น่าน – นายสุบิน นิยมเดชา ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านท่ามะพร้าว อ.คลองท่อม กล่าวว่า ถึงการนำเยาวชนจากชุมชนต.คลองพน อ.คลองท่อม มาเยี่ยมชมชุมชน ต.เจดีย์ชัย อ.ปัว จ.น่าน ว่าการจัดกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างผู้นำชุมชนและเยาวชน จ.น่าน และจ.กระบี่ โดยก่อนหน้านี้ทางชุมชนเจดีย์ชัยก็ลงไปต.คลองพน ซึ่งการลงพื้นที่ของกันและกันแบบนี้ ทำให้เด็กๆ ได้ประสบการณ์ในเรื่องการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และกล้าแสดงออก ที่สำคัญได้เห็นกระบวนการของเยาวชนใน ต.เจดีย์ชัย และสิ่งที่ได้รับฟังจากผู้ใหญ่ที่นี่ ทั้งเรื่องการบริหารจัดการขยะในโรงเรียน และการบริหารจัดการที่มีการคัดแยกขยะอย่างเป็นรูปธรรม โดยให้มีการกำจัดขยะตั้งแต่ครัวเรือน เน้นการทำปุ๋ยหมักและให้อาหารสัตว์ เรื่องนี้สามารถนำไปใช้ประโยชน์และพัฒนาในชุมชนบ้านท่ามะพร้าวได้ เพราะเด็กที่มาครั้งนี้เป็นเด็กแกนนำ
“ซึ่งทางโรงเรียนบ้านท่ามะพร้าวเองก็มีการจัดขยะ อยู่แล้ว แต่สิ่งที่ได้เรียนรู้จากต.เจดีย์ชัย คือจะต้องขยายผลไปยังชุมชนด้วย”
ต้นแบบ – คณะผู้นำและเยาวชนจากจ.กระบี่ ไปศึกษาเรียนรู้การคัดแยกขยะของเทศบาลเมืองน่าน ที่ถนนคนเดินข่วงเมืองน่าน ซึ่งได้รับรางวัลมาตรฐานเมืองสะอาดอาเซียน ASEAN Clean Tourist City Standard และได้รับคัดเลือกให้เป็นเมืองต้นแบบในโครงการเสริมสร้างความยั่งยืนของการพัฒนาเมืองในอนาคต
การจัดการขยะเปียกของโรงเรียนบ้านท่ามะพร้าว หนึ่ง แยกขยะตอนที่เด็กล้างจาน จะใช้ตะแกรงไปกรองก่อนที่จะล้าง เด็กจะรู้ ที่เหลือขยะตรงนั้นจะให้อาหาร ปลาดุกที่โรงเรียน ซึ่งถ้าใช้อาหารเม็ดอย่างเดียวขาดทุน จะทำให้เด็กเรียนรู้ว่านี่แหละคือการลดต้นทุน แต่ถ้าให้เยอะเกินน้ำจะเสีย ต้องให้พอดี ถ้ามีเศษอาหารมากเกินไปจะทำถังปุ๋ยหมัก ใช้ถังไปฝังในดิน เด็กจะนำขยะไปทิ้ง ถ้ามีเยอะมากเกินไปจะมีชาวบ้านนำไปให้อาหารสัตว์ที่บ้าน อาหารเปียกไม่ค่อยจะมีปัญหาเท่าไร ที่มาดูของต.เจดีย์ชัยนี้ถือว่าเป็นการจัดการที่สุดยอด รวมทั้งที่เทศบาลเมืองน่านด้วย ซึ่งมีการคัดแยกขยะหลายประเภทเลย
นายสุบินบอกว่า หลังจากนี้จะนำแนวทางของต.เจดีย์ชัย ไปคุยกันในหมู่บ้านก่อน คิดว่าสามารถกำหนดข้อตกลงคล้ายๆ กับธรรมนูญของหมู่บ้านก่อน เพราะตอนนี้บ้านท่ามะพร้าวใช้หลัก ‘บรม’ อยู่แล้วคือทำงานร่วมกันระหว่างบ้าน มัสยิด และโรงเรียน
ทั้งนี้โครงการนี้ สนับสนุนโดยสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ทั้งสองชุมชนนี้อยู่ในพื้นที่สุขภาวะต้นแบบนำร่อง 8 ชุมชนในโครงการพัฒนาพื้นที่สุขภาวะเพื่อลดปัจจัยเสี่ยงทางสุขภาพ
