กรมโยธาฯชี้แจง (4) – ว่าต่อถึงคำชี้แจงของกรมโยธา ธิการและผังเมือง เรื่องของการควบคุมการใช้ประโยชน์ที่ดินในเขตผังเมืองอีอีซี ที่กรมโยธาฯ มีอำนาจในการอนุมัติ อนุญาต และดำเนินการกิจกรรมประเภทต่างๆ ภายใต้กฎหมาย 8 ฉบับ ซึ่งจะอยู่ในความรับผิดชอบของสำนักงานนโยบายเขตพัฒนาพิเศษที่มีเลขาธิการ (สำนักงานนโยบายฯ เป็นผู้มีอำนาจอนุมัติ)
ข้อสงสัยต่อเนื่องจากคำอธิบายนี้ เกี่ยวข้องกับพระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ.2562 ซึ่งเป็นการปฏิรูปกฎหมายผังเมืองครั้งสำคัญที่จะทำให้เรื่องของการบังคับใช้กฎหมายทางผังเมืองเปลี่ยนไปอย่างที่เรียกได้ว่าเป็นการ DISRUPTED ผังเมืองในระดับเดิมทั้งสิ้น
ดังนั้น การเปลี่ยนแปลงที่สำคัญก็คือ การปรับองค์กรขั้นรองรับกับการปรับทัศนคติของผู้มีอำนาจหน้าที่ รับผิดชอบและขยายความรู้ความเข้าใจ และการยอมรับในการผังเมืองให้ชัดเจนตรงกันของภาครัฐกับภาคเอกชน
กล่าวคือ การผังเมืองที่เริ่มต้นด้วยการจะต้องจัดทำผังนโยบายระดับชาติ ระดับภูมิภาคนั้น สำคัญและใหญ่โต เกินกว่าจะเป็นองค์กรหรือสำนักงานส่วนหนึ่งในระดับกรมจะรับผิดชอบได้
ผังนโยบายระดับประเทศ คือ แผนพัฒนาประเทศทางกายภาพที่มาจากนโยบายของรัฐหรือก็คือยุทธศาสตร์ประเทศ ต้องรวบรวมข้อมูล และรายละเอียดของความสำคัญในทุกระดับของประเทศ ไม่ว่าเศรษฐกิจ สังคม ภูมิศาสตร์ ประวัติศาสตร์ เพื่อมาวางผัง นโยบายระดับประเทศ
เปรียบเทียบได้กับแผนยุทธศาสตร์ประเทศคือ ต้องมองล่วงหน้าไป 20 ปี และ ถึงแม้จะมองล่วงหน้าไปถึง 20 ปี ก็ต้องวางแผนและจัดการแก้ไข ปรับปรุง ส่วนที่เป็นปัญหาล้มเหลวที่เกิดขึ้นมาในอดีต และปัจจุบัน ขณะเดียวกันต้องมีการปรับแผนนโยบายทุกๆ 5 ปี เพื่อสอดคล้องกับการพัฒนาของโลก
การจัดทำผังนโยบายระดับภาคจะต้องมาจากคณะบุคคลที่มีความหลากหลายทางวิชาการ ความคิด และประสบการณ์นั้นจึงย้ำความเห็นที่ว่า หน่วยงานทางผังเมืองมิใช่เป็นหน่วยงานในระดับกรม แต่มีความสำคัญมากกว่านั้นมาก
ทัศนคติทางผังเมือง ในปัจจุบันก็คือการผังเมืองคือการควบคุมการใช้ประโยชน์ในที่ดินเป็นสำคัญนั้น “จะต้องไม่ใช่ผังเพื่อควบคุมการใช้ประโยชน์ในที่ดิน” อีกต่อไป
ผังเมืองต้องเข้าใจใหม่ว่า แผนผังเมือง (….) ประเภทใดก็ตาม คือ แบบแปลน แผน ผัง ใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาเมือง เป็นยุทธศาสตร์ เป็นนามธรรม
ส่วนการพัฒนาเมือง เป็นยุทธวิธีหรือรูปธรรมที่เกิดขึ้นจากแผนผังเมือง ….. หรือการก่อสร้างอาคาร บ้านเรือน สาธารณูปโภค การบำรุงรักษาสภาพแวดล้อม
เพราะฉะนั้น แผนผังเมือง (…….) ต้องมีรายละเอียดที่ชัดเจน (อย่างน้อยที่สุดก็ต้องมีจำนวนแผนผังตามบทบัญญัติในกฎหมายผังเมือง 2562 ให้ครบถ้วน) และจะต้องได้รับการยอมรับจากผู้คนที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับเมืองนั้นๆ
ความหวังที่จะเกิดขึ้นจากนี้คือ การตั้งองค์กรทางผังเมืองที่แยกออกจากกรมโยธาธิการฯ และเป็นองค์กรของรัฐที่อยู่ภายใต้อำนาจหน้าที่ของคณะรัฐมนตรีโดยตรง เป็นทั้งคณะนโยบายและคณะทำงานที่มั่นคงถาวร มีบุคลากรที่มีคุณวุฒิ คุณสมบัติ ของการรับฟัง การเรียนรู้และพร้อมยอมรับความคิดเห็นหลากหลายในทุกบริบท การผังเมืองจึงจะพัฒนาเพื่อประโยชน์สุขของคนทั้งเมือง
นายช่าง
