วิสาหกิจ’เกษตรอินทรีย์เลิงนกทาฯ’ – ในงาน “เกษตรมหัศจรรย์ วันเส้นทางเศรษฐี” ที่มติชนอคาเดมี ช่วงปลายเดือนต.ค.ที่ผ่านมา จัดโดย “เทคโนโลยีชาวบ้าน-เส้นทางเศรษฐีออนไลน์” ในเครือมติชน บูธหนึ่งที่ได้รับความสนใจจากผู้ชมงานคือ บูธของศูนย์เกษตรยั่งยืนบ้านสวาสดิ์ วิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์เลิงนกทายั่งยืนตามศาสตร์พระราชา ต.กุดเชียงหมี อ.เลิงนกทา จ.ยโสธร
ซึ่งนำผลิตภัณฑ์หลากหลายชนิดมาโชว์ ไฮไลต์อยู่ที่ขนุนพันธุ์ดี T8 ซึ่งมีทั้งลูกและต้นมาให้เลือกซื้อ นอกจากนั้นก็มีผัก-ผลไม้ทอดสูญญากาศ เมล็ดฟักทองอบ งาคั่ว ธัญญาหารรวม และธัญพืชรวม ‘มูสลี่’ หรือธัญพืชรวม ทั้งหมดนี้สมาชิกปลูกเองแบบอินทรีย์
คุณสมศักดิ์ ผลจันทร์ ประธานวิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์เลิงนกทาฯ เล่าว่า กลุ่มก่อตั้งเมื่อปี 2562 มีสมาชิกประมาณ 50 คน เน้นการปลูกพืชผักผลไม้อินทรีย์ ในเนื้อที่รวมทั้งหมด 125 ไร่ และนำผลผลิตเหล่านั้นมาแปรรูปเพื่อเพิ่มมูลค่า เป็นการทำครบวงจรตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ ไม่ผ่านพ่อค้าคนกลาง โดยมีผลิตภัณฑ์แปรรูปมากถึง 40 กว่าชนิด
ภายใต้ชื่อ “ศูนย์เกษตรยั่งยืนบ้านสวาสดิ์” ผลิตโดย วิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์เลิงนกทายั่งยืนตามศาสตร์พระราชา ซึ่งทางกลุ่มมีอาคารผลิตเป็นของตัวเอง มีมาตรฐาน สะอาด ปลอดภัย และได้เครื่องหมายอ.ย.เรียบร้อยแล้ว มีวางขายทั้งที่ร้านสันติอโศกและร้านเพื่อสุขภาพทั่วไป
ประธานวิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์เลิงนกทาฯ อธิบายถึงการส่งเสริมให้สมาชิกปลูกขนุน T8 ว่า เนื่องจากเป็นขนุนพันธุ์ทวายที่มีรสชาติหวานกรอบ ยางน้อยมากถ้าเทียบกับขนุนพันธุ์อื่นๆ ที่สำคัญถ้านำต้นพันธุ์จากการเสียบกิ่งมาปลูกแค่ปีเดียวก็ให้ผลผลิตแล้ว ซึ่งพันธุ์นี้นำเข้ามาจากประเทศมาเลเซียมากว่า 30ปีแล้ว แต่ยังไม่เป็นที่รู้จักกันดี แกะขายก.ก.ละ 50 บาท แพงกว่าขนุนพันธุ์ทองประเสริฐที่คนไทยคุ้นชื่อและนิยมรับประทานกัน
เดิมนั้นทางกลุ่มตั้งใจปลูกขายส่งจีนเป็นผลดิบ แต่พอเกิดการระบาดของโรคโควิด-19 มีปัญหาเรื่องการส่งออก จึงต้องนำมาแปรรูปเป็นขนุนทอดอบกรอบสูญญากาศ นอกจากนี้ยังมีผักผลไม้อื่นๆด้วย โดยเฉพาะพวกที่ตกเกรด ไม่ได้ขนาดตามที่ตลาดต้องการ
สำหรับการปลูกขนุนT8นั้น คุณสมศักดิ์บอกว่า ต้นพันธุ์ที่ได้จากการทาบกิ่งจะทำให้ต้นแข็งแรง ซึ่งถ้าดูแลน้ำดี ปุ๋ยดี ดินดี ต้นจะชะลูดไวและต้องแต่งกิ่งให้ดีด้วย ทั้งนี้ในช่วงดูแลรักษา 1 เดือนแรกหลังจากซื้อต้นพันธุ์ทาบกิ่งไปไม่ต้องให้ปุ๋ย ส่วนวิธีการปลูก อย่าขุดหลุมลึก แต่ทำหลุมให้กว้าง และเว้นระยะห่าง 3 เมตร โดยช่วงแรกอยากให้ปลูกกล้วยเป็นพืชพี่เลี้ยง เพราะระยะนี้ขนุนไม่ค่อยชอบแดด ถ้าผ่านช่วง 3-4 เดือนไป แล้วค่อยให้ปุ๋ย ให้น้ำเต็มที่ ระยะเวลา 8 เดือนลูกจะจับที่โคนต้น ไม่ถึงปีลูกก็ออกแล้ว ถ้าปลูกไว้ทานเองเก็บลูกไว้ได้ แต่ถ้าทำในเชิงธุรกิจต้องตัดลูกทิ้งก่อน เพื่อแต่งกิ่งแต่งยอด เพราะ T8 ออกลูกตรงโคนต้น จะไม่ออกลูกตามกิ่งเหมือนขนุนทั่วไป
หลังจากนั้นหากผ่าน 1 ปีขึ้นไป ตัดยอดแล้วเลือกลูกไว้ 2 ลูก ใช้เวลา 120 วัน ลูกแก่เต็มที่ สามารถเก็บผลผลิตได้
อย่างที่เกริ่นแต่แรก วิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์เลิงนกทาฯทำตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ ฉะนั้นจึงสามารถควบคุมการผลิตได้ทุกขั้นตอน ส่งผลให้ขายได้ในราคาไม่แพง หากเทียบกับเจ้าอื่นทั้งในด้านราคาและคุณภาพ ซึ่งในบรรดาคนรักสุขภาพจำนวนไม่น้อยที่เป็นลูกค้าประจำของแบรนด์นี้ โดยเฉพาะ’มูสลี่’-ธัญพืชรวม และพวกงาดำ งาบดทั้งหลาย ซองละ 20 บาทเท่านั้น
คุณสมศักดิ์ระบุว่า ในการทำเกษตรอินทรีย์และแปรรูปผลิตภัณฑ์นั้นได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานเกษตรจ.ยโสธร และทางสันติอโศก จุดเด่นของสินค้า นอกจากจะมีคุณภาพ มีความปลอดภัยสำหรับผู้บริโภคแล้ว ยังมีเรื่องราวอื่นๆอีก เช่น ศูนย์เกษตรยั่งยืนบ้านสวาสดิ์เป็นศูนย์เรียนรู้ที่เปิดโอกาสให้เด็กเยาวชนและผู้สนใจเข้ามาศึกษาเรียนรู้วิถีเกษตรอินทรีย์ และเป็นการสร้างงาน สร้างอาชีพให้กับคนในชุมชน รวมถึงผู้ที่ตกงานจากการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19ด้วย
ด้านผลการดำเนินงานของกลุ่มนั้น แต่ละปีได้ไม่เท่ากัน อย่างปีแรก 2562 ขายข้าว ได้ 3 ล้านกว่าบาท กำไรอยู่ที่ 7-8 แสน เพราะทำเอง ขายเอง สีเอง หักต้นทุนเหลือ 7-8 แสนบาท ปีที่ 2 เจอสถานการณ์ โควิด-19 ลดฮวบลงมามีกำไรแค่ 2 แสนกว่าบาท ส่วนปีนี้กำลังจะฟื้นก็ยังหาทางออกหาช่องทาง พยายามโปรโมท เพื่อให้คนรักสุขภาพได้รู้จักสินค้าให้มากขึ้น (สนใจติดต่อที่097-2282396)
กับคำถามที่ว่า กลุ่มประสบความสำเร็จมากน้อยแค่ไหน คุณสมศักดิ์ตอบว่า อยู่ในขั้นที่จะพูดว่าสำเร็จเลยก็ยังไม่เชิง เพราะต้องบริหารจัดการระบบต่างๆ และต้องต่อยอดในการทำตลาดให้มากขึ้น เพื่อให้เป็นฮับ(Hub) ซึ่งมีเป้าหมายอยากสร้าง 1 ตำบล 1 ผู้ประกอบการชุมชน
ส่วนแผนธุรกิจในปี 2565 วางแผนจะเน้นการแปรรูปข้าว ทำเป็นข้าวพอง พอนำเข้าเครื่องแล้วออกมาเป็นแผ่นกลมๆเล็กๆเหมาะสำหรับพกพาเดินทาง หรือกินในรถก็ได้ สามารถเก็บรักษาได้นาน เป็นการสร้างมูลค่าได้
อีกผลิตภัณฑ์ เป็นเรื่องงา จะผสมเป็นธัญพืชใช้แทนอาหารเช้า สำหรับคนที่ไปทำงาน พวกพนักงานออฟฟิศ หรือคนป่วย คนสูงอายุ เพราะงามีสารที่สร้างคุณประโยชน์ ได้ 20 ข้อ หนึ่งในนั้นก็คือ สร้างกระดูก นอกจากนี้จะเน้นกล้วย เหมาะกับผู้ที่มีปัญหากรดไหลย้อน ซึ่งในช่วงโควิด-19 ระบาดนี้ ทางกลุ่มเน้นเรื่องสมุนไพรเป็นหลัก มีเครื่องเตาอบลมร้อน ที่สำคัญสมาชิกปลูกสมุนไพรหลายชนิด ที่ผ่านมาก็ได้นำฟ้าทะลายโจรมาอบมาบดใส่แคปซูล เพื่อเก็บไว้ใช้ในยามจำเป็น
นับเป็นวิสาหกิจชุมชนฯอีกแห่งที่ใช้หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของในหลวง รัชกาลที่9 ส่งผลให้กลุ่มมีฐานะมั่นคง มีรายได้เป็นกอบเป็นกำ ที่สำคัญทำให้ผู้บริโภคได้รับประทานผลิตภัณฑ์ที่ดีมีคุณภาพ ในราคาที่ผู้ซื้อสบายใจและพร้อมจ่าย
ภาวิณีย์ เจริญยิ่ง
