พระไตรปิฎกศึกษาวาระสุดท้ายของพระพุทธองค์ - เรื่องราวของมาร

เรื่องราวของมาร – แม้ต่อมาท่านก็เล่าว่า มารได้มาเกี่ยวข้องอีกมากครั้งแสดงว่ายังคอยติดตามหาช่องโอกาสอยู่เรื่อยๆ เพราะพระพุทธเจ้าได้ทรงสอนเวไนยนิกร ให้พ้นอำนาจของตนมากขึ้นทุกที จึงไม่ปรารถนาจะให้พระองค์ดำรงพระชนม์อยู่นาน

และในที่สุดท่านก็เล่าว่า พระพุทธเจ้าทรงปลงพระชนมายุสังขารตามคำอาราธนาของมารนั่นเอง แต่ก็ทรงปลงในเมื่อได้บำเพ็ญพุทธกิจสำเร็จตามที่ได้ทรงตั้งพระหทัยไว้แล้ว

พญามาราธิราชเป็นเจ้าก๊กหนึ่งแห่งสวรรค์ชั้นที่หก ก็จะต้องทำบุญไว้มาก ไม่เช่นนั้นก็จะไม่บังเกิดในสวรรค์ชั้นสูงนี้ได้ แต่ก็จะต้องเข้าใจว่า ทำบุญเพียงเพื่อสวรรค์เท่านั้นดูก็ชอบกลอยู่ ท่านไม่กล่าวว่าพญามารได้มา ขัดขวางใครที่ทำบุญ เช่น ทาน ศีล เป็นต้น เพื่อสวรรค์หรือที่เป็นภูมิเพียงเพื่อสวรรค์ มาขัดขวางแต่ผู้ปฏิบัติเพื่อมรรคผลนิพพาน เช่น พวกทำกัมมัฏฐานเพื่อสิ้นกิเลส

เรื่องของมารยังมีอีกมาก แต่จะงดไว้ก่อน เป็นอันว่าสวรรค์ชั้นนี้แบ่งเป็น 2 ก๊ก เหมือนอย่างขาวกับดำ และมีเจ้าครองอยู่ 2 องค์ องค์ที่ลงมาเกี่ยวข้องในประวัติพระพุทธศาสนามากก็คือพญามารเรียกเต็มว่าปรนิมิตวสวัตตีเทวราช ฝ่ายที่เป็นมารแห่งโลกุตรธรรม

มาร 5 ประเภท

ความจริงคำว่า “มาร” ท่านแบ่งออกเป็น 5 ประเภทด้วยกันคือ

1. ขันธมาร มารคือขันธ์ 5 ร่างกายไม่อำนวยให้ทำความดี เช่น เจ็บป่วย ทุพพลภาพ ทำให้หมดโอกาสดีๆ ในชีวิต

2. อภิสังขารมาร มารคือบุญบาป ความชั่วทำให้ขัดขวางมิให้บรรลุคุณธรรม และบางทีบุญก็ขัดขวางเช่นเดียวกัน เพราะเป็นเหตุให้เวียนว่ายอยู่ในสังสารวัฏ ผู้ที่ทำบุญไปเกิดในภพภูมิที่ดีเช่นสวรรค์ ก็หลงมัวเมาไม่รู้สร่าง อย่างนี้แหละที่ท่านว่าบุญก็เป็นมารมิให้บรรลุธรรม

3. กิเลสมาร มารคือกิเลส โลภ โกรธ หลง เป็นมารเพราะขัดขวางมิให้บุคคลบรรลุผลสำเร็จอันดีงาม

4. มัจจุมาร มารคือความตาย ความตายทำลายทุกสิ่งในชีวิตบางทีกำลังก้าวหน้าในชีวิตทั้งทางโลกและทางธรรม ก็มาด่วน ตายเสียก่อน ความตายจึงตัดโอกาสดีๆ ในชีวิต

5. เทวปุตตมาร มารคือเทพบุตร เทวดาที่เกเรคอยขัดขวางมิให้คนทำดี หมายเอาเทวบุตรฝ่ายอันธพาธทั้งหลายอย่างสูง หมายเอาพญามารชื่อวสวัตตีที่กล่าวมาข้างต้น

เสฐียรพงษ์ วรณปก