หากไม่นับคนในท้องถิ่นแล้ว หน้าตา ถั่วใต้ดินเม็ดกลมๆ โดดๆ มีเพียงเมล็ดเดียว อาจสร้างความประหลาดใจให้ผู้เพิ่งเคยประสบพบเห็นว่านี่หรือคือถั่ว
ถั่วหรั่ง ทางภาคใต้ปลูกกันหลายพื้นที่และเรียกชื่อแตกต่างกันไป บางท้องถิ่นเรียกถั่วโบ บางที่เรียกถั่วปันหยี บ้างก็เรียกถั่วเมล็ดเดียว ถั่วไทร สามจังหวัดชายแดนภาคใต้เรียกกาแปโจ
จังหวัดพัทลุง โดยเฉพาะอำเภอกงหรา เป็นอีกพื้นที่หนึ่งที่ชาวบ้านนิยมปลูกถั่วหรั่ง เนื่องจากพื้นที่เป็นที่ราบเชิงเขาบรรทัด ดินร่วนปนทราย รับเอาธาตุอาหารที่ชะไหลลงมาจากเทือกเขาทำให้ดินดีอุดมสมบูรณ์ ชาวบ้านจะปลูกระหว่างร่องยางพาราในช่วงที่เพิ่งลงกล้ายางใหม่
ยุไหวดะ เหล็มปาน ผู้ปลูกถั่วหรั่งคนหนึ่งในตำบลคลองเฉลิม อำเภอกงหรา เล่าว่า “พอโค่นยางลงก็ปลูกถั่วหรั่งได้ ถ้าได้ดินใหม่ๆ มันจะลงหัวดี เมล็ดใหญ่สมบูรณ์ ตรงนี้ปลูกทั้งถั่วหรั่ง หัวมันขี้หนู มันเทศ พริก มะเขือ พอถอน ถั่วหรั่งเสร็จแล้วก็จะปลูก ข้าวเหนียวดำ”
ดินดีปลูกอะไรก็งาม เป็นพื้นที่เกษตรกรรม หลากหลายพืชพรรณหมุนเวียนหลายปี กว่ายางพาราจะโต
ฤดูปลูกถั่วหรั่งเริ่มในเดือนเมษายน ใช้เวลาสี่เดือนจึงเก็บเกี่ยว ในช่วงเดือนสิงหาคมถึงกันยายนของทุกปีจึงมีลูกๆ หลานๆ พี่ๆ น้องๆ มาช่วยกันถอนถั่วประหนึ่งงานลงแขก
เด็กๆ ได้รับการบอกเล่าต่อๆ กันมาถึงที่มาของชื่อเสียงเรียงนามถั่วหรั่ง “เมล็ดของมันมีสีขาวออกชมพูๆ เหมือนผิวคนฝรั่งเขาก็เลยเรียกมันว่าถั่วหรั่ง” น้องเบนซ์ ด.ญ.อัญธิมา พลนุ้ย กล่าวไว้
ชาวสวนยางพาราละแวกบ้านน้องเบนซ์นิยมปลูกถั่วหรั่งทำเป็นอาชีพเสริมซึ่งมีราคาดีมากในปีนี้ “ถ้ามาซื้อถึงแปลง ขายกันกิโลฯ ละ 35 บาท แต่ถ้าแม่ค้าเขาเอาไปขายต่อ ขายกิโลฯ ละ 45 บาทค่ะ” และถ้าเจอถั่วหรั่งต้มในตลาดนัดขายกันเป็นถ้วยหรือกระป๋องนมเล็กๆ อาจจะมีราคาถึงถ้วยละ 20 บาท
น้องเบนซ์ชอบถอนถั่ว เคยเห็นหลายๆ พื้นที่ปลูกถั่วได้ผลดกงาม “ในนาก็ปลูกได้ ในป่ายางก็ปลูกได้ ริมคลองริมแม่น้ำก็ปลูกได้ มันจะงอกเร็วถ้าปลูกในที่ชื้น ถ้าตรงไหนเป็นดินปนทรายจะถอนง่ายด้วยค่ะ ขึ้นมาเป็นกระจุก ถอนทั้งวันก็ไม่เหนื่อย”
มาช่วยถอนถั่วหลายคน บรรยากาศคล้ายลงแขก ถอนไปโม้กันไป ที่สำคัญเด็กๆ ได้รู้ว่าถั่วหรั่งคือของดีบ้านเรา วันนี้ถั่วหรั่งมีราคา ดีขึ้นมาก แม้ยางพาราจะยังไม่โต ยังกรีดยางไม่ได้ แต่คนกงหรามี รายได้ไม่ขาดมือก็เพราะมีถั่วหรั่ง
เด็กๆ กงหรา พัทลุง ภูมิใจบอกเล่าเรื่องราวของถั่วหรั่ง ถั่วชื่อแปลกหน้าตาแปลก ติดตามชมในรายการทุ่งแสงตะวัน ตอน ถั่วหรั่ง วันเสาร์ที่ 5 พฤศจิกายนนี้ ทางช่อง 3 กด 33 เวลา 05.05 น. และทางเพจเฟซบุ๊กทุ่งแสงตะวัน รวมทั้งยูทูบ payaiTV ในเวลา 07.30 น.
วสวัณณ์ รองเดช
