สนับสนุนศูนย์อำนวยความสะดวก จำนวน 9 ศูนย์มาอย่างต่อเนื่อง
ทำให้พุทธศาสนิกชนได้รับการอำนวยความสะดวกในด้านที่พักระหว่างทางและได้รับการดูแลจากคณะพระธรรมทูตที่ปฏิบัติงานประจำศูนย์อำนวยความสะดวก ตลอดจนปฏิบัติหน้าที่เป็นพระธรรมวิทยากรตลอดการเดินทาง โดยตั้งแต่ในปีงบประมาณ 2558
ได้ดำเนินการจัดตั้งศูนย์อำนวยความสะดวกพระสงฆ์และพุทธศาสนิกชนผู้เดินทางไปประกอบศาสนกิจ สังเวชนียสถาน 4 ตำบล ได้แก่ วัดไทยพุทธคยา ประเทศอินเดีย และวัดไทยลุมพินี ประเทศเนปาล ปีงบประมาณ 2559 ได้แก่ วัดไทยสารนาถและวัดไทยกุสินาราเฉลิมราชย์ ประเทศอินเดีย ปีงบประมาณ 2560 ได้แก่ วัดไทยเชตวันมหาวิหาร วัดไทยนวราชรัตนาราม วัดไทยนวมินทร์ธัมมิกราช วัดสิทธารถราชมณเฑียร ประเทศอินเดีย
น.ส.สุดาวรรณ หวังศุภกิจโกศล รมว.วัฒนธรรม เปิดเผยว่า ปัจจุบันมีพุทธศาสนิกชนชาวไทยเดินทางไปจาริกแสวงบุญ นมัสการสังเวชนียสถาน 4 ตำบล และศาสนสถานที่สาคัญ ณ ประเทศอินเดีย-เนปาล ทั้งในรูปแบบเป็นรายบุคคลและเป็นหมู่คณะเพิ่มขึ้นเป็นจำนวนมาก และทุกปี ในระหว่างเดือนตุลาคม-มีนาคม จะมีพระภิกษุ-สามเณร พุทธศาสนิกชนทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติจากทุกมุมโลก เดินทางไปแสวงบุญยังสังเวชนียสถาน 4 ตำบล แต่เนื่องจากบริเวณที่ตั้งของสังเวชนียสถานแต่ละแห่งมีสิ่งอำนวยความสะดวกไม่เพียงพอต่อผู้แสวงบุญที่ต้องการเดินทางจาริกไปสักการะให้ครบทั้ง 4 แห่ง ซึ่งสังเวชนียสถานแต่ละแห่งตั้งอยู่ห่างไกลกันมากโดยเฉพาะในส่วนของสถานที่ประสูติหรือลุมพินีที่ตั้งอยู่ในเขตประเทศเนปาล ผู้แสวงบุญต้องเดินทางข้ามพรมแดนทางบกจากประเทศอินเดียเข้าไปประเทศเนปาล ซึ่งมักจะไม่ได้รับความสะดวกด้านการเข้าเมือง
นอกจากปัญหาด้านการคมนาคมแล้ว ผู้จาริกแสวงบุญยังต้องช่วยเหลือตนเองทั้งในด้านการปฏิบัติกิจส่วนตนระหว่างการเดินทาง ซึ่งทั้งอินเดียและเนปาลยังไม่มีสถานที่บริหารห้องน้ำ ห้องสุขาที่ถูกสุขลักษณะ การขาดแคลนพระธรรมวิทยากรที่มีความรู้และประสบการณ์ที่จะบรรยายและนำปฏิบัติศาสนกิจได้อย่างถูกต้อง อีกทั้งยังมีปัญหาด้านสาธารณสุข และสภาพอากาศที่ทำให้ผู้แสวงบุญเจ็บป่วยได้ง่าย เพื่อเป็นการอำนวยความสะดวกและปฏิบัติศาสนกิจได้ถูกต้องตามหลักของศาสนา และเพื่อให้เกิดความร่วมมือในด้านต่างๆ เป็นไปด้วยความเกื้อกูลและสนับสนุนซึ่งกันและกัน การช่วยเหลือระหว่างปฏิบัติธรรม ได้มีการจัดตั้งศูนย์อำนวยความสะดวกให้กับผู้แสวงบุญในอินเดีย-เนปาล รวมทั้งสิ้น 16 แห่ง
สำหรับศูนย์อำนวยความสะดวกพระสงฆ์และพุทธศาสนิกชนผู้เดินทางไปประกอบศาสนกิจ สังเวชนียสถาน ประเทศอินเดีย ได้แก่ 1.วัดไทยพุทธคยา 2.วัดไทยกุสินาราเฉลิมราชย์ 3.วัดไทยสารนาถ 4.วัดไทยเชตวันมหาวิหาร 5.วัดสิทธารถราชมณเฑียร 6.วัดไทยนวราชรัตนาราม 7.วัดไทยนวมินทร์ธัมมิกราช 8.วัดโพธิโมลีราชบัณฑิต 9.วัดลัฏฐิวันสวนตาลหนุ่ม 10.วัดพระธรรมทูตไทยาราม 11.วัดอโศการาม 12. วัดไทยอชันต้า-เอลโรล่า และศูนย์อำนวยความสะดวกพระสงฆ์และพุทธศาสนิกชนผู้เดินทางไปประกอบศาสนกิจ สังเวชนียสถาน ประเทศเนปาล ได้แก่ 13.วัดไทยลุมพินี 14.วัดไทยรามคาม 15.วัดพระราชวังกบิลพัสดุ์ และ 16.วัดไทยนิโครธาราม
ทั้งนี้ ศูนย์อำนวยความสะดวก ทั้ง 16 ศูนย์ มีหน้าที่ดูแลอาหาร เครื่องดื่ม และที่พักสำหรับผู้แสวงบุญ จัดเตรียมพระธรรมวิทยากรเพื่อให้ความรู้แก่ผู้แสวงบุญตามที่ร้องขอ แนะนำสถานที่แสวงบุญในพื้นที่ที่รับผิดชอบ อำนวยความสะดวกในการไปยื่นขอวีซ่าของผู้แสวงบุญที่ไม่สามารถดำเนินการด้วยตนเองได้ ที่ชายแดนอินเดีย-เนปาล ให้บริการห้องน้ำสะอาดถูกสุขลักษณะอนามัย รวมถึงดูแลการรักษาพยาบาลเบื้องต้น (First aid) และส่งต่อหากป่วยหนัก และประสานงานแก้ไขปัญหาให้กับผู้แสวงบุญ โดยดำเนินการอย่างมีประสิทธิภาพ มีการให้บริการที่ดีเพื่อให้มีผู้มารับบริการมากยิ่งขึ้นต่อไป
