อ่าน‘รัฐสยดสยอง-รสไทย(ไม่)แท้-เศรษฐกิจหมื่นปี’
บุ๊กสโตร์
ไม่ขาดสาย หนังสือใหม่จาก “สำนักพิมพ์มติชน” เนื้อหาหนักแน่นให้อ่านเข้มข้น
…“รัฐสยดสยอง” ผลงาน ภัทรนิษฐ์ สุรรังสรรค์ ที่พา สะพรึงไปพร้อมกับการลงมือรื้อบ้านเมืองศิวิไลซ์ เปิดโปงความอุจาด เละเทะ เน่าเหม็น โสโครก รวมเป็นความสยดสยองที่รัฐสยามซุกซ่อนอำพรางไว้ภายใต้ภาพความศิวิไลซ์ที่ดูเจริญงดงาม
เมื่อกระแสลมแห่งความศิวิไลซ์จากตะวันตกพัดพาเข้าสู่สยาม ชนชั้นนำได้พยายามปรับเปลี่ยนสภาพบ้านเมืองให้ไร้ซึ่งกลิ่นอายความเป็นอนารยะ สู่ราชอาณาจักรที่มีความเป็นอารยะในสายตาของผู้มาเยือน หนึ่งในภารกิจสำคัญที่ต้องเร่งทำคือ การกำจัด “ความสยดสยอง” ให้ปลอดพ้นไปจากพื้นที่สาธารณะ ปัดกวาดซุกซ่อนความอุจาดที่ชวนสะอิดสะเอียนไว้ในพื้นที่ลับจากสายตาผู้คน
หนังสือเล่มนี้เผยกลไกการสร้าง “ระบอบความสยดสยอง” (regime of horror) ของรัฐสยาม ที่ใช้ความสะพรึงกลัวเป็นเครื่องมือควบคุมราษฎรให้อยู่ใต้อาณัติ มิให้มาสร้างรอยมลทินแก่รัฐอันศิวิไลซ์ ทั้งการจัดการซากศพ ความโสโครก โรคระบาด รวมถึงการลงทัณฑ์ทรมาน
ขนพองสยองเกล้าไปกับเนื้อหาว่าด้วยความสยดสยองในฐานะระบอบแห่งอารมณ์, ความสยดสยองในยุคจารีตของสังคมไทย, รู้จัก “ขุนกเฬวราก” ผู้จัดการความสยดสยองจากซากศพ, “กองตระเวนและกรมสุขาภิบาล” ผู้จัดการความสยดสยองบนพื้นที่สาธารณะ, บทบาท “โรงพยาบาล” ผู้จัดการความสยดสยองจากความโสโครกและโรคภัย, “สนามสถิตยุติธรรมสยาม” ผู้ควบคุมความสยดสยองจากการทรมานร่างกาย และระบอบความสยดสยองในรัฐสยามยุคใหม่
กระตุกให้คิด บางทีความสยดสยองที่ดำรงอยู่ อาจไม่น่ากลัวเท่ากลไกการจัดการความสยดสยองที่กระทำในนามความศิวิไลซ์
…“รสไทย(ไม่)แท้ : ถอดรูปทิพย์อาหารไทยในสนามการเมืองวัฒนธรรม” โดย อาสา คำภา พาท่องไปบนเส้นทางอันยาวนานของเรื่องใกล้ปากใกล้ใจอย่างอาหารการกิน สำคัญคือ ถอดหมดจด “รูปทิพย์” แห่งความเป็นไทย สำรวจนิยามใหม่ๆ ของ “อาหารไทย” ที่ถูกกำหนดอย่างหลากหลายซับซ้อนโดยรัฐ-ทุน-สื่อ และผู้คน
เข้าไปถึงเบื้องหลังของการเปลี่ยนร่าง-แปลงกายอย่างไม่หยุดนิ่งของอาหาร “ไทย” จากอดีต ถึงปัจจุบัน สู่ปรากฏการณ์ร่วมสมัย ตอบคำถามว่าด้วย “ความจริงแท้” ของอาหารไทย ผ่านประวัติศาสตร์ความเปลี่ยนแปลงและการช่วงชิงนิยาม “อาหารไทย” ในแต่ละสมัย ผ่านการวิเคราะห์ด้วยกรอบคิดสังคมและการเมือง สะท้อนภาพความเป็นไทย-ความเป็นอื่น โดยมีวัฒนธรรมอาหารเป็นแกนกลาง
สาระเข้มเต็มรส เริ่มจากสืบเสาะมีอะไรซ่อนอยู่ในอาหาร : ทำความเข้าใจ “อาหารไทย” ผ่านมุมมองการเมืองวัฒนธรรม, จาก “แม่ครัวหัวป่าก์” ถึง “รสไทยแท้”: กระแสการช่วงชิงนิยามอาหารไทยในบริบทร่วมสมัย, อาหารไทยภายใต้สนามแห่งการช่วงชิงนิยาม : เส้นทางและตัวแสดงผู้กำหนดนิยามอาหารไทย, ถอดรูปทิพย์ : อาหารไทยร่วมสมัย กับการผสานรวมเปลี่ยนร่างแปลงกาย และสิ่งแสดงตัวตน
อาสา คำภา ผู้เขียน เผยไว้ “สิ่งที่เรียกว่าอาหารไทยนั้นแท้จริงแล้วอยู่ในสนามของการต่อสู้ ต่อรอง และช่วงชิงความหมาย หรือสนามแห่งการเมืองวัฒนธรรมระหว่างผู้คน กลุ่มก้อน ตัวแสดงต่างๆ มากมาย นับแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน…โครงสร้างทางวัฒนธรรม ผู้ปกครอง ชนชั้นสูง อำนาจรัฐ พลังทุน พลังสื่อ ฯลฯ ล้วนมีส่วนประกอบสร้างอาหารที่ดี รสชาติที่ถูกต้อง ตลอดจนรสลิ้น รสนิยมของเรา ไม่ว่าจะรู้ตัวหรือไม่ก็ตาม”
…ปิดท้ายด้วยสายเศรษฐศาสตร์ “MORE เปิดประวัติศาสตร์เศรษฐกิจหมื่นปี” ฟิลิป ค็อกแกน นักข่าวสายเศรษฐกิจ คอลัมนิสต์ และบรรณาธิการของ The Economist ร้อยเรียงวิวัฒนาการเศรษฐกิจที่กินเวลายาวนานนับหมื่นปีออกมาเป็นประวัติศาสตร์หลักสูตรกระชับว่าด้วยโลกเศรษฐกิจรอบตัวเรา
หันไปมอง ซ้าย ขวา หน้า หลัง ล้วนเต็มไปด้วยสิ่งที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมทางเศรษฐกิจ ไม่ว่าจะเป็นสินค้าอุปโภคบริโภค ระบบการเงิน ตลอดจนการคมนาคมขนส่ง แม้กระทั่งสิ่งที่ พื้นฐานที่สุดในชีวิตประจำวันอย่าง “ยาสีฟัน” เราอาจมองเห็นเพียงส่วนประกอบพื้นฐาน ตัวยา ฝา หลอด กล่อง แต่จะมี สักกี่คนที่เห็นลึกไปถึงกระบวนการขุดค้นวัตถุดิบ สายพานการผลิต ตลอดจนการขนส่งมาสู่พ่อค้าคนกลาง กระบวนการเหล่านี้ผ่านมือคนนับพัน และผ่านวิวัฒนาการมานับหมื่นปี
เรียนรู้ประวัติศาสตร์เศรษฐกิจตลอดระยะเวลา 10,000 ปี โดยสืบย้อนไปยังจุดเริ่มต้นของมวลมนุษยชาติ ที่ซึ่งระบบเศรษฐกิจได้เริ่มต้นขึ้น กระทั่งวิวัฒนาการมาสู่ระบบเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมทุกวันนี้
ผู้สื่อข่าวหรรษา
