ที่กำลังเป็นประเด็นระดับโลกอยู่ อยากรู้ว่าไทยกับไต้หวันมีความสัมพันธ์ทางการทูตไหม
ชาลินี
ตอบ ชาลินี
คำตอบสรุปจากบทความ “รัฐบาลไทยยอมรับมี “จีนเดียว” ตั้งแต่ 1 กรกฎาคม 2518” โดย วิภา จิรภาไพศาล เผยแพร่ในเว็บไซต์ www.silpa-mag.com ดังนี้
กรณีเมื่อค่ำวันที่ 2 สิงหาคม 2565 นาง แนนซี เพโลซี ประธานสภาผู้แทนราษฎรสหรัฐอเมริกา เดินทางเยือนไต้หวัน เพื่อย้ำจุดยืนสนับสนุนประชาธิปไตยในไต้หวัน ท่ามกลางความไม่พอใจของทางการจีน และประกาศซ้อมรบทันที ขณะเดียวกัน โลกออนไลน์จีนระอุกับ “#บนโลกมีจีนเดียวเท่านั้น” ที่สื่อและเหล่าคนดังพากันติดแฮชแท็กดังกล่าวพร้อมโพสต์ภาพสีแดงธงชาติจีน
ด้านกระทรวงการต่างประเทศของไทย ระบุว่า “ไทยยึดมั่นในนโยบายจีนเดียว”
ย้อนกลับเมื่อปี 2518 ที่ไทยยอมรับว่ามี “จีนเดียว” เป็นครั้งแรก ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ปราโมช นายกรัฐมนตรีและคณะเดินทางถึงกรุงปักกิ่งเมื่อวันที่ 30 มิ.ย. เวลา 11.10 น. โดยมีนายเติ้งเสี่ยวผิง รองนายกรัฐมนตรีหมายเลข 1 และรองนายกฯ อีก 2 คน คือ นายหัวโกะฝง นายเฉินซิเหลียน พร้อมด้วยนายวูเตอะ รองประธานสภาประชาชนจีน นำเจ้าหน้าที่ระดับสูงต้อนรับ
ภายหลังพิธีต้อนรับและรับประทานอาหารกลางวัน ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ นายกรัฐมนตรี พล.ต.ชาติชาย ชุณหะวัณ รมว.ต่างประเทศ และเจ้าหน้าที่ชั้นสูงเดินทางไปทำเนียบรัฐบาลจีนเพื่อเจรจากับนายเติ้งเสี่ยวผิงเกี่ยวกับสถานการณ์ในอินโดจีน
ต่อมา ม.ร.ว.คึกฤทธิ์, พล.ต.ชาติชาย และนายอานันท์ ปันยารชุน เอกอัครราชทูตไทยประจำสหรัฐ เดินทางไปเยี่ยมนายโจวเอินไหล นายกรัฐมนตรีสาธารณรัฐประชาชนจีนซึ่งรักษาตัวอยู่ที่โรงพยาบาล ใช้เวลาสนทนานานกว่าครึ่งชั่วโมง เรื่องการสถาปนาความสัมพันธ์ของทั้งสองประเทศ, สถานการณ์ของเอเชียอาคเนย์ และเรื่องของคนจีนในประเทศไทย ฯลฯ
ตอนค่ำวันเดียวกัน (30 มิ.ย. 2518) รัฐบาลจีนจัดงานเลี้ยงต้อนรับนายกรัฐมนตรีของไทยและคณะที่ศาลาประชาชน โดยเชิญทูตานุทูตซึ่งมีทูตจากลาว เขมร และเวียดนามร่วมด้วย มีแขกในงาน 700 กว่าคน
วันที่ 1 ก.ค. 2518 ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ พล.ต.ชาติชาย นายอานันท์ และนาย ประกายเพ็ชร์ อินทุโศภณ เลขาธิการประจำสำนักนายกฯ เดินทางไปพบนายเหมาเจ๋อตุง ในเวลา 10.20 น. ที่พระราชวังจงหนานไห่
ค่ำวันเดียวกัน เวลา 18.40 น. คณะ ผู้แทนไทยนำโดยม.ร.ว.คึกฤทธิ์ เดินทางไปยังโรงพยาบาลที่นายโจวเอินไหล นายกรัฐมนตรีของจีนพักรักษาตัวอยู่ เพื่อลงนามในแถลงการณ์ร่วมระหว่างราชอาณาจักรไทยกับสาธารณรัฐประชาชนจีน ว่าด้วยการสถาปนาสัมพันธ์ทางการทูต
เนื้อหาของแถลงการณ์ดังกล่าว ในข้อที่ 6 กล่าวรับรองเรื่อง “จีนเดียว” ว่า “รัฐบาลแห่งราชอาณาจักรไทยรับรองรัฐบาลแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน ว่าเป็นรัฐบาลอันชอบด้วยกฎหมายของประเทศจีนเพียงรัฐบาลเดียว รับทราบท่าทีของรัฐบาลจีนว่ามีจีนเพียงประเทศเดียว และว่าไต้หวันเป็นส่วนหนึ่งของดินแดนจีนที่แบ่งแยกมิได้ และตกลงใจที่จะถอนผู้แทนทางการของตนทั้งหมดออกจากไต้หวันภายในระยะเวลา 1 เดือน นับจากวันที่ลงนามแถลงการณ์ฉบับนี้”
ผลสืบเนื่องจากการลงนามในครั้งนั้น ไต้หวันชิงตัดความสัมพันธ์กับไทยทันที โดยกระทรวงการต่างประเทศไต้หวันออกแถลงการณ์ว่า เนื่องจากรัฐบาลไทยกระทำการไม่เป็นมิตรอย่างยิ่ง ด้วยการสถาปนาความสัมพันธ์อย่างเป็นทางการกับระบอบปกครองคอมมิวนิสต์จีน รัฐบาลไต้หวันจึงแนะนำสถานเอกอัครราชทูตของตนในกรุงเทพฯ ให้ยื่นคำประท้วงอย่างรุนแรง ต่อรัฐบาลไทยด้วยว่า ไต้หวันพิจารณาเห็นว่าความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างสองประเทศเป็นอันสิ้นสุดลงนับตั้งแต่วันที่ 1 ก.ค. 1975
