ความศักดิ์สิทธิ์ของกฎหมายผังเมือง (2) – การไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดกฎหมายผังเมือง ไม่ว่าภาครัฐและภาคเอกชน มักทำโครงการไปก่อนแล้วหาทางแก้ทีหลัง ด้วยข้ออ้างว่า พื้นที่ที่ได้กำหนดประโยชน์ใช้สอยที่ดินไม่เหมาะสมสอดคล้องกับ การพัฒนาเศรษฐกิจแล้ว บ้างก็ว่าไม่ทันต่อการเปลี่ยนแปลงรองรับ การขยายตัวทางเศรษฐกิจ
สังเกตได้ว่าการแก้ไขผังเมืองในส่วนนี้จะมาจากนโยบายที่มาจากอำนาจจากส่วนกลาง มักจะขัดแย้งกับท้องถิ่นเสมอ ทั้งๆ ที่ก่อนจะประกาศใช้ข้อกำหนดทางผังเมือง ต้องได้รับความเห็นชอบจากอำนาจรัฐส่วนกลาง คือ คณะรัฐมนตรี
นั่นหมายความว่า เมื่อมีการจัดทำและจัดวางผังเมืองกันนั้น คณะกรรมการจัดทำหรือจัดวางผังเมืองไม่เคยนำนโยบายของรัฐมาร่วมในการจัดวางผังเมืองเพื่อให้ประชาชนได้รับรู้ รับทราบ และแสดงความเห็นว่าเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วย
แต่ความเป็นจริงกลับใช้วิธีการแก้ไขผังเมืองภายหลังที่ได้ประกาศบังคับใช้ไปแล้ว ดังนั้นความศักดิ์สิทธิ์ของกฎหมายผังเมืองจึงไม่มี
ข้อเท็จจริงที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังการขอเปลี่ยนแปลงพื้นที่ประโยชน์ใช้สอยคือ การกว้านซื้อที่ดินในเขตนั้นเพื่อการเก็งกำไร รวมไปถึงบรรดาเขตเศรษฐกิจพิเศษต่างๆ ที่เปลี่ยนพื้นที่เพื่อการเกษตรเป็นพื้นที่เพื่อการประกอบการอุตสาหกรรม รวมทั้งยกเลิกข้อบังคับทางกฎหมายควบคุมอาคาร
ทุกโครงการที่มีการขอเปลี่ยนการใช้ประโยชน์ที่ดิน ไม่ว่าจะเป็นการสร้างชุมชนใหม่หรือเมืองใหม่ เช่น เมืองสีเขียวฉะเชิงเทรา เขตเศรษฐกิจพิเศษชายแดน ก็มีปัญหาถูกประชาชนในพื้นที่ต่อต้านทุกแห่งไป
การลงทุนในโครงการขนาดใหญ่เขตบางนา สมุทรปราการ ก็มีไม่น้อย หรือบางโครงการที่เป็นโครงการของรัฐ เช่น โครงการบ้านพัก ผู้พิพากษาที่เชียงใหม่ก็สร้างเสร็จแล้ว โดยไม่มีการแก้ไขประโยชน์การใช้ที่ดินแต่อย่างใด เมื่อทำไปแล้วก็หาใครมารับผิดชอบไม่ได้
กรณีไม่นานนี้เป็นข้อขัดแย้งจากกลุ่มชาวบ้านจะนะที่เดินทางมาร้องเรียนถึงทำเนียบรัฐบาล กลับส่งร.อ.ธรรมนัส พรหมเผ่า รมช.เกษตรฯไปคุยกับชาวบ้าน ทั้งที่ไม่เกี่ยวข้องกับการจัดการตรงนั้นเลย และไม่มีหน้าที่อะไรทางผังเมืองเลย
สะท้อนถึงความไม่เข้าใจหรือไม่เห็นในความสำคัญของกฎหมายผังเมือง ทั้งกระบวนการการตัดสินใจและความรับผิดชอบ
การจัดทำและการจัดวางผังเมืองมิใช่เป็นเรื่องของการกำหนดการใช้ประโยชน์ในที่ดินที่แปรค่าเป็นสีต่างๆ แล้วคิดจะปรับจะเปลี่ยนเป็นอะไรเมื่อไรก็ได้ เพราะคิดว่ามีอำนาจ หรือคิดว่าง่าย แค่เปลี่ยนสีของแผนที่
ผู้มีอำนาจในทางผังเมืองพยายามจะทำให้การเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ในที่ดินนั้นให้เป็นพื้นที่ โดยส่งเรื่องให้คณะกรรมการผังเมืองแก้ไขให้เป็นไปตามความประสงค์ของตน
เกือบทั้งหมดของคณะกรรมการผังเมืองก็ไม่ค่อยจะเสนอความเห็นว่าเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วย ว่าควรจะเปลี่ยนหรือไม่เปลี่ยน แต่เสนอคณะรัฐมนตรีให้รัฐมนตรีมหาดไทยลงนามเห็นชอบแล้วไปประกาศใช้บังคับ ผังเมืองที่กลับไปกลับมาอย่างนี้ มันจะศักดิ์สิทธิ์ได้อย่างไร จะรักษาผลประโยชน์ใดให้แก่ประชาชนได้อย่างแท้จริงได้อย่างไร
นายช่าง
