เรียนถามน้าชาติ ผมอยากทราบว่าการก่อกบฏ แมนฮัตตัน มีสาเหตุมาจากอะไร
เซ่ง
ตอบ เซ่ง
คำตอบสรุปจาก ผลงานของ นริศ จรัสจรรยาวงศ์ ที่รวบรวมข้อมูลรายละเอียดต่างๆ ไว้ในบทความ “บันทึก จอมพล ป. พิบูลสงคราม ‘กรณีแมนฮัตตัน 29 มิถุนายน 2494’ เมื่อนายกรัฐมนตรีถูกจี้เป็นตัวประกัน” เผยแพร่ในนิตยสารศิลปวัฒนธรรม ฉบับเดือนตุลาคม 2564
เริ่มจากคณะผู้ก่อการ หรือ “คณะกู้ชาติ” นำโดย นาวาเอกอานนท์ ปุณฑริกาภา ผู้บังคับการกองสำรองเรือรบร่วมทหารเรือ, นาวาตรี มนัส จารุภา ผู้บังคับการเรือหลวงรัตนโกสินทร์ ร่วมกับทหารเรือ รุ่นหนุ่มจำนวนหนึ่ง และแนวร่วมคนสำคัญ พลเรือตรีทหาร ขำหิรัญ นายทหารนอกราชการ อดีตผู้บังคับการกรมนาวิกโยธิน
ขณะที่ “ตัวประกัน” เช่น จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีที่ขึ้นทำเนียบ “คนดวงแข็ง” ที่สุดคนหนึ่ง จากที่ก่อนหน้านั้นเคยถูกลอบสังหารถึง 3 ครั้ง ไม่ว่าจะเป็นการลอบยิง (พ.ศ.2478 และ พ.ศ.2481) หรือวางยาพิษ (พ.ศ.2481) รวมทั้งการรัฐประหาร ครั้งนี้ แม้แต่ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช ก็ยังยอมรับว่า จอมพล ป. ผู้นี้มีพระดีประจำตัวที่เรียกว่า “พระหลวงตาแปลก” คุ้มภัย
สาเหตุหลักของปฏิบัติการครั้งนี้เกิดจากความไม่พอใจ การบริหารงานของรัฐบาลคณะรัฐประหาร พ.ศ.2490 และความขัดแย้งระหว่างกลุ่มตำรวจของ เผ่า ศรียานนท์ ที่มีเอกสาร หลายฉบับยืนยันได้ว่า ผู้มีอำนาจสูงสุดขณะนั้น ตัดสิน “เท” จอมพล ป. แล้ว
เช่นนี้จึงเกิดการวางแผนตระเตรียมการ แต่กว่าจะลงมือทำได้จริงก็ต้องเลื่อน เลื่อน และเลื่อน ถึง 5 ครั้ง ระหว่างเดือนตุลาคม พ.ศ. 2493-มิถุนายน พ.ศ. 2494 กว่าจะได้ลงมือในวันที่ 29 มิถุนายน 2494
วันที่ 29 มิถุนายน 2494 ที่ท่าราชวรดิฐในพิธีมอบเรือขุดสันดอนชื่อแมนฮัตตันจากรัฐบาลอเมริกา ท่ามกลางทูตานุทูตและชาว ต่างประเทศที่เป็นแขกของรัฐบาล หลังเสร็จพิธีสงฆ์ นาวาตรีมนัส อาศัยจังหวะเข้าจี้ตัว จอมพล ป. และนำตัวลงเรือเปิดหัวมุ่งหน้าสู่ เรือหลวงศรีอยุธยา
เมื่อจับกุม จอมพล ป. มาเป็นตัวประกันบนเรือหลวงศรีอยุธยาแล้ว ตามแผนที่วางไว้ จะต้องล่องเรือหลวงศรีอยุธยาลงสู่ฐานทัพเรือบางนา แต่แผนที่ตกลงไว้กลับไม่เป็นไปตามนั้น เพราะสมาชิก บางส่วนไม่มาตามนัด จึงทำให้คณะกู้ชาติเป็นฝ่ายเพลี่ยงพล้ำ
เมื่อไม่สามารถเปิดสะพานพุทธให้เรือลอดไปได้ จักรกลในตัวเรือก็ประสบปัญหาขัดข้อง ทำได้เพียงทอดสมอลอยแช่เป็นเป้านิ่งกลางแม่น้ำเจ้าพระยาบริเวณหน้าป้อมวิไชยประสิทธิ์
