ข้อคิดเรื่องการสร้างที่อยู่อาศัย และการบูชาเทวดา – โดยเฉพาะอย่างยิ่งวงศ์กษัตริย์พิมพิสารประหนึ่งต้องอาถรรพ์อชาตศัตรูฆ่าพิมพิสารพระราชบิดาแห่งตนขึ้น ครองราชย์ ท้ายรัชกาลอุภัยภัททะโอรส อชาตศัตรูก็ฆ่าอชาตศัตรูผู้เป็นราชบิดาขึ้นครองบัลลังก์เช่นเดียวกัน แล้วในที่สุดก็ถูกโอรสของตนแย่งราชบัลลังก์โดยวิธีเดียวกัน จนประชาชนเห็นราชวงศ์นี้เป็นปิตุฆาต จึงร่วมใจกันปฏิวัติโดยการนำของอำมาตย์ คนหนึ่งเปลี่ยนราชวงศ์ใหม่ว่ากันอย่างนั้น
มีข้อที่น่าคิดอยู่นิดหนึ่ง ทันทีที่ทอดพระเนตรเห็นชัยภูมิพื้นที่นี้ พระพุทธองค์ ตรัสกับพระอานนท์ว่า สถานที่นี้เทวดาชั้นสูง“หวงแหน” แล้วตรัสว่า เทวดาผู้มีศักดิ์ใหญ่หวงแหนที่ใด จิตของพระราชาและมหาอำมาตย์ผู้มีศักดิ์ใหญ่ย่อมน้อมไปเพื่อสร้างนิเวศในส่วนนั้นเทวดาชั้นกลางหวงแหนที่ใด จิตของพระราชาและมหาอำมาตย์ชั้นกลางย่อมน้อมไปเพื่อสร้างนิเวศในส่วนนั้น
นี่กระมังครับที่โบราณท่านว่า “เจ้าที่” สถานที่ทุกแห่งจะมีเทวดาหรือจะเรียกอะไร ก็แล้วแต่ยึดครองหรือหวงแหนอยู่ ถ้าผู้ไป ครอบครองหรือสร้างบ้านเรือนอยู่ไม่มี “บุญ” หรือ “บารมี” พอ หรือไปอยู่โดยไม่บอกเล่าเก้าสิบ หรือไม่ให้ได้รับความยินยอมจาก “เจ้าที่”เหล่านั้นก็อาจอยู่ด้วยความไม่ผาสุกก็ได้ ตำรา ดูชัยภูมิพื้นที่ ตำราดู “ฮวงจุ้ย” จึงเกิดขึ้นและยึดถือกันเคร่งครัดในหมู่ประชาชนบางพวก
พระพุทธศาสนามิได้ปฏิเสธความมีอยู่ แห่งเทวดาเหล่านี้ รวมถึงยอมรับว่ามีเทวดา ระดับอื่นๆ ด้วย ในคัมภีร์ทางศาสนาก็พูดถึง “ภุมมเทวดา” และ “รุกขเทวดา” บ่อยครั้ง อย่างเช่นคราวภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ทูลลา พระพุทธเจ้าไปจำพรรษาในป่าแห่งหนึ่ง เหล่ารุกขเทวดาพากันลงจาก “วิมาน” (คือต้นไม้นั่นเอง) ของตนๆ มาอยู่บนพื้นดินเพื่อเเสดงความเคารพพระสงฆ์ คิดว่าอีกไม่กี่วันพระสงฆ์ทั้งหมดก็คงจะจากไป แต่เมื่อเห็นพวกท่าน ไม่ไป จึงพากันหลอกหลอนให้เกิดความกลัว
เสฐียรพงษ์ วรรณปก
