คอลัมน์ ธรรมะวันหยุด
โดย พระศรีศาสนโมลี (สุทธิวัฒน์ ภูริญาโณ ป.ธ.9) วัดเทวราชกุญชรวรวิหาร www.watdevaraj.org
การบูชา คือ การยกย่อง เชิดชู เลื่อมใส ด้วยความบริสุทธิ์ใจ จริงใจ ไม่เสแสร้งแกล้งทำ หมายถึง กิริยาอาการสุภาพ ที่เราแสดงต่อผู้ที่ควรบูชาทั้งต่อหน้าและลับหลัง
การแสดงต่อหน้า เป็นการแสดงให้ท่านทราบว่าเรามีความเคารพ และตระหนักในคุณธรรมความดีที่มีอยู่ในตัวของท่านอย่างจริงใจ
การแสดงลับหลัง เป็นการเตือนใจตัวเราเอง ให้ผูกใจไว้กับคุณธรรมอันสูงส่งของท่าน ก่อให้เกิดความรู้สึกอยากกระทำตาม ใจเราจะได้ยกสูงขึ้นเสมอๆ ไม่ไหลไปในทางชั่วร้าย
การบูชา เป็นอุบายอย่างหนึ่งสำหรับฝึกใจที่ยังหยาบกระด้างเพราะไม่อาจยอมรับคุณความดีของผู้อื่นให้ละเอียดอ่อนลง ผู้ที่ยังด้อยปัญญาไม่เข้าใจในคุณธรรมความดีของผู้ที่ควรบูชานัก แต่หากเคยชินกับการบูชาแล้ว ในที่สุดย่อมสามารถเล็งเห็นคุณธรรมความดีที่มีอยู่ในตัวของผู้ที่เราบูชาได้อย่างแจ่มชัด จนเกิดความเลื่อมใสกลายเป็นการบูชาอย่างแท้จริง อยากทำความดีตามท่านบ้าง ผู้ใหญ่จึงควรสอนบุตรหลานให้รู้วิธีการสวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยเป็นการปลูกศรัทธาตั้งแต่เล็กๆ
บุคคลที่ควรบูชา คือ บุคคลที่มีคุณความดีควรค่าแก่การระลึกนึกถึง และยึดถือเป็นแบบอย่างในการปฏิบัติตาม ได้แก่ ผู้มีศีล สมาธิ ปัญญาสูงกว่าเรานั่นเองซึ่งประมวลสรุปได้ คือ
พระพุทธเจ้า เป็นบัณฑิตที่ประเสริฐสุดในโลก ทรงไว้ด้วยพระปัญญาธิคุณ พระกรุณาธิคุณ พระวิสุทธิคุณ จัดเป็นบุคคลควรบูชาของพุทธศาสนิกชนทั้งหลาย
พระสงฆ์ ผู้ประพฤติดีมีปฏิบัติชอบก่อน แล้วจึงสอนให้ผู้อื่นประพฤติดีปฏิบัติชอบตามอย่างบ้าง จัดเป็นบุคคลควรบูชาของพุทธศาสนิกชน
พระมหากษัตริย์ ผู้ตั้งอยู่ในทศพิธราชธรรม เป็นบุคคลที่ควรแก่การบูชาของประชาชน
บิดามารดาและญาติผู้ใหญ่ ที่มีความประพฤติดี เป็นบัณฑิต อยู่ในฐานะสูงเกินกว่าจะคบ จัดเป็นบุคคลที่ควรแก่การบูชาหรือปูชนียบุคคลของบุตรหลาน
ครูอาจารย์ ที่มีความรู้ความสามารถ มีความประพฤติดี เป็นบัณฑิต อยู่ในฐานะที่สูงเกินกว่าศิษย์จะคบหา จัดเป็นบุคคลที่ควรแก่การบูชาของศิษย์
ผู้บังคับบัญชา ที่มีความประพฤติดี ตั้งอยู่ในธรรม จัดเป็นบุคคลที่ควรแก่การบูชาของผู้อยู่ใต้บังคับบัญชา
การบูชาบุคคลที่ควรบูชา ย่อมได้รับอานิสงส์ คือ
ทำความเห็นถูกที่ยังไม่เกิดให้เกิดขึ้น
ทำความเห็นถูกที่เกิดขึ้นแล้วให้เจริญงอกงามยิ่งขึ้น
ทำให้มีกิริยามารยาทสุภาพอ่อนโยน น่ารัก น่านับถือ
ทำให้จิตใจผ่องใสเพราะตรึกอยู่ในกุศลธรรมเสมอ
ทำให้สติสัมปชัญญะบริบูรณ์ขึ้น เพราะมีความสำรวมระวังเป็นการป้องกันความประมาท
ป้องกันความลืมตัวได้ เพราะตระหนักอยู่เสมอว่าผู้ที่มีคุณธรรมสูงกว่าตนยังมีอยู่
ทำให้เกิดกำลังใจและอานุภาพอย่างมหาศาล
สามารถคุ้มครองป้องกันตนให้พ้นจากอุปสรรคและภัยพาลต่างๆ ได้
เป็นการกำจัดคนพาลให้พินาศไปโดยทางอ้อม เพราะมีแต่คนบูชาบัณฑิตผู้มีคุณธรรม
เป็นการเชิดชูบัณฑิตให้สูงเด่น ทำให้สามารถบำเพ็ญกรณียกิจได้สะดวกกว้างขวางยิ่งขึ้น
