ธรรมะที่ทรงแสดงมากที่สุด – ที่ พูดมาทั้งหมดนี้เป็นหลักวิชา หลักวิชาจะแจ่มชัดขึ้นเมื่อลองปฏิบัติดู การเกิดประสบการณ์แต่ละขั้นแต่ละตอนนั้นจะเป็นตัวทดสอบหลักวิชา และเกิดความเข้าใจยิ่งขึ้นด้วยตนเอง
สรุปสั้นๆ ดังนี้
1. สัมมาทิฐิ สัมมาสังกัปปะ สรุปลงในอธิปัญญาสิกขา
2. สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สรุปลงในอธิศีลสิกขา
3. สัมมาวายามะ สัมมาสติ สัมมาสมาธิสรุปลงในอธิจิตตสิกขา
ความสัมพันธ์ของอริยมรรคมีองค์ 8 กับไตรสิกขา มองเห็นได้ง่ายในชีวิตประจำวัน เช่น เมื่อมีความบริสุทธิ์ทางด้านความประพฤติเชื่อมั่นในความบริสุทธิ์ของตน ไม่หวาดต่อการลงโทษ ไม่สะดุ้งระแวงต่อการประทุษร้ายของคู่เวร ไม่หวั่นใจเสียวใจต่อเสียงตำหนิหรือความรู้สึกไม่ยอมรับของสังคม และไม่มีความฟุ้งซ่านวุ่นวายใจ เพราะความรู้สึกเดือดร้อนรังเกียจในความผิดของตน จิตใจจึงจะปลอดโปร่ง สงบแน่วแน่ มุ่งมั่นต่อสิ่งที่คิด คำที่พูด และการที่ทำได้ ยิ่งจิตไม่ฟุ้งซ่าน สงบ มุ่งมั่น แน่วแน่เท่าใด การคิดการพิจารณาการรับรู้สิ่งต่างๆ ก็ยิ่งชัดเจนและคล่องตัว เป็นผลดีในทางปัญญามากขึ้นเท่านั้น
ความประพฤติที่บริสุทธิ์และเชื่อมั่น ในความบริสุทธิ์ของตน เป็นเรื่องของศีล (สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ)
การที่จิตปลอดโปร่ง สงบ แน่วแน่ มุ่งมั่นต่อสิ่งที่คิด คำที่พูด การที่ทำ เป็นเรื่องของจิตหรือสมาธิ (สัมมาวายามะ สัมมาสติ สัมมาสมาธิ)
การรับรู้สิ่งต่างๆ ชัดเจนขึ้น เข้าใจอะไรง่ายขึ้น อันเป็นผลจากจิตสงบนั้นเป็นเรื่องของปัญญา (สัมมาทิฐิ สัมมาสังกัปปะ)
