นักวิชาการแนะรัฐออกแบบลอตเตอรี่ใหม่ให้ลุ้นรางวัลพร้อมออมเงิน จูงใจเก็บเงินใช้ตอนแก่หลังประเทศไทยเข้าสู่สังคมสูงวัย คนแก่ 80% เงินไม่พอใช้ เร่งพัฒนาคนวัยทำงานให้เก่งขึ้น แข็งแรงขึ้น
นายไตรสรณ์ ถิรชีวานนท์ นักวิจัยนโยบายด้านการพัฒนาอย่างทั่วถึง สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) เปิดเผยว่า ปี 2564 ประเทศไทยเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ แต่คนประมาณ 80% ของผู้สูงวัยทั่วประเทศมีเงินออมไม่พอเพียงใช้จนถึงสิ้นอายุขัย ขณะที่มีเพียง 20% ของผู้สูงวัยทั่วประเทศที่วางแผนการออมและมีเงินเพียงพอใช้จ่ายในเวลาเกษียณจนสิ้นอายุขัย โดยปี 2564 คนทำงานจำนวน 100 คน มีภาระต้องดูแลผู้สูงวัยหรือผู้สูงวัยประมาณ 31 คน เพิ่มขึ้น 3 เท่าตัว จากปี 2537 คนวัยทำงาน 100 คน ต้องดูแลผู้สูงวัยประมาณ 11 คน
ดังนั้น รัฐบาลต้องเร่งพัฒนาคนในวัยทำงานเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ ให้คนวัยทำงานของไทยเก่งขึ้น ต้องพัฒนาทักษะการทำงาน ดูแลสุขภาพให้แข็งแรง เพื่อสามารถดูแลตัวเองและผู้สูงวัย อีกทั้งรัฐบาลต้องช่วยเรื่องการศึกษาเด็กแรกเกิด เพราะมีการวิจัยมาแล้วว่าการลงทุนกับเด็กแรกเกิดให้ผลตอบแทนดีที่สุด นอกจากนี้รัฐบาลต้องเร่งออกแบบการออมให้กับคนไทย เพื่อสร้างวินัยและเตรียมเงินไว้ใช้จ่ายในวัยเกษียณ
ต้องยอมรับว่าระบบการออมมีความสัมพันธ์กับบำเหน็จบำนาญ ดูจากข้อมูลครัวเรือนในไทยที่แก่ก่อนรวยมีเงินไม่พอกินจนสิ้นอายุขัยมีสูงถึง 80% ของผู้สูงวัยทั่วประเทศ กลุ่มนี้เงินออมจะหมดก่อนเสียชีวิต และมีแนวโน้มจะเป็นปัญหาหนักเพิ่มขึ้น แม้ประเทศไทยจะใช้ระบบบำเหน็จบำนาญผ่านกองทุนประกันสังคมสำหรับลูกจ้างเอกชน และกองทุนการออมแห่งชาติสำหรับอาชีพอิสระที่ต้องการออมเงิน และรัฐบาลจะสมทบเพื่อสร้างแรงจูงใจการออมเพิ่มขึ้น แต่ปัญหาคือกลุ่มอาชีพอิสระมีรายได้ไม่สม่ำเสมอ ไม่มั่นคง ทำให้ไม่สามารถวางแผนการออมได้
“คนไทยโดยเฉพาะคนจนส่วนใหญ่ไม่ค่อยมีการออมเงิน แต่ชอบลงทุนกับหวยใต้ดินและลอตเตอรี่เป็นจำนวนเงินที่สูงมาก หากรัฐบาลออกแบบลอตเตอรี่แบบที่ซื้อแล้วไม่ถูกยังสามารถออมได้เงินต้นไม่หาย จะสามารถสร้างแรงจูงใจให้คนไทยหันมาออมเงินผ่านลอตเตอรี่เพิ่มขึ้น อย่างเช่น สลากออมสิน แต่รัฐบาลต้องเพิ่มทางเลือก เพิ่มสินค้าเข้ามาในระบบให้มากขึ้น ให้คนไทยได้ลุ้นรางวัลด้วยและมีการออมเงินด้วยไปพร้อมๆ กัน”
อย่างไรก็ตาม จากข้อมูลของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ที่ได้ศึกษาความยั่งยืนของระบบประกันสังคมของประเทศไทย หากมีการจ่ายเงินบำนาญประมาณ 40-50 ปี เงินในระบบประกันสังคมจะมีไม่เพียงพอ และหากมีการนำเงินของกองทุนประกันสังคมไปใช้ก่อน กองทุนประกันสังคม จะเหลือเงินน้อยลงและที่สุดจะไม่พอ ดังนั้นภาครัฐต้องพิจารณาปรับปรุงกองทุนประกันสังคมเพื่อความยั่งยืน เพิ่มเงินสมทบให้มากขึ้นเพื่อนำมาเป็นสวัสดิการให้กับคนไทยในอนาคต
