กรุงเทพมหานคร
จะได้เลือกตั้งผู้ว่าฯกรุงเทพแล้ว ขอประวัติกรุงเทพฯ หน่อยค่ะ
ดีดี้
ตอบ ดีดี้
คำตอบนำมาจากบทความ “พัฒนาการ “กรุงเทพฯ” เมืองหลวงที่มีชื่อยาวที่สุดในโลก” เผยแพร่บนเว็บไซต์ www.silpa-mag .com ดังนี้
กรุงเทพมหานคร เป็นเมืองหลวงของประเทศ ตั้งแต่รัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกที่ทรงมี พระราชดำริว่า กรุงธนบุรี เมืองหลวงเดิม ตั้งอยู่ในที่คับแคบ ไม่ต้องด้วยหลักพิชัยสงคราม โดยให้อยู่ในความดูแลรับผิดชอบของกรมเวียง
พระราชทานนามพระนครใหม่ว่า “กรุงรัตนโกสินทร์อินท์อโยธยา” ครั้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงแก้นามพระนครเป็น “กรุงเทพมหานคร บวรรัตนโกสินท์ มหินทอยุธยา” ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเปลี่ยนคำว่า “บวร” เป็น “อมร” เปลี่ยนคำว่า “มหินทอยุธยา” โดยวิธีการสนธิศัพท์เป็น “มหินทรายุธยา” เปลี่ยนการสะกดคำ “สินท์” เป็น “สินทร์” และเติมสร้อยนามต่อ
จึงมีชื่อเต็มว่า “กรุงเทพมหานคร อมรรัตนโกสินทร์ มหินทรายุธยา มหาดิลกภพ นพรัตน์ราชธานีบูรีรมย์ อุดมราชนิเวศมหาสถาน อมรพิมานอวตารสถิต สักกทัตติยวิษณุกรรมประสิทธิ์”
ด้านการปกครอง ในสมัยรัชกาลที่ 5 ทรงให้ทดลองนำเอาระบบคณะกรรมการมาใช้กับรูปแบบการปกครองเมืองหลวง แต่ไม่ประสบผลสำเร็จ จึงให้ยกเลิก และเปลี่ยนฐานะกรมเวียงเป็นกระทรวงเมือง จนเปลี่ยนมาเป็นกระทรวงนครบาลตามลำดับ โดยมีเสนาบดีเป็นผู้ทำหน้าที่รับผิดชอบในการปกครองกรุงเทพมหานครและธนบุรี รวมทั้งหัวเมืองใกล้เคียง ได้แก่ นนทบุรี ปทุมธานี นครเขื่อนขันธ์ สมุทรปราการ ธัญญบุรี และมีนบุรี รวมเรียกทั้งหมดว่า “มณฑลกรุงเทพมหานคร” มีผู้บัญชาการมณฑลเทศาภิบาล
พ.ศ. 2458 รัชกาลที่ 6 โปรดเกล้าฯ ให้กระทรวงนครบาลรวมกับกระทรวงมหาดไทย แต่งตั้ง สมุหพระนครบาล ดูแลรับผิดชอบมณฑลกรุงเทพมหานคร ซึ่งขณะนั้นประกอบด้วย จังหวัดพระนครธนบุรี นนทบุรี และสมุทรปราการ
ตุลาคม 2458 กระทรวงนครบาลออกประกาศเรื่องกำหนดเขตท้องที่การปกครองกรุงเทพมหานคร แยกจังหวัดพระนครธนบุรี เป็น จังหวัดพระนคร และจังหวัดธนบุรี จนปี 2476 มีพระราชบัญญัติจัดระเบียบบริหารราชการแห่งราชอาณาจักรสยาม มีผลให้มณฑลเทศาภิบาลต้องยกเลิก การบริหารราชการทุกจังหวัดขึ้นกับกระทรวงมหาดไทย
พ.ศ. 2514 มีประกาศของคณะปฏิวัติ (จอมพลถนอม กิตติขจร) ฉบับที่ 24 ลง วันที่ 21 ธันวาคม พ.ศ. 2514 ให้รวมจังหวัดพระนครและจังหวัดธนบุรีเข้าด้วยกัน เรียกว่า “นครหลวงกรุงเทพธนบุรี”
ต่อมาในปี 2515 คณะปฏิวัติออกประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่ 335 ลงวันที่ 13 ธันวาคม พ.ศ. 2515 ให้เปลี่ยนแปลงรูปแบบการปกครองนครหลวงกรุงเทพธนบุรี สาระสำคัญ คือ ให้รวมกิจการปกครองทั้งหมดในเขตนครหลวงกรุงเทพธนบุรี เป็นหน่วยการปกครองเดียวกัน คือ “กรุงเทพมหานคร”, ให้จัดระเบียบบริหารราชการกรุงเทพมหานครเสียใหม่ โดยรวมการบริหารราชการส่วนภูมิภาคและราชการบริหารส่วนท้องถิ่นเข้าด้วยกัน แต่ยังคงมีฐานะเป็นจังหวัด, ให้มีผู้ว่าราชการและรองผู้ว่าฯ เป็นข้าราชการการเมือง แต่งตั้งและถอดถอนโดยคณะรัฐมนตรี
วันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2518 มีประกาศใช้พระราชบัญญัติระเบียบบริหารกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2518 ซึ่งมีผลให้ กรุงเทพมหานครมีฐานะเป็นราชการบริหารส่วนท้องถิ่นนครหลวง และให้แบ่งเขตพื้นที่ปกครองของกรุงเทพมหานครออกเป็นเขตและแขวงตามลำดับ มีผู้ว่าราชการกรุงเทพ มหานคร 1 คน รองผู้ว่าราชการกรุงเทพ มหานคร อีก 4 คน และให้มีสมาชิกสภากรุงเทพมหานคร ทั้งหมดมาจากการ เลือกตั้ง
นับเป็นครั้งแรกที่มีการเลือกตั้งผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร โดยมี นายธรรมนูญ เทียนเงิน เป็นผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครคนแรกที่มาจากการเลือกตั้ง อย่างไรก็ตามหลังจากปี 2518 ปรากฏว่ายังมีผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครที่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้งจวบจนปัจจุบันถึง 5 คน
