วันอาทิตย์ที่ 10 สิงหาคม 2568 พระพรหมสิทธิ (ธงชัย สุขญาโณ) เจ้าอาวาสวัดสระเกศ และเจ้าคณะภาค 11 เป็นประธานในพิธีบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) เนื่องในโอกาสวันคล้ายวันมรณภาพ ครบรอบปีที่ 12 ณ ศาลาการเปรียญ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพฯ
สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ)
มีนายสุชาติ ตันเจริญ รมต.ประจำสำนักนายกรัฐมนตรี และนายวิษณุ เครืองาม กรรมการกฤษฎีกา และที่ปรึกษาด้านกฎหมายและระเบียบราชการ ของสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี (สลค.) เป็นประธานในพิธีฝ่ายฆราวาส
ในการนี้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดพระราชทานผ้าไตร จำนวน 1 ไตร และผ้าไตร จำนวน 29 ไตร โดยเสด็จพระราชกุศล เพื่อถวายพระสงฆ์สวดพระพุทธมนต์และสวดมาติกาบังสุกุล ในพิธีบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย แด่เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) อดีตประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช และอดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ
สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) เคยดำรงตำแหน่งเป็นกรรมการมหาเถรสมาคม, เจ้าอาวาสวัดสระเกศราชวรมหาวิหาร และประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช
มีนามเดิม เกี่ยว โชคชัย เกิดวันอาทิตย์ที่ 11 ม.ค.2471 ณ บ้านเฉวง ต.บ่อผุด อ.เกาะสมุย จ.สุราษฎร์ธานี บิดา-มารดา ชื่อ นายอุ้ยเลี้ยน แซ่โหย่ (เลื่อน โชคชัย) และนางยี (ยี โชคชัย) ครอบครัวทำสวนมะพร้าว
สำเร็จการศึกษาชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 จากโรงเรียนประจำหมู่บ้าน ในปี 2483 แต่ก่อนถึงกำหนดวันเดินทางไปเรียนต่อยังโรงเรียนในตัวเมืองสุราษฎร์ธานี เด็กชายเกี่ยวมีอาการป่วยไข้ขึ้นมาอย่างกะทันหัน บิดามารดาจึงบนบานว่าหากหายจากป่วยไข้จะให้บวชเป็นเณร ดังนั้น เมื่อหายป่วยจึงบรรพชาเป็นสามเณร เมื่อวันที่ 6 มิ.ย.2484 ที่วัดสว่างอารมณ์ ต.บ่อผุด โดยมีเจ้าอธิการพัฒน์ เป็นพระอุปัชฌาย์
ความตั้งใจเดิม คือ บวชแก้บน 7 วัน แล้วจะสึกไปเรียนต่อ แต่เมื่อบวชแล้วก็ไม่คิดสึก โยมบิดามารดาจึงพาไปฝากหลวงพ่อพริ้ง (พระครูอรุณกิจโกศล) เจ้าอาวาสวัดแจ้ง ต.อ่างทอง อ.เกาะสมุย ต่อมาหลวงพ่อพริ้ง นำไปฝากอาจารย์เกตุ วัดสระเกศ แต่ไม่นาน กรุงเทพฯ ประสบภัยสงครามโลกครั้งที่สอง หลวงพ่อจึงรับตัวพาไปฝากอาจารย์มหากลั่น ต.พุมเรียง อ.ไชยา
กระทั่งสงครามสงบจึงพากลับไปที่วัดสระเกศ ฝากไว้กับพระครูปลัดเทียบ (ต่อมาได้รับสถาปนาเป็นพระธรรมเจดีย์ เจ้าอาวาสวัดสระเกศ)
ท่านศึกษาธรรมะจนสอบได้นักธรรมชั้นเอก และสอบได้เปรียญธรรม 5 ประโยคตั้งแต่ยังเป็นสามเณร
เข้าพิธีอุปสมบท วันที่ 1 พ.ค.2492 ที่วัดสระเกศ โดยมีสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช (อยู่ ญาโณทโย) ครั้งดำรงสมณศักดิ์ที่พระธรรมวโรดม ทรงเป็นพระอุปัชฌาย์
พ.ศ.2497 สอบได้เปรียญธรรม 9 ประโยค
เจ้าประคุณสมเด็จฯ ได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ พระราชทานแต่งตั้งเลื่อนและสถาปนาสมณศักดิ์ พ.ศ.2501 เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญ ที่พระเมธีสุทธิพงศ์ พ.ศ.2505 เป็นพระราชาคณะชั้นราช ที่พระราชวิสุทธิเมธี พ.ศ.2507 เป็นพระราชาคณะชั้นเทพที่ พระเทพคุณาภรณ์ พ.ศ.2514 เป็นพระราชาคณะชั้นธรรม ที่พระธรรมคุณาภรณ์ พ.ศ.2516 เป็นพระราชาคณะ เจ้าคณะรองชั้นหิรัญบัฏ (รองสมเด็จ) ที่พระพรหมคุณาภรณ์
พ.ศ.2533 ได้รับพระราชทานสถาปนาเป็นสมเด็จพระราชาคณะชั้นสุพรรณบัฏ ว่า สมเด็จพระพุฒาจารย์ ภาวนากิจวิธานปรีชา ญาโณทยวรางกูร วิบูลวิสุทธิจริยา อรัญญิกมหาปริณายก ตรีปิฎกบัณฑิต มหาคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี
เนื่องจากสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณสังวร (เมื่อครั้งดำรงสมณศักดิ์ที่ สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก) มีพระอาการประชวร และเสด็จเข้าประทับรักษาพระองค์ ณ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์มาตั้งแต่ต้นปี พ.ศ.2545 ทำให้เข้าร่วมงานพระศาสนาไม่สะดวก มหาเถรสมาคมจึงได้แต่งตั้งให้สมเด็จพระพุฒาจารย์ เป็นผู้ปฏิบัติหน้าที่แทนสมเด็จพระสังฆราชในต้นปี พ.ศ.2547
มีผลงานเขียนหนังสือหลายเล่ม ประกอบด้วย ธรรมะสำหรับผู้นับถือพระพุทธศาสนา, ดีเพราะมีดี, ทศพิธราชธรรม, วันวิสาขบูชา, การนับถือพระพุทธศาสนา, ปาฐกถาธรรมสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ), โอวาทพระธรรมเทศนาและบทความสมเด็จพระพุฒาจารย์, การดำรงตน และคุณสมบัติ 5 ประการ
มรณภาพด้วยภาวะไตวายเรื้อรังและติดเชื้อในกระแสเลือด ที่โรงพยาบาลสมิติเวช เมื่อวันที่ 10 ส.ค.2556 เวลา 08.41 น.
สิริอายุ 85 ปี พรรษา 64
