ชมวิถี ‘ดาราอั้ง’
ท่องหมู่บ้านช้าง
วิชัย ทาเปรียว
ไม่ไกลจากตัวเมืองเชียงใหม่ ที่ “หมู่บ้านช้าง” ของปางช้างแม่สา อ.แม่ริม มีวิถีชีวิตชนเผ่า “ดาราอั้ง” อยู่ในพื้นที่ของปางช้าง ที่ก่อตั้งมานาน 40 ปี ช้างเลี้ยงแบบธรรมชาติจำนวนมากถึง 74 เชือก
ช่วงโควิดระบาดหนัก ทั้งคนทั้งช้างต่างได้รับผลกระทบ ทาง คุณอัญชลี กัลมาพิจิตร บุญณราช ผู้บริหารปางช้างแม่สา จึงปรับเปลี่ยนรูปแบบหมู่บ้านช้าง ให้เป็นในรูปแบบของการคืนพื้นที่ให้ช้าง ให้ช้างทุกเชือกได้ใช้ชีวิตอย่างอิสระ เปิดให้เข้าชมฟรี ท่องเที่ยวรูปแบบใหม่นิวนอร์มัล
ปางช้างแม่สาห่างจากตัวเมืองเชียงใหม่ 25 ก.ม. ใช้เส้นทางเชียงใหม่-แม่ริม เลยที่ว่าการอำเภอแม่ริมไปแล้ว เลี้ยวซ้ายไป อ.สะเมิง ระหว่างทางมีสถานที่ท่องเที่ยวหลากหลายกิจกรรม เช่น ร้านค้าชุมชนในหมู่บ้านต่างๆ มีร้านอาหารริมลำน้ำแม่สา และร้านขายของชาวบ้านข้างถนน มีผลผลิตตามฤดูกาล
ก่อนเข้าปางช้างพนักงานตรวจสุขภาพวัดไข้ตามรูปแบบ ท่องเที่ยววิถีใหม่ จากนั้นเดินเที่ยวเล่นปางช้างได้ตามจุดต่างๆ ได้ฟรีทั่วบริเวณปางช้าง เพียงเพื่ออุดหนุนซื้ออาหารให้ช้าง ชุดละ 100 บาทเท่านั้น อาหารช้างจะมีข้าวเหนียว กล้วย อ้อย และปุ๋ยมูลช้าง แจกให้นักท่องเที่ยวนำกลับบ้านด้วย
จุดแรกของปางช้าง มีช้างน้อยคอยต้อนรับด้านหน้า ป้อนอาหารและถ่ายภาพกับช้างน้อยได้เลย พอเข้าไปในปางช้างจะพบช้างปลดโซ่ตรวนคืนอิสรภาพให้ช้าง โดยเลี้ยงไว้ในคอกมีรั้วกั้นบริเวณ มีควาญดูแลใกล้ชิด นักท่องเที่ยวสามารถป้อนอาหารให้ได้
ส่วนต่างๆ ของปางช้างสา ที่จัดไว้ต้อนรับนักท่องเที่ยว มีสถานที่เลี้ยงช้างแรกเกิด มีสถานที่ อาบน้ำช้างในลำน้ำแม่สาพิพิธภัณฑ์ และจุดไหว้พระคเณศ หรือพระพิฆเนศ อยู่เนินสูงตรงข้ามกับจุดจำหน่ายของที่ระลึกในปางช้าง
ไฮไลต์คือ “หมู่บ้านช้าง” เดิมเรียกว่า “บ้านโต้งหลวงเดิม” มีหมู่บ้านชนเผ่าดาราอั้ง หรือหมู่บ้านควาญช้างของปางช้าง แม่สาสร้างบ้านอาศัยอยู่กับครอบครัว และส่วนใหญ่จะทำงานให้ปางช้างแม่สากันทั้งหมด
หนูน้อยให้อาหารช้าง
หมู่บ้านช้างมีกิจกรรมให้นักท่องเที่ยวได้ฝึกเป็นควาญช้างได้ใน 1 วัน หรือท่านใดจะอยู่หลายวัน ก็จะมีบ้านพักโฮมสเตย์ไว้บริการ 7 หลัง นอนพักพร้อมบริการอาหารด้วย
ชนเผ่าดาราอั้ง
เมื่อนักท่องเที่ยวแจ้งความประสงค์จะทำกิจกรรมร่วมกับช้างคือเป็นควาญช้าง หรือคนเลี้ยงช้าง มีแบบคนเดียว คู่รัก หรือแบบครอบครัวก็ได้ มีโปรแกรมในแต่ละวัน เริ่มตั้งแต่เวลา 09.00 น.เป็นต้นไป
พนักงานจะจัดชุดให้เปลี่ยนเป็นชุดม่อฮ่อม หลังจากแนะนำตัวให้รู้จักชื่อช้างและควาญแล้ว พี่ควาญช้างจะบอกเล่าถึงการเลี้ยงช้าง เช่น บอกถึงวิธีการเข้าหาช้างและตามด้วยกิจกรรมต่างๆ เป็นอีกกิจกรรมที่น่าสนใจทีเดียว
ข้าวสุกใกล้เก็บเกี่ยวแล้ว
นักท่องเที่ยวต้องลงมือทำอาหารช้างเอง แล้วนำไปป้อนช้าง พาช้างเดินออกกำลังกาย พาช้างไปเล่นโคลน เพื่อให้ช้างอยู่อย่างธรรมชาติ พาช้างไปกินน้ำ และอาบน้ำให้ช้างบริเวณลำน้ำแม่สา โดยมี พี่ควาญช้างดูแลอย่างใกล้ชิดตลอดเวลา
ภายในหมู่บ้านช้าง มีทุ่งนาสีทองพร้อมเก็บเกี่ยว ปลูกไว้ตามโครงการ “ปลูกข้าวเหนียวเลี้ยงช้าง ปลูกวันแม่เกี่ยววันพ่อ” เมื่อปลูกข้าวเสร็จสิ้นไปแล้วพร้อมจะเก็บเกี่ยวในปลายเดือนพฤศจิกายนนี้ ขณะนี้ข้าวสุกเต็มที่แล้ว จึงมีกำหนดเกี่ยวข้าวในวันที่ 23-24 พ.ย.นี้เชิญร่วมกิจกรรมดังกล่าวได้
หากนักท่องเที่ยวท่านใดอยากสัมผัสวิถีชีวิตชนเผ่าดาราอั้ง สามารถเดินเที่ยวภายในหมู่บ้านได้เลย บ้านที่อยู่อาศัยเป็น กระท่อม ใช้ชีวิตแบบพึ่งพาธรรมชาติ ใช้น้ำประปาภูเขา มีแปลงปลูกผักสวนครัว ทำนา ทำสวน ทำไร่
เลี้ยงช้างแบบธรรมชาติ
ภายในหมู่บ้านมีวัด มีศาลาธรรม 1 หลัง มีตุง (ธง) สีปักหน้าหมู่บ้าน เป็นสถานที่ปฏิบัติธรรมของชาวดาราอั้ง และมีพระสงฆ์จำวัดที่นี่
ส่วนบริเวณทุ่งนา มีวิธีการไล่นกที่ มากินข้าวแบบวิถีชาวบ้าน ด้วยการโยงเชือกมัดกับไม้ไผ่ผ่าซีก เมื่อดึงเชือกไม้ไผ่จะยึดตัวแล้วดีดตัวเข้าหากันทำให้เกิดเสียงดัง นกที่มากินข้าวในนาก็จะตกใจแล้วบินหนีไป
เป็นอีกสถานที่ที่ไม่ควรพลาดเมื่อมาเยือนเชียงใหม่ ได้ทั้งธรรมชาติและสัมผัสวิถีชีวิตชาติพันธุ์ชนเผ่า
การเดินทางมาปางช้างแม่สา และเที่ยวหมู่บ้านดาราอั้งที่หมู่บ้านช้างวันนี้แตกต่างจากอดีต เพราะเป็นพื้นที่เดียวกัน เดินเที่ยวได้ทั้งวัน หรือร่วมกิจกรรมต่างๆของหมู่บ้านช้างได้ตามชอบ มาเที่ยวชมได้ทุกวัน ติดต่อสอบถามได้ที่ 0-5320-6247-8 และ 08-9838-4242 ได้ทุกวัน
