ธรรมของมนุษย์
ธรรมะวันหยุด
ธรรมของมนุษย์ หรือธรรมะที่ทำให้เป็นมนุษย์ ได้แก่ เบญจศีลและเบญจธรรม เป็นภารกิจที่มนุษย์ทุกคนจะต้องพยายามรักษาไว้ให้เรียบร้อย มิให้ขาดตกบกพร่อง ให้เหมาะสมกับภาวะที่ตนเป็นมนุษย์
หน้าที่ตามปกติธรรมของมนุษย์ เป็นคนไม่ดุร้าย ไม่เบียดเบียนซึ่งกัน ไม่ประทุษร้ายกัน ไม่อาฆาตพยาบาทจองเวรกัน มีใจประกอบด้วยเมตตากรุณาเป็นอัธยาศัย มีน้ำใจไมตรี มีความปรารถนาดีต่อกัน มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ช่วยเหลือเกื้อกูลแก่กัน มีการให้อภัยในความ ผิดพลาดของกันและกัน ในเมื่อฝ่ายผู้ทำผิดได้สำนึกด้วยยอมรับสารภาพผิดและพร้อมกับปฏิญาณตนว่าจะไม่ประพฤติเช่นนั้นต่อไปอีก ความประพฤติดีปฏิบัติชอบอย่างนี้ย่อมเป็นมงคลเหตุให้เกิดความเจริญแก่ตนเอง และเป็นเหตุให้มนุษย์ทั้งหลายที่อยู่ร่วมสังคมเดียวกันมีสันติสุข
หน้าที่ตามปกติธรรมของมนุษย์ เป็นคนไม่มือไว ไม่ลักขโมยกัน ไม่โกงกัน ไม่บังคับขู่เข็ญเอาสมบัติของบุคคลอื่นมาเป็นของตน มีความขยันหมั่นเพียรในการประกอบสัมมาอาชีพ หาเลี้ยงชีพโดยชอบธรรม ตามสมควรแก่ภาวะและฐานะของตนๆ ย่อมได้รับความนิยมยกย่องจากสังคมว่า เป็นคนดี ความประพฤติอย่างนี้เป็นมงคลเหตุแห่งความเจริญแก่ตนเองและทำให้สังคมมีความเจริญรุ่งเรือง
หน้าที่ตามปกติธรรมดาของมนุษย์ เป็นคนไม่ใจเร็ว มีความยับยั้งชั่งใจ รู้จักบังคับตัวเอง ไม่ประพฤติผิดประเวณีในคู่ครองของคนอื่น ยินดีพอใจเฉพาะคู่ครองของตน ไม่ยินดีเกินกว่าสิทธิของตน เคารพในสิทธิการครอบครองของผู้อื่น แม้สมัยเมื่อตนยังไม่มีคู่ครองก็มีคุณธรรมประจำใจ รู้จักบังคับตัวเองได้ ไม่ทำอะไรตามใจตัว ไม่ปล่อยตัวปล่อยใจให้ตกอยู่ภายใต้อำนาจฝ่ายต่ำ ย่อมจะได้รับความนิยมยกย่องจากสังคมว่า เป็นคนดี มีศีลธรรมประจำใจ ความประพฤติอย่างนี้เป็นมงคลแก่ตนเองและทำให้บุคคลทั้งหลายที่อยู่ร่วมกันในสังคมมีความสงบสุข
หน้าที่ตามปกติธรรมดาของมนุษย์ เป็นคนไม่ พูดปด มีความจริงประจำอยู่ในจิตใจ พูดคำสัตย์จริงต่อกัน ไม่โกหกไม่หลอกลวง มีความซื่อสัตย์สุจริตต่อกันเป็นที่ไว้เนื้อเชื่อใจกันได้ ย่อมจะได้รับความนิยมยกย่องจากสังคมว่า เป็นคนดี เป็นคนมีศักดิ์ศรีในสังคม ความประพฤติอย่างนี้เป็นมงคลแก่ตนเอง และทำให้มนุษย์ในสังคมอยู่ร่วมกันด้วยความไว้วางใจกัน ไม่กินแหนงแคลงใจกัน
หน้าที่ปกติธรรมดาของมนุษย์ ย่อมมีสติสัมปชัญญะระลึกรู้สึกตัวอยู่เสมอ ย่อมไม่ปล่อยตัวปล่อยใจให้ ตกอยู่ภายใต้อำนาจของสิ่งมึนเมา มีสุราเมรัยและ สิ่งเสพติดให้โทษทั้งหลาย ก่อนจะทำ จะพูด จะคิดกิจการใดๆ ย่อมใช้ปัญญาพินิจพิจารณาใคร่ครวญทั้งทางได้และทางเสียอย่างรอบคอบแล้วจึงดำเนินการ ความประพฤติอย่างนี้เป็นมงคลแก่ตนเอง และทำให้สังคมเกิดความเจริญก้าวหน้า
ตรงกันข้าม หากบุคคลมีใจดุร้าย มุ่งแต่จะเบียดเบียน ประทุษร้ายกัน เป็นคนมือไว ลักขโมยเขา ชอบประพฤติผิดประเวณีไร้คู่ครองของคนอื่น มีปกติเป็นคนพูดปด ไม่มีความจริงใจต่อกัน มีปกติเป็นคนประมาทลืมตัว ปล่อยตัวปล่อยใจให้ตกลงเป็นทาสของสิ่งมึนเมาและสิ่งเสพติดให้โทษทั้งหลาย จนขาดสติสัมปชัญญะ ความประพฤติอย่างนี้ เป็นอัปมงคลแก่ตนเอง และเป็นเหตุแห่งความเสื่อมของสังคม
เป็นความประพฤติที่เสียมนุษยธรรมคือเสียหน้าที่ของความเป็นมนุษย์
พระศรีศาสนโมลี
(สุทธิวัฒน์ ภูริญาโณ ป.ธ.9)
วัดเทวราชกุญชรวรวิหาร
www.watdevaraj.org
